Pandeminin akut etkileri büyük ölçüde geride kalmış olsa da COVID-19 hâlâ dünya genelinde hastaneye yatışlara, iş gücü kaybına ve uzun COVID vakalarına neden olmaya devam ediyor. Bu nedenle bilim insanları yalnızca hastalığı tedavi etmeye değil, enfeksiyon gelişmeden önce durdurmaya yönelik yeni yöntemler üzerinde çalışıyordu.
Bu alandaki en dikkat çekici gelişmelerden biri Japon ilaç firması Shionogi’nin geliştirdiği ensitrelvir adlı antiviral ilaç oldu. ABD’de düzenleyici otoritenin onay verdiği ilaç, COVID-19 taşıyan biriyle temas eden kişilerde enfeksiyonun ortaya çıkmasını önlemeyi hedefliyor.
Araştırmada Ne Bulundu?
New England Journal of Medicine’da yayımlanan Faz 3 SCORPIO-PEP çalışmasında yaklaşık 2 bin kişi değerlendirildi. Araştırmada, COVID-19 pozitif biriyle aynı evde yaşayan ve virüse maruz kalan kişiler incelendi.
Sonuçlara göre ensitrelvir kullanan grupta semptomatik COVID-19 gelişme oranı yüzde 2,9 olurken, plasebo grubunda bu oran yüzde 9 olarak ölçüldü. Bu da ilacın semptomatik enfeksiyon riskini yaklaşık üçte iki oranında azaltabildiğini gösterdi. Yüksek riskli bireylerde koruyucu etkinin daha da belirgin olduğu bildirildi.
İlaç Nasıl Çalışıyor?
Ensitrelvir, SARS-CoV-2’nin çoğalması için gerekli olan “3CL proteaz” adlı enzimi hedef alıyor. Virüsün çoğalmasını engelleyerek enfeksiyonun yerleşmesini zorlaştırıyor.
Uzmanlar, ilacın özellikle virüse maruz kalındıktan sonraki ilk 72 saat içinde kullanıldığında etkili sonuçlar verdiğini belirtiyor.
Bu Sonuç Neden Önemli?
COVID-19 aşıları enfeksiyon riskini ve ağır hastalık olasılığını azaltmaya devam ediyor. Ancak bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde ek koruma yöntemlerine ihtiyaç duyulabiliyor.
Araştırmacılar, ensitrelvirin virüse maruz kalınan dönemde kullanılarak enfeksiyon zincirini kırabilecek yeni bir yaklaşım sunduğunu ifade ediyor. Hâlihazırda temas sonrası koruma amacıyla kullanılabilen onaylı oral antiviral seçeneklerin bulunmaması nedeniyle bu gelişme dikkat çekiyor.
Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?
Türkiye’de COVID-19 artık pandemi dönemindeki kadar yoğun gündemde olmasa da özellikle ileri yaş gruplarında ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde risk devam ediyor. Uzmanlar, gelecekte benzer ilaçların Türkiye’de de ruhsat alması halinde huzurevleri, bakım merkezleri ve yüksek riskli hasta gruplarında koruyucu amaçla kullanılabileceğini değerlendiriyor.
Bununla birlikte ilacın Türkiye’de kullanımına ilişkin herhangi bir ruhsat veya geri ödeme kararı bulunmuyor.
Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?
Araştırmacılar, ilacın COVID-19’u tamamen ortadan kaldıran bir çözüm olmadığını, ancak virüsle temas sonrası hastalığın ortaya çıkma riskini anlamlı ölçüde azaltabileceğini vurguluyor. Ayrıca yeni varyantlara karşı etkinliğin izlenmeye devam edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Kaynak
Çalışma Adı: Ensitrelvir for Covid-19 Postexposure Prophylaxis in Household Contacts
Yayın: New England Journal of Medicine (2026)
Araştırma Türü: Faz 3, randomize, çift kör, plasebo kontrollü klinik çalışma
Şirket/Kurum: Shionogi & Co. Ltd.
Yayın Tarihi: Mayıs 2026
