Ancak çalışma, A vitamini takviyesinin akciğer fonksiyonunu iyileştirdiğini kanıtlamıyor ve çocuklarda D vitamini için benzer bir bağlantı göstermiyor.
Astımlı çocuklarda A vitamini ve akciğer fonksiyonu arasında dikkat çekici bir ilişki belirlendi. İki farklı yaş grubundan toplam 2.206 kişinin incelendiği gözlemsel araştırmada, A vitamini düzeyi daha yüksek çocukların bir saniyede verdikleri hava miktarı ve toplam güçlü nefes verme kapasitesi daha yüksek bulundu.[1]
Araştırma, astımı bulunan 1.165 çocuk ile 1.041 yetişkinin verileri kullanılarak gerçekleştirildi. Çocuk grubunun 6-14 yaş arasında olduğu, yetişkin grubunun ise yaş ortalamasının 58,8 olduğu bildirildi. Yetişkin katılımcıların yüzde 67’sini kadınlar oluşturdu.[1]
Katılımcıların kanındaki A ve D vitamini düzeyleri ölçüldü. Akciğer fonksiyonları ise spirometri adı verilen solunum testiyle değerlendirildi. Araştırmacılar ayrıca vitamin düzeylerinin genlerin çalışma biçimini etkileyebilen biyolojik işaretlerle bağlantısını inceledi.[1]
A Vitamini Daha Yüksek Solunum Hacimleriyle İlişkilendirildi
Çocuklarda A vitamini düzeyi yükseldikçe FEV1 ve FVC değerlerinin de arttığı görüldü. FEV1, kişinin derin bir nefes aldıktan sonra ilk bir saniyede güçlü biçimde dışarı verebildiği hava miktarını gösteriyor. FVC ise aynı nefes sırasında dışarı çıkarılan toplam hava hacmini ifade ediyor.[1]
İstatistiksel analizde yüksek A vitamini düzeyi, çocuklarda FEV1 için 2,5 ve FVC için 7,6 birimlik pozitif katsayılarla ilişkilendirildi. Bu sonuçlar, A vitamini düzeyi daha yüksek olan çocukların genel solunum hacimlerinin daha büyük olabileceğine işaret etti.[1]
Bununla birlikte hava yolu daralmasının değerlendirilmesinde kullanılan FEV1/FVC oranı, A vitamini yükseldikçe daha düşük bulundu. Bu ayrıntı, sonuçların yalnızca “A vitamini arttıkça bütün akciğer ölçümleri düzeliyor” biçiminde yorumlanamayacağını gösteriyor.[1]
Çocuklarda D Vitamini İçin Aynı Sonuç Görülmedi
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu, çocuklarda D vitamini düzeyi ile incelenen akciğer fonksiyonu ölçümleri arasında anlamlı bir bağlantı saptanmaması oldu.[1]
Bu nedenle çalışma, astımlı çocuklarda D vitamini düzeyini yükseltmenin solunum kapasitesini artıracağı yönünde bir kanıt sunmuyor. Daha önce yapılan kontrollü araştırmaları değerlendiren kapsamlı bir inceleme de D vitamini takviyesinin astım ataklarını veya hastalık kontrolünü belirgin biçimde iyileştirdiğine dair güçlü ve tutarlı kanıt bulunmadığını bildirmişti.[3]
Yetişkinlerde A ve D Vitamini Farklı Bir Tablo Gösterdi
Yetişkinlerde hem A hem de D vitamini düzeylerinin daha yüksek FEV1 ve FVC değerleriyle bağlantılı olduğu belirlendi. FEV1/FVC oranıyla anlamlı ilişki ise yalnızca A vitamini için görüldü.[1]
Kandaki D vitamini düzeyi en az 30 nanogram/mililitre olan yetişkinlerde daha iyi akciğer ölçümlerinin yanı sıra daha düşük epigenetik yaşlanma göstergeleri saptandı. Epigenetik yaşlanma, hücrelerin genleri açıp kapatma düzenindeki değişimlerden yararlanılarak hesaplanan biyolojik yaşlanma işaretlerini ifade ediyor.[1]
Araştırmacılar, A ve D vitaminiyle bağlantılı küçük gen düzenleyici moleküllerin ortak olarak 248 geni etkileyebildiğini belirledi. Bu genlerin bağışıklık yanıtı, inflamasyon ve hücre döngüsü gibi süreçlerde görev aldığı bildirildi.[1]
Vitaminler Genlerin Çalışma Düzenini Etkiliyor Olabilir
Çalışmada DNA metilasyonu adı verilen epigenetik süreç de değerlendirildi. DNA metilasyonu, genetik şifreyi değiştirmeden bazı genlerin etkinliğini artırabilen veya azaltabilen kimyasal işaretler olarak açıklanıyor.
