AMH (ANTİ-MÜLLERİAN HORMON) NEDİR?
AMH, yumurtalıklardaki küçük foliküllerin granüloza hücrelerinden salgılanan bir hormondur. Kadınlarda yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde ve tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların uyarılmaya verebileceği yanıtı öngörmede kullanılır.
AMH düşüklüğü, aynı yaştaki kadınlara kıyasla yumurtalık rezervinin azalmış olabileceğini düşündürür. Ancak düşük AMH tek başına kısırlık veya doğal yolla hamile kalamama anlamına gelmez. Yüksek AMH ise polikistik over sendromuyla (PCOS) ilişkili olabilir fakat tek başına tanı koydurmaz.
AMH KAÇ OLMALI?
AMH için bütün kadınlara uygulanabilecek tek bir normal değer bulunmaz. Yaş ve kullanılan laboratuvar yöntemi sonucu önemli ölçüde etkiler.
Örneğin Mayo Clinic Laboratories’in kullandığı yöntemde kadınlar için referans aralıkları şöyledir:
|
Yaş |
AMH (ng/mL) |
|
20–24 |
1,2–12 |
|
25–29 |
0,89–9,9 |
|
30–34 |
0,58–8,1 |
|
35–39 |
0,15–7,5 |
|
40–44 |
0,03–5,5 |
|
45–50 |
2,6’nın altı |
Bu aralıklar, belirtilen yaş gruplarındaki laboratuvar referanslarını gösterir; doğurganlık garantisi veya tedavi kararı için kesin eşikler değildir.
AMH 0,5 NE DEMEK?
AMH 0,5 ng/mL, özellikle genç kadınlarda düşük yumurtalık rezervini düşündürebilir.
Ancak aynı sonuç 40 yaş üzerindeki bir kadında yaşa bağlı değişimle ilişkili olabilir.
AMH 0,5 olması doğal gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Yaş, yumurtlama düzeni, tüplerin durumu ve erkek faktörü de gebelik olasılığını etkiler.
AMH 1 NE DEMEK?
AMH 1 ng/mL, özellikle genç yaşlarda yumurtalık rezervinin görece düşük olabileceğini düşündürebilir.
Tüp bebek tedavisinde yumurtalık uyarısına daha az sayıda yumurtayla yanıt verilmesi olasılığıyla ilişkili olabilir.
Ancak AMH 1 tek başına infertilite tanısı koydurmaz.
AMH 2 NE DEMEK?
AMH 2 ng/mL birçok üreme çağındaki kadında yaşa uygun referans aralığında bulunabilir.
Yumurtalık rezervi değerlendirmesinde tek başına olumsuz bir sonuç değildir.
Bununla birlikte 25 yaşındaki bir kadınla 40 yaşındaki bir kadının aynı AMH değeri, üreme potansiyeli açısından aynı anlama gelmez.
AMH 5 NE DEMEK?
AMH 5 ng/mL bazı kadınlarda yaşa uygun normal aralıkta bulunabilir.
Özellikle adet düzensizliği, tüylenme veya androjen yüksekliği gibi belirtiler varsa PCOS değerlendirmesinde anlam kazanabilir.
Ancak AMH 5 tek başına polikistik over sendromu tanısı değildir.
AMH DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?
AMH düzeyi genel olarak yaş ilerledikçe azalır. Bunun temel nedeni yumurtalıklardaki folikül havuzunun zamanla küçülmesidir.
Yumurtalık ameliyatları, bazı kanser tedavileri ve yumurtalık fonksiyonlarını etkileyen hastalıklar da AMH düşüklüğüyle ilişkili olabilir.
Hormonal doğum kontrol yöntemleri sırasında AMH düzeyi geçici olarak daha düşük ölçülebilir.
AMH DÜŞÜKSE HAMİLE KALINIR MI?
Evet, mümkün olabilir.
Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM), yumurtalık rezervi testlerinin doğal yolla gebelik olasılığını tek başına güvenilir biçimde öngöremediğini belirtmektedir.
AMH daha çok yumurtalıkların kontrollü uyarılmaya verebileceği yanıtı ve elde edilebilecek yumurta sayısı hakkında bilgi sağlar.
AMH YUMURTA KALİTESİNİ GÖSTERİR Mİ?
Hayır.
AMH, yumurtalık rezervinin miktarsal yönü hakkında bilgi verir. Yumurtaların genetik yapısını veya kalitesini doğrudan ölçmez.
Yumurta kalitesi ve gebelik sonuçlarında yaş çok önemli bir belirleyicidir.
Bu nedenle yüksek AMH, yumurta kalitesinin mutlaka iyi olduğunu göstermez.
AMH YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?
Yüksek AMH, yumurtalıklarda AMH üreten küçük foliküllerin fazla olmasıyla ilişkili olabilir.
PCOS bulunan kadınlarda AMH düzeyleri sıklıkla yüksektir. Ancak sağlıklı kadınlarda da yaşa ve yönteme göre yüksek sayılabilecek değerler görülebilir.
