İdiyopatik pulmoner fibrozis için geliştirilen deneysel oral tedavi GRI-0621, Faz IIa çalışmasında akciğer fonksiyonu ve fibrozisle ilişkili bazı biyobelirteçlerde olumlu sinyaller verdi. Çalışmaya yalnızca 35 hasta katıldığı ve takip süresi 12 hafta olduğu için sonuçlar henüz kesin etkinlik kanıtı olarak değerlendirilmiyor.
GRI-0621-IPF-02 adlı randomize, çift kör ve plasebo kontrollü çalışmada hastalar 2’ye 1 oranında günlük 4,5 mg GRI-0621 veya plasebo almak üzere ayrıldı. Katılımcıların yüzde 80’i pirfenidon veya nintedanib gibi mevcut antifibrotik tedavileri kullanmaya devam etti.
GRI-0621 nedir?
GRI-0621, tazarotenin ağızdan kullanılan deneysel bir formu ve retinoik asit reseptörü beta/gamma seçici agonisti olarak geliştiriliyor.
Tedavinin, fibrozis ve inflamasyonda rol oynadığı düşünülen tip 1 invariant doğal öldürücü T hücrelerinin aktivitesini baskılaması hedefleniyor.
İdiyopatik pulmoner fibrozis, akciğer dokusunda ilerleyici skarlaşmaya yol açan kronik bir hastalık. Mevcut antifibrotik ilaçlar hastalığın ilerleme hızını azaltabiliyor ancak yeni mekanizmalara sahip tedavilere ihtiyaç devam ediyor.
Çalışmaya 35 hasta katıldı
Faz IIa çalışmasına idiyopatik pulmoner fibrozis tanısı bulunan 35 hasta dahil edildi.
Hastaların 23’ü GRI-0621, 12’si plasebo grubunda yer aldı. Tedavi 12 hafta sürdü.
Çalışmanın birincil sonlanım noktası etkinlik değil, güvenlik ve tolere edilebilirlikti. Akciğer fonksiyonundaki değişimler ise keşifsel sonlanım noktaları arasında değerlendirildi.
Bu ayrım önemli; çünkü Faz IIa çalışmasının temel amacı ilacın daha büyük araştırmalara geçmeye uygun olup olmadığını belirlemekti.
FVC’de 99 mL’lik plasebo düzeltilmiş fark
Akciğer fonksiyonu, zorlu vital kapasite olarak bilinen FVC testiyle değerlendirildi. FVC, kişinin derin bir nefes aldıktan sonra mümkün olduğunca güçlü biçimde dışarı verebildiği hava miktarını ölçüyor.
GRI-0621 grubunda 12. haftada plaseboya göre düzeltilmiş FVC farkı 99 mL olarak bildirildi.
Mevcut pirfenidon veya nintedanib tedavisine devam eden hastaların oluşturduğu alt grupta ise plasebo ve standart tedaviye kıyasla fark 139 mL’ye ulaştı.
Bu sonuçlar akciğer fonksiyonunda olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor ancak FVC analizi çalışmanın birincil etkinlik hedefi değildi.
Ayrıca spirometri ölçümleri hastanın çabasından ve ziyaretler arasındaki doğal değişkenlikten etkilenebildiği için sonuçların daha büyük ve uzun süreli çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Hastaların yüzde 39’unda FVC arttı
Şirket tarafından açıklanan verilere göre GRI-0621 alan hastaların yüzde 39’unda 12. haftada başlangıca kıyasla FVC artışı görüldü.
Plasebo grubundaki hastaların yüzde 80’inde ise aynı süre içinde FVC düşüşü kaydedildi.
FVC’de yüzde 10 veya daha fazla düşüş yaşayanların oranı GRI-0621 grubunda yüzde 8, plasebo grubunda yüzde 20 olarak bildirildi.
Hasta sayısının küçük olması nedeniyle bu oranların daha geniş popülasyonlara doğrudan genellenmemesi gerekiyor.
