ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı araştırmacıların yürüttüğü Sister Study verileri, bu ürünlerin sık kullanımının meme kanseri riskiyle ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Kalıcı saç boyaları ve kimyasal saç düzleştiriciler, yalnızca estetik tercih değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da daha yakından incelenen ürünler arasında yer alıyor. ABD Ulusal Çevre Sağlığı Bilimleri Enstitüsü’nün aktardığı Sister Study araştırmasına göre, bu ürünleri kullanan kadınlarda meme kanseri görülme riskinin kullanmayanlara kıyasla daha yüksek olduğu bildirildi.
Araştırma, kalıcı saç boyası ve kimyasal düzleştirici kullanan kadınlarda meme kanseri riskinin arttığına işaret ederken, bilim insanları özellikle sık kullanımın önemine dikkat çekiyor. Ancak uzmanlara göre bu sonuçlar, söz konusu ürünlerin doğrudan kansere neden olduğunu kanıtlamıyor; yalnızca güçlü bir ilişki ihtimalini gündeme taşıyor.
Binlerce Kadın Yıllarca Takip Edildi
International Journal of Cancer’da yayımlanan çalışmada, ABD ve Porto Riko’dan 46 binden fazla kadın değerlendirildi. Katılımcıların çalışmaya dahil edildikleri dönemde meme kanseri tanısı bulunmuyordu ancak en az bir kız kardeşlerinde meme kanseri öyküsü vardı. Bu nedenle araştırma, meme kanseri açısından dikkatle izlenen özel bir grupta yürütüldü.
Bulgulara göre kalıcı saç boyası kullanan kadınlarda meme kanseri riski genel olarak daha yüksek saptandı. Kimyasal saç düzleştirici kullanan kadınlarda da benzer şekilde artmış risk ilişkisi bildirildi. Araştırmacılar, bazı saç ürünlerinde yer alan kimyasalların hormon sistemi üzerinde etkili olabileceğini veya vücutta hücresel düzeyde değişimlere yol açabilecek bileşikler içerebileceğini belirtiyor.
Risk En Çok Sık Kullanımda Gündeme Geliyor
Çalışmanın dikkat çeken noktalarından biri, kullanım sıklığı arttıkça risk ilişkisinin daha belirgin hale gelmesi oldu. NIH açıklamasına göre kalıcı saç boyaları ve kimyasal düzleştiricilerle ilgili risk artışı, özellikle düzenli ve sık kullanımda daha fazla tartışılıyor.
Bununla birlikte araştırmacılar, yarı kalıcı veya geçici saç boyaları için aynı düzeyde güçlü bir ilişki tespit edilmediğini aktarıyor. Bu ayrım, saç ürünlerinin içeriklerinin, kullanım biçimlerinin ve kimyasal maruziyet düzeylerinin farklı olabileceğini gösteriyor.
Bilim İnsanları Neden Endişeli?
Saç boyaları ve düzleştiriciler, doğrudan kafa derisiyle temas eden ürünler arasında yer alıyor. Bazı ürünlerde aromatik aminler, formaldehit salabilen bileşikler veya endokrin sistemi etkileyebilecek kimyasallar bulunabiliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, bazı saç boyası kimyasallarının kanserojen özellik gösterebileceğine dair bilimsel veriler bulunduğunu; ancak insanlarda riskin ürün türü, içerik, kullanım sıklığı ve maruziyet düzeyine göre değişebileceğini belirtiyor.
FDA da özellikle ısıyla uygulanan bazı saç düzleştirme ve yumuşatma ürünlerinin formaldehit gazı açığa çıkarabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Formaldehit, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından insanlarda kanserojen olarak sınıflandırılan maddeler arasında yer alıyor.
“Kanıtlandı” Demek Doğru Değil
Bu araştırma, saç boyası veya kimyasal düzleştirici kullanımının tek başına meme kanserine neden olduğunu göstermiyor. Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil. Meme kanseri riski; genetik yatkınlık, yaş, hormonlar, yaşam tarzı, alkol kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve çevresel maruziyetler gibi birçok faktörün birlikte etkilediği karmaşık bir tabloya sahip.
Bu nedenle uzmanlar, sonuçların panik değil bilinç gerektirdiğini vurguluyor. Özellikle sık kimyasal işlem yaptıran kişilerin ürün içeriğini sorgulaması, salon uygulamalarında havalandırmaya dikkat etmesi, formaldehit veya formaldehit salıcı içerikleri araştırması ve gereksiz kimyasal maruziyeti azaltması öneriliyor.
Saç Rutininde Nelere Dikkat Edilmeli?
Uzmanlara göre tüketiciler saç boyası veya düzleştirici seçerken ürün etiketlerini okumalı, içerik bilgisi belirsiz ürünlerden kaçınmalı ve sık kimyasal işlem uygulamasını yeniden değerlendirmeli. Kuaför salonlarında kullanılan profesyonel ürünlerin içeriği de mutlaka sorulmalı.
Özellikle ailesinde meme kanseri öyküsü bulunan, hormonal risk faktörleri taşıyan veya uzun yıllardır düzenli kimyasal saç işlemi yaptıran kadınların bu konuyu hekimleriyle değerlendirmesi önem taşıyor. Ancak herhangi bir ürün kullanımına bağlı olarak kişisel kanser riski hakkında kesin yorum yapmak için bireysel tıbbi değerlendirme gerekiyor.
Güzellik Rutinleri Yeniden Sorgulanıyor
Araştırma, günlük hayatın sıradan bir parçası gibi görülen kozmetik ürünlerin içeriklerinin daha şeffaf biçimde incelenmesi gerektiğini bir kez daha gündeme getirdi. Bilim insanları, özellikle uzun süreli ve tekrarlayan kimyasal maruziyetlerin sağlık üzerindeki etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Kısacası saç boyası veya düzleştirici kullanan herkes için kesin bir tehlike ilanı yapılmış değil. Ancak mevcut bulgular, “güzellik rutini” olarak görülen bazı alışkanlıkların içerik, sıklık ve maruziyet açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Kaynak
National Institutes of Health / National Institute of Environmental Health Sciences: “Sister Study Finds Hair Dye and Chemical Straighteners May Increase Breast Cancer Risk”
International Journal of Cancer: “Hair dye and chemical straightener use and breast cancer risk in a large US population of black and white women”
National Cancer Institute: Hair Products and Cancer Risk
U.S. Food and Drug Administration: Formaldehyde in Hair Smoothing Products
Verilerin ana kaynağı NIH/NIEHS’in Sister Study açıklaması ve International Journal of Cancer’da yayımlanan çalışma; FDA ve NCI kaynakları da saç ürünlerindeki kimyasal riskler için arka plan sağlıyor.