Daha yüksek vitamin düzeyleri, bağışıklık ve inflamasyon yanıtında görev alan belirli bir gen bölgesindeki metilasyon değişiklikleriyle ilişkilendirildi. İstatistiksel aracılık analizleri, vitamin düzeyleri ile akciğer fonksiyonu arasındaki bağlantının bir bölümünde bu gen düzenleme mekanizmalarının rol oynayabileceğini gösterdi.[1]
Ancak bu analizler biyolojik mekanizma konusunda yalnızca olası bir yol sunuyor. Genlerdeki değişikliklerin vitamin düzeyleri nedeniyle ortaya çıktığı veya akciğer fonksiyonunu doğrudan iyileştirdiği henüz kanıtlanmış değil.[1][2]
Araştırma Takviye Kullanımını Test Etmedi
Araştırmada çocuklara A ya da D vitamini verilmedi. Katılımcılar rastgele takviye ve plasebo gruplarına ayrılmadı. Yalnızca mevcut kan vitamin düzeyleri, solunum testleri ve biyolojik işaretler arasındaki bağlantılar karşılaştırıldı.[1]
Bu nedenle daha yüksek A vitamini düzeylerinin daha iyi akciğer fonksiyonuna yol açtığı söylenemez. Beslenme düzeni, genel sağlık durumu, vücut ağırlığı, astımın şiddeti, kullanılan ilaçlar ve sosyoekonomik koşullar gibi başka etkenler hem vitamin düzeylerini hem de solunum kapasitesini etkilemiş olabilir.
Sonuçlar yalnızca astımı bulunan belirli çocuk ve yetişkin gruplarından elde edildi. Bulguların astımı olmayan çocuklara, farklı ülkelerde yaşayan topluluklara veya vitamin eksikliği bulunmayan kişilere doğrudan genellenmesi mümkün değil.[1][2]
Kontrolsüz A Vitamini Kullanımı Risk Taşıyabilir
A vitamini büyüme, görme, bağışıklık sistemi ve solunum yollarını örten dokuların korunması için gerekli bir besin ögesi. Yumurta, süt ürünleri ve bazı hayvansal gıdalarda hazır A vitamini; havuç, ıspanak ve diğer renkli sebzelerde ise vücudun A vitaminine dönüştürebildiği karotenoidler bulunuyor.[4]
Ancak özellikle hazır A vitamini içeren yüksek dozlu takviyelerin gereğinden fazla kullanılması baş ağrısı, bulantı, görme bozukluğu, karaciğer hasarı ve kemik sorunlarına neden olabiliyor. Çocuklar için güvenli üst sınırlar yaşa göre değişiyor.[4]
Bu nedenle araştırma, astımlı çocuklara gelişigüzel A vitamini takviyesi verilmesini desteklemiyor. Vitamin eksikliği şüphesi bulunan veya takviye kullanması planlanan çocuklarda ihtiyaç ve dozun sağlık uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Yeni bulgular, A vitamininin çocukluk çağındaki akciğer gelişimi ve astımın biyolojik özellikleriyle bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Buna karşılık ilişkinin tedaviye dönüşebilmesi için vitamin takviyesi verilen ve plaseboyla karşılaştırılan kontrollü klinik araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
Mevcut kanıt, yeterli ve dengeli beslenmenin önemini destekliyor; fakat yüksek doz vitamin kullanımının astım tedavisi veya akciğer kapasitesini artıran kanıtlanmış bir yöntem olduğu anlamına gelmiyor.
Kaynaklar
[1] Sharma R, Kachroo P, Mendez KM, Chen Q, Hecker J, Begum S, Kelly RS, Smith R, Dwaraka V, Celedon JC, Tantisira KG, DeMeo DL, Weiss S, Lasky-Su J, McGeachie M. The impact of vitamins A and D on lung function and regulatory epigenetics in adult and childhood asthma. Thorax. 2026. DOI: 10.1136/thorax-2025-223756
[2] Tse SM, Mailhot G. Vitamin A and D impact on lung function: differential or common effects across the lifespan? Thorax. 2026. DOI: 10.1136/thorax-2026-225123
[3] Williamson A, Martineau AR, Griffiths CJ. Vitamin D for the management of asthma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2023;2:CD011511. DOI: 10.1002/14651858.CD011511.pub3
[4] National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin A and Carotenoids: Fact Sheet for Health Professionals. 2025.
