Sigara ile elektronik sigara arasında seçim yapmak, sağlık açısından güvenli bir yol seçmek anlamına gelmiyor. Cleveland Clinic uzmanları, tütün dumanının da elektronik sigara aerosolünün de akciğerleri, kalbi ve damar sistemini etkileyebilecek nikotin, kimyasal maddeler ve metal parçacıkları içerebildiğini belirtiyor.
Ürünlerin çalışma biçimleri ve ortaya çıkardıkları maddeler birbirinden farklı olsa da uzmanların ortak uyarısı değişmiyor: Güvenli bir tütün veya nikotin ürünü bulunmuyor.
Elektronik sigaradan çıkan şey yalnızca su buharı değil
Elektronik sigaralar, bir sıvının cihaz içindeki rezistansla ısıtılması sonucu aerosol oluşturuyor. Kullanıcının soluduğu bu aerosol, kamuoyunda sıklıkla “su buharı” olarak tanımlansa da yalnızca sudan meydana gelmiyor.
Elektronik sigara emisyonlarında nikotinin yanı sıra uçucu organik bileşikler, çok küçük parçacıklar, aroma vericiler ve ağır metaller bulunabiliyor. Isıtıcı parçalardan açığa çıkabilen nikel, krom ve kurşun gibi metallerin solunum ve kalp-damar sağlığı açısından risk oluşturabileceği bildiriliyor. (Cleveland Clinic)
Nikotin içermediği belirtilen bazı ürünlerde dahi yapılan incelemelerde nikotin saptanabildiğine dikkat çekiliyor. Bu nedenle ambalajda yer alan “nikotinsiz” ifadesinin ürünün bütünüyle zararsız olduğu anlamına gelmediği vurgulanıyor. (Dünya Sağlık Örgütü)
Klasik sigarada yanma kaynaklı ağır riskler bulunuyor
Klasik sigarada tütünün yanmasıyla çok sayıda zehirli ve kanserojen madde açığa çıkıyor. Sigara kullanımı; kanser, kalp hastalıkları, felç ve kronik solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere vücudun hemen her organında hasarla ilişkilendiriliyor. (Dünya Sağlık Örgütü)
Sigaranın uzun vadeli zararları onlarca yıllık bilimsel verilerle ortaya konmuş durumda. Elektronik sigaraların ise daha yakın dönemde yaygınlaşması nedeniyle yaşam boyu kullanım sonuçları klasik sigara kadar uzun süreli araştırmalarla henüz değerlendirilmiş değil. Ancak bu bilimsel boşluk, elektronik sigaraların güvenli olduğu anlamına gelmiyor. (Cleveland Clinic)
Nikotin bağımlılığı ürün değiştirerek sona ermiyor
Hem klasik sigaraların hem de elektronik sigaraların en önemli ortak noktalarından biri nikotin. Güçlü bağımlılık oluşturan nikotin, beyindeki ödül sistemini etkileyerek kullanım isteğinin sürmesine neden olabiliyor.
Nikotin ayrıca kalp hızını ve kan basıncını artırabiliyor, damarların daralmasına yol açabiliyor. Bazı elektronik sigara cihazlarının kullanıcıya yüksek miktarda nikotin ulaştırabildiği ve alınan miktarın cihazdan cihaza önemli ölçüde değişebildiği belirtiliyor. (www.heart.org)
Elektronik sigaraların gün boyunca kısa aralıklarla kullanılabilmesi de toplam nikotin maruziyetinin kullanıcı tarafından fark edilmeden artmasına neden olabiliyor.
Hem sigara hem elektronik sigara kullanmak korumuyor
Bazı kişiler sigarayı azaltmak amacıyla elektronik sigara kullanmaya başlasa da her iki ürünü birlikte kullanmayı sürdürebiliyor. “İkili kullanım” olarak tanımlanan bu yaklaşım, sağlık risklerini ortadan kaldıran bir yöntem olarak kabul edilmiyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, iki ürünün birlikte kullanılmasının toksik maddelere maruziyeti artırabileceğini ve yalnızca tek bir ürünü kullanmaya kıyasla daha kötü solunum sonuçlarıyla ilişkili olabileceğini bildiriyor. Günde az sayıda sigara içmenin de güvenli olmadığı hatırlatılıyor. (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri)
Kalp ve akciğerler birlikte etkilenebiliyor
Elektronik sigara aerosolündeki küçük parçacıklar akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşabiliyor. Kimyasal maddeler solunum yollarında tahriş ve inflamasyona yol açabilirken, kronik kullanımın hava yollarındaki doğal savunma mekanizmalarını zayıflatabileceği belirtiliyor. (Cleveland Clinic)
Elektronik sigara kullanımı yalnızca akciğerlerle sınırlı bir sorun olarak da değerlendirilmiyor. Araştırmalar, düzenli kullanımın kalp ve damar fonksiyonlarında olumsuz değişikliklerle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. (American Heart Association)
Gençler için risk daha büyük
Nikotin, gelişimini sürdüren genç beyninde dikkat, öğrenme, dürtü kontrolü ve bağımlılık mekanizmalarını etkileyebiliyor. Aroma seçenekleri ve kolay kullanılabilen cihazlar, daha önce sigara kullanmamış gençlerin nikotinle tanışmasına yol açabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, çocuklar ve ergenlerde nikotin maruziyetinin beyin gelişimi üzerinde uzun süreli olumsuz sonuçlar doğurabileceğini bildiriyor. (Dünya Sağlık Örgütü)
Elektronik sigara, gelişigüzel bir bırakma yöntemi değil
Elektronik sigaraya geçmek, nikotin bağımlılığının sona erdiği anlamına gelmiyor. Kişi sigarayı bıraksa bile elektronik sigara kullanmaya devam ederek nikotin bağımlılığını sürdürebiliyor veya iki ürünü aynı anda kullanmaya başlayabiliyor.
Sigarayı ya da elektronik sigarayı bırakmak isteyen kişilerin; hekim değerlendirmesi, davranışsal destek, danışmanlık ve uygun görülen onaylı tedavi seçeneklerinden yararlanması öneriliyor. Amaç yalnızca kullanılan ürünü değiştirmek değil, tütün ve nikotin bağımlılığından bütünüyle kurtulmak olmalı.
Uzmanlara göre sağlık açısından doğru karşılaştırma, sigara ile elektronik sigara arasında “daha güvenli olanı” seçmek değil. En güvenli yaklaşım, hiçbir tütün veya nikotin ürününü kullanmamak; kullananlar içinse profesyonel destekle tamamen bırakmak.
Kaynaklar
* Cleveland Clinic, Vaping vs. Smoking: Both Are Dangerous
* Dünya Sağlık Örgütü, Tobacco and Nicotine
* Dünya Sağlık Örgütü, Tobacco: E-cigarettes
* ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, Health Effects of Vaping
* Amerikan Kalp Derneği, elektronik sigara ve nikotinin kalp-damar etkilerine ilişkin bilgilendirmeler