Yüksek Mahkeme, hukuki bir sebep olmadan fazla tahsil edildiği ileri sürülen kira bedelinin iadesi talebinin esasının incelenmesi gerektiğine hükmetti.
Ev sahibi ile kiracı arasında yaşanan kira ödemesi anlaşmazlığı Yargıtay’a taşındı. Milyonlarca kiracıyı yakından ilgilendiren kararda, icra takibi başlatılması veya tahliye tehdidinde bulunulması nedeniyle yapılan fazla ödemelerin hukuki niteliğine dikkat çekildi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, söz konusu uyuşmazlığın yalnızca icra tehdidi altında ödenen paranın geri alınması olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti. Kararda, kira ilişkisi kapsamında hukuki dayanak bulunmadan fazladan tahsil edildiği öne sürülen bedellerin iadesinin ayrıca incelenmesi gerektiği vurgulandı.
Kiracı Her Ay Kirayı Ev Sahibinin Eşine Ödedi
Dosyaya yansıyan bilgilere göre kiracı, 3 Ağustos 2022 tarihinde kiraladığı taşınmazın kira bedelini her ayın 15’inde ev sahibinin eşine ait banka hesabına yatırdı.
Kiracı, ödemelerini düzenli yapmasına rağmen zaman zaman tahliye edilmek ve elektriğinin kesilmesiyle tehdit edildiğini öne sürdü. Ağustos 2024’te ise kira bedelinin ödenmediği iddiasıyla hakkında icra takibi başlatıldığını belirtti.
Ev sahibinin eşinin daha sonra “kiraya veren ben değilim” gerekçesiyle daha önce hesabına gönderilen ödemeleri iade etmek istediği, ancak kiracının bu iadeyi kabul etmediği ifade edildi.
Fazladan Ödediği 9 Bin 822 Lirayı Geri İstedi
İcra takibiyle karşı karşıya kalan kiracı, herhangi bir mağduriyet yaşamamak amacıyla 9 bin 822 lira daha ödeme yaptığını bildirdi.
Kiracı, kira borcu bulunmadığını ve aynı dönem için fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını ileri sürerek ödediği paranın kendisine iade edilmesi talebiyle dava açtı.
İlk Derece Mahkemesi Kiracının Talebini Reddetti
Davayı inceleyen İlk Derece Mahkemesi, kiracının söz konusu ödemeyi ödeme emri kendisine tebliğ edilmeden önce yaptığını belirtti.
Mahkeme, ödeme tarihinde kiracı hakkında kesinleşmiş bir icra takibi bulunmadığı gerekçesiyle iade talebini reddetti. Ayrıca kiracının ev sahibine 18 bin lira vekâlet ücreti ödemesine karar verdi.
Adalet Bakanlığı Kararı Yargıtay’a Taşıdı
İlk Derece Mahkemesinin kararı kesinleştikten sonra Adalet Bakanlığı devreye girdi. Bakanlık, kararın hukuka aykırı olduğu değerlendirmesiyle kanun yararına temyiz başvurusunda bulundu.
Dosyayı inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığının başvurusunu haklı buldu.
Yargıtay: Fazla Kira Bedelinin İadesi İncelenmeli
Yargıtay, uyuşmazlığın kesinleşmiş bir icra takibi kapsamında ve cebri icra tehdidi altında ödenen paranın geri alınmasından ibaret olmadığını bildirdi.
Yüksek Mahkemeye göre davanın temelini, kira ilişkisi kapsamında hukuki bir sebep bulunmadan fazla tahsil edildiği ileri sürülen kira bedellerinin iadesi oluşturuyor.
Bu nedenle kiracının talebinin, fazla kira ödemesi ve sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. İlk Derece Mahkemesinin farklı bir hukuki nitelendirme yaparak davayı reddetmesi doğru bulunmadı.
18 Bin Liralık Vekâlet Ücreti de Hukuka Aykırı Bulundu
Yargıtay kararında yalnızca fazla ödenen kira bedeli değil, kiracının ödemesine karar verilen vekâlet ücreti de değerlendirildi.
Kiracı aleyhine hükmedilen 18 bin liralık vekâlet ücretinin, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne uygun olmadığına hükmedildi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu gerekçelerle İlk Derece Mahkemesinin kararını kanun yararına bozdu.
Yargıtay’ın Kira Kararı Kiracılar İçin Ne Anlama Geliyor?
Karar, kira borcu bulunmadığı hâlde icra, tahliye veya benzeri baskılar nedeniyle fazladan ödeme yapan kiracılar açısından önem taşıyor.
Buna göre fazla ödeme iddiası yalnızca “icra tehdidi altında ödeme” başlığıyla sınırlı şekilde değerlendirilemeyecek. Ödemenin geçerli bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı ve ev sahibinin aynı kira dönemi için birden fazla tahsilat yapıp yapmadığı da incelenecek.
Ancak karar, her kiracının yaptığı fazla ödemeyi otomatik olarak geri alabileceği anlamına gelmiyor. Kiracının kira ödemelerini, banka dekontlarını, yazışmaları, icra belgelerini ve fazladan yapılan ödemeyi somut delillerle ortaya koyması gerekiyor.
Kiracılar Kira Ödemelerinde Nelere Dikkat Etmeli?
Kira ödemelerinin mümkün olduğunca banka üzerinden yapılması ve dekont açıklamasına ödemenin hangi aya ait olduğunun açıkça yazılması önem taşıyor.
Ödeme ev sahibinden farklı bir kişinin hesabına yapılıyorsa bu hesabın ev sahibi tarafından bildirildiğini gösteren sözleşme, mesaj veya yazılı talep saklanmalı.
Kiracıların aynı dönem için ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalmaları hâlinde dekont, ödeme emri, ihtarname ve yazışmalar gibi belgeleri muhafaza etmeleri gerekiyor. Uyuşmazlığın niteliğine göre hukuki destek alınması da hak kayıplarının önüne geçebilir.
Yargıtay Kararı Tüm Davaları Otomatik Olarak Bağlar mı?
Yargıtay’ın verdiği karar benzer kira uyuşmazlıklarında yol gösterici nitelik taşıyabilir. Ancak her kira davası, tarafların sözleşmesi, ödeme kayıtları, banka dekontları ve somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilir.
Bu nedenle karar, fazla ödendiği ileri sürülen her kira bedelinin koşulsuz şekilde iade edileceği biçiminde yorumlanmamalıdır.