Nadiren bazı yumurtalık granüloza hücreli tümörlerinde de AMH artabilir. Bununla birlikte tek başına yüksek AMH kanser şüphesi oluşturmak için yeterli değildir.
AMH YÜKSEKSE PCOS VAR MI?
Hayır.
2023 Uluslararası PCOS Kılavuzu’na göre AMH, erişkin kadınlarda polikistik over morfolojisinin değerlendirilmesinde ultrasona alternatif olarak kullanılabilir.
Ancak PCOS tanısı için AMH tek başına yeterli değildir. Adet düzensizliği, klinik veya biyokimyasal androjen fazlalığı ve diğer tanı ölçütleri değerlendirilir.
Ergenlerde AMH’nin PCOS tanısı amacıyla kullanılması önerilmez.
AMH YAŞA GÖRE NASIL DEĞİŞİR?
AMH genel olarak genç erişkinlikte daha yüksek düzeylerde bulunur ve yaş ilerledikçe azalır.
Özellikle 30’lu yaşların sonlarından itibaren yumurtalık rezervindeki azalma daha belirgin hale gelebilir. Ancak bu süreç kişiden kişiye değişir.
Aynı AMH değerinin farklı yaşlarda farklı klinik anlam taşımasının nedeni budur.
AMH TESTİ ADETİN KAÇINCI GÜNÜ YAPILIR?
AMH, FSH ve estradiol gibi bazı hormonlardan farklı olarak adet döngüsünün belirli bir gününe sıkı biçimde bağlı değildir.
Genellikle döngünün farklı günlerinde ölçülebilir. Bununla birlikte AMH düzeyinde döngü boyunca bazı değişiklikler olabilir.
Laboratuvarın ve değerlendirmeyi yapan hekimin önerisi esas alınmalıdır.
AMH DÜŞÜKLÜĞÜ MENOPoz MU DEMEK?
Hayır.
AMH menopoz yaklaştıkça azalabilir ancak tek başına menopoz tanısı koydurmaz veya menopozun tam olarak ne zaman başlayacağını güvenilir biçimde belirlemez.
Adet düzeni, yaş, belirtiler ve gerektiğinde diğer hormon testleri değerlendirilir.
AMH NASIL YÜKSELTİLİR?
AMH değerini kalıcı olarak yükselttiği ve yumurtalık rezervini artırdığı kanıtlanmış standart bir ilaç veya takviye bulunmamaktadır.
Bazı tedaviler AMH ölçümünü değiştirebilir ancak bu durum yeni yumurta oluştuğu veya yumurtalık rezervinin gerçekten arttığı anlamına gelmez.
Düşük AMH bulunan kadınlarda temel yaklaşım yaş, gebelik planı ve diğer üreme sağlığı bulgularının birlikte değerlendirilmesidir.
AMH DÜŞÜKSE TÜP BEBEK BAŞARISIZ MI OLUR?
Hayır.
Düşük AMH, yumurtalık uyarısında daha az yumurta elde edilmesi olasılığıyla ilişkili olabilir.
Ancak tek başına gebelik veya canlı doğum ihtimalini kesin biçimde belirlemez. Özellikle yaş ve elde edilen yumurta veya embriyoların özellikleri önemlidir.
Düşük AMH nedeniyle kişinin üreme tedavilerinden yararlanamayacağı sonucuna varılmamalıdır.
SIK SORULAN SORULAR
AMH 0,5 çok mu düşük?
Özellikle genç kadınlarda düşük yumurtalık rezervini düşündürebilir. Ancak yaşa göre yorumlanmalıdır ve doğal gebeliği dışlamaz.
AMH 1 ile hamile kalınır mı?
Evet. AMH 1 ng/mL olması doğal gebeliğin mümkün olmadığı anlamına gelmez.
AMH 2 normal mi?
Birçok üreme çağındaki kadında yaşa uygun aralıkta olabilir. Laboratuvar yöntemi ve yaş önemlidir.
AMH 5 polikistik over mi?
Tek başına PCOS tanısı değildir. Adet düzeni, androjen fazlalığı ve diğer bulgular değerlendirilir.
AMH düşüklüğü erken menopoz mu?
Hayır. Düşük AMH tek başına erken menopoz veya primer over yetmezliği tanısı koydurmaz.
TIBBİ UYARI
AMH düşüklüğü doğal gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Ancak gebelik planlayan, yumurtalık ameliyatı veya kanser tedavisi geçirmiş ya da erken menopoz açısından risk taşıyan kişilerde sonuç yaş ve diğer üreme sağlığı bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca AMH sonucuna dayanarak gebelik planı ertelenmemeli veya tedavi kararı verilmemelidir.
KAYNAKLAR
- American Society for Reproductive Medicine (ASRM) — Testing and Interpreting Measures of Ovarian Reserve: A Committee Opinion, 2020.
- Mayo Clinic Laboratories — Antimullerian Hormone, Serum.
