Yetişkinlikte süt içmek, sütü sindirebilen ve süt alerjisi bulunmayan kişilerde dengeli beslenmenin bir parçası olabilir. Her yetişkinin mutlaka süt içmesi gerekmediği gibi, yalnızca yaş ilerlediği için sütü bırakması da gerekmiyor. Tüketim kararı kişinin sindirim toleransına, sağlık durumuna ve beslenmesinin bütününe göre değişiyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), süt ve süt ürünlerini protein ve kalsiyum kaynakları arasında sayıyor. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK) ise laktoz intoleransı bulunan herkesin bütün süt ürünlerini tamamen bırakmasının gerekmediğini belirtiyor.
SÜT İÇİNCE NEDEN ŞİŞKİNLİK OLUYOR?
Sütün doğal şekeri olan laktozun sindirilebilmesi için ince bağırsakta laktaz enzimi gerekiyor. Bazı kişilerde bu enzimin üretimi yaşla birlikte azalıyor. Sindirilemeyen laktoz kalın bağırsağa ulaştığında bakteriler tarafından parçalanıyor; oluşan gaz ve sıvı, sindirim yakınmalarına yol açabiliyor.
Süt tüketimini izleyen birkaç saat içinde şişkinlik, gaz, karın ağrısı, bulantı veya ishal görülebiliyor. Belirtilerin şiddeti, tüketilen laktoz miktarına göre değişebiliyor. Ancak süt sonrasında yaşanan her yakınma tek başına laktoz intoleransı tanısı koydurmuyor.
LAKTOZ İNTOLERANSI SÜT ALERJİSİ DEĞİL
Laktoz intoleransı süt şekerinin sindirimiyle ilgili. Süt alerjisinde ise bağışıklık sistemi süt proteinlerine tepki veriyor. Bu ayrım ürün seçimi açısından önemli: Laktozsuz süt, süt proteinlerini içerdiğinden süt alerjisi olanlar için uygun bir alternatif değil.
Alerjik reaksiyonlar ciddi seyredebildiği için alerji şüphesi bulunan kişilerin kendi kendine süt denemesi yapması uygun değil.
SÜT YERİNE YOĞURT TÜKETİLEBİLİR Mİ?
Laktozu sindirmekte zorlanan bazı kişiler yoğurdu ve olgunlaştırılmış sert peynirleri daha rahat tüketebiliyor. Sütü küçük miktarlarda, yemekle birlikte içmek de toleransı artırabiliyor.
NIDDK’ye göre laktoz intoleransı bulunan birçok kişi, yaklaşık bir büyük bardak sütteki 12 gram laktozu hiç belirti yaşamadan veya hafif yakınmalarla tolere edebiliyor. Ancak bu miktar herkes için geçerli bir hedef değil. Rahatsızlık yaşayan kişinin kendisini süt içmeye zorlaması gerekmiyor.
LAKTOZSUZ SÜT VE AZ YAĞLI SÜT AYNI ŞEY Mİ?
Bu ifadeler farklı özellikleri anlatıyor. Laktozsuz ürünler süt şekerinin sindirimini kolaylaştırmaya yönelikken, az yağlı süt daha düşük yağ içeriğine sahip.
NHS, yetişkinlerde doymuş yağ alımını azaltmak için daha düşük yağlı süt seçeneklerinin tercih edilebileceğini belirtiyor. Aromalı ürünlerde ise ilave şeker içeriğini kontrol etmek gerekiyor.
SÜT İÇMEYENLER NELERE DİKKAT ETMELİ?
Süt tüketmeyenlerin özellikle kalsiyum ihtiyacını başka kaynaklardan karşılaması önem taşıyor. Kişinin tercihine ve toleransına göre yoğurt, peynir veya kalsiyumla zenginleştirilmiş şekersiz bitkisel içecekler değerlendirilebiliyor.
Bitkisel içecek seçerken ürünün kalsiyumla zenginleştirilip zenginleştirilmediği etiketten kontrol edilmeli. Yalnızca sütü çıkarmak yerine, beslenmede onun yerini neyin alacağı da planlanmalı.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Süt tüketimi sonrasında tekrarlayan yakınmalarınız varsa tanı ve kişisel beslenme planı için hekime veya diyetisyene başvurun.
KAYNAKLAR
1. NHS — Dairy and alternatives in your diet.
2. NIDDK — Laktoz intoleransı: belirtiler, nedenler ve beslenme rehberleri.
