Topuklarda çatlak, genellikle derinin kuruması ve esnekliğini kaybetmesiyle oluşur. Basınç altında kalan topuk derisi zamanla kalınlaşır, sertleşir ve derin çizgiler halinde ayrılabilir.
Bu durum çoğu kişide basit cilt kuruluğuyla ilişkilidir. Ancak çatlak derinleşirse ağrıya, kanamaya ve mikrop girişine açık küçük yaralara dönüşebilir.
Topuk bölgesi vücudun ağırlığını taşıdığı için gün boyunca sürekli baskı altındadır. Uzun süre ayakta kalmak, arkası açık terlik ya da sandalet giymek, çıplak ayakla dolaşmak ve sert zeminlerde yürümek çatlakları artırabilir.
Sıcak suyla uzun süre duş almak, sert sabun kullanmak ve ayakları nemlendirmeden bırakmak da derinin koruyucu yağ tabakasını azaltır. Bu nedenle topuk derisi daha kuru, daha sert ve çatlamaya daha yatkın hale gelir.
Evde bakımın temel adımı düzenli nemlendirmedir. Üre, laktik asit, salisilik asit veya alfa hidroksi asit içeren topuk kremleri kalınlaşmış derinin yumuşamasına yardımcı olabilir.
Banyo sonrası ayaklar nazikçe kurulanmalı ve topuklara yoğun nemlendirici uygulanmalıdır. Gece yatmadan önce vazelin benzeri bariyer ürün sürüp pamuklu çorap giymek, nemin ciltte daha uzun süre kalmasını sağlayabilir.
Topuk törpüsü kullanılacaksa işlem nazik yapılmalıdır. Jiletle deri kesmek, çatlağı koparmak veya sert şekilde kazımak ciltte yaralanmaya ve enfeksiyon riskinin artmasına neden olabilir.
Ayakkabı seçimi de önemlidir. Topuğu destekleyen, sürtünmeyi azaltan ve ayağı sıkmayan ayakkabılar çatlakların ilerlemesini önleyebilir. Arkası açık ayakkabılar ise topuk kenarındaki deriyi daha fazla zorlayabilir.
Diyabet hastalarında topuk çatlakları daha dikkatli izlenmelidir. Diyabete bağlı sinir etkilenmesi ayaktaki küçük yaraların fark edilmesini zorlaştırabilir; dolaşım sorunları da iyileşmeyi geciktirebilir.
Topukta kanama, akıntı, kötü koku, kızarıklık, şişlik, ısı artışı, şiddetli ağrı veya yürümeyi zorlaştıran çatlak varsa dermatoloji ya da ayak sağlığı alanında uzman değerlendirmesi gerekir.
Evde düzenli bakıma rağmen geçmeyen çatlaklarda mantar enfeksiyonu, egzama, sedef hastalığı, tiroit bozuklukları veya başka deri sorunları da araştırılabilir. Özellikle tekrarlayan ve derinleşen çatlaklar yalnızca kozmetik bir sorun gibi görülmemelidir.
KAYNAKLAR
1. American Academy of Dermatology Association
2. Mayo Clinic
3. American Diabetes Association
4. NHS Inform
5. Oxford Health Podiatry Clinical Guidance