Fibrozis biyobelirteçlerinde de değişiklik görüldü
Araştırmada yalnızca akciğer fonksiyonu değil, kollajen üretimi ve yıkımıyla ilişkili biyobelirteçler de incelendi.
GRI-0621 alan hastalarda tip III ve tip VI kollajen oluşumuyla ilişkili bazı göstergelerin azalması, kollajen yıkımıyla ilişkili bazı göstergelerin ise artması araştırmacılar tarafından fibrotik yeniden yapılanmanın azalabileceğine işaret eden bir sinyal olarak yorumlandı.
Tip IV kollajenle ilişkili değişikliklerin de alveoler bazal membran onarımına işaret edebileceği bildirildi.
Ancak biyobelirteçlerde görülen değişiklikler, akciğerdeki fibrozisin klinik olarak gerilediğini tek başına kanıtlamıyor.
Tedavinin güvenlik profili nasıldı?
GRI-0621’in en sık bildirilen yan etkileri arasında dudak kuruluğu, cilt kuruluğu ve kas-iskelet sistemi yakınmaları yer aldı.
Dudak kuruluğu hastaların yaklaşık yüzde 30’unda, cilt kuruluğu yüzde 22’sinde ve kas-iskelet sistemiyle ilişkili belirtiler yüzde 13’ünde bildirildi.
Aktif tedavi grubunda ciddi advers olay bildirilmedi. Plasebo grubunda ise bir ciddi advers olay raporlandı.
Bu güvenlik verileri de hasta sayısının küçük ve takip süresinin kısa olması nedeniyle uzun dönem güvenlik hakkında kesin sonuç vermiyor.
FDA yetim ilaç statüsü verdi ancak bu bir onay değil
GRI-0621, Haziran 2026’da ABD Gıda ve İlaç Dairesi tarafından idiyopatik pulmoner fibrozis için yetim ilaç statüsü aldı.
Yetim ilaç statüsü, nadir hastalıklar için geliştirilen tedavilere bazı geliştirme ve düzenleyici teşvikler sağlayabiliyor.
Ancak bu statü, ilacın FDA tarafından etkin veya güvenli bulunduğu ya da kullanım için onaylandığı anlamına gelmiyor.
GRI-0621 halen deneysel bir ilaç adayı.
Sonuçlar neden temkinli yorumlanmalı?
Çalışmanın en önemli sınırlılığı yalnızca 35 hastayı kapsaması ve 12 hafta sürmesi.
FVC’de görülen 99 mL’lik fark dikkat çekici olsa da bu sonuç keşifsel bir analizden geliyor. Çalışma, hastaneye yatış, hastalık ilerlemesi veya yaşam süresi gibi uzun dönem klinik sonuçları değerlendirecek büyüklükte değil.
Ayrıca olumlu verilerin önemli bir bölümü şirket tarafından açıklanan çalışma sonuçları ve ERS 2026 kongre sunumlarına dayanıyor.
Bu nedenle GRI-0621 için şu aşamada “akciğer fibrozisini tedavi ediyor”, “fibrozu geri çeviriyor” veya “yeni tedavi bulundu” demek bilimsel kanıt düzeyini aşar.
Mevcut veriler, GRI-0621’in daha büyük ve daha uzun süreli klinik çalışmalarla araştırılmasını destekleyen erken bir Faz IIa sinyali olarak değerlendirilebilir.
KAYNAKLAR
Parfrey H, Porter J, Saunders P ve arkadaşları. GRI-0621-IPF-02 Faz IIa çalışması. European Respiratory Society Congress 2026
GRI Bio. GRI-0621 Faz IIa topline sonuçları, 2025 ve 2026 güncellemeleri
ClinicalTrials.gov. GRI-0621-IPF-02, NCT06331624
GRI Bio. FDA Yetim İlaç Statüsü duyurusu, Haziran 2026
