Magnezyum, kasların, sinir sisteminin ve kalbin normal çalışması için gerekli temel minerallerden biridir. Kandaki magnezyumun hem ciddi şekilde düşmesi hem de yükselmesi klinik sorunlara yol açabilir.
Magnezyum eksikliğinin özellikle önemli bir özelliği potasyum ve kalsiyum metabolizmasını da etkileyebilmesidir. Potasyum tedaviye rağmen sürekli düşük kalıyorsa eşlik eden magnezyum eksikliği bunun nedenlerinden biri olabilir.
Ancak serum magnezyumunun normal çıkması vücuttaki bütün magnezyum depolarının kesin olarak yeterli olduğunu göstermez. Vücuttaki magnezyumun yalnızca çok küçük bir bölümü kanda bulunur.
Magnezyum nedir?
Magnezyum vücutta yüzlerce enzimatik reaksiyonda görev alan temel bir mineraldir.
Enerji üretimi, DNA ve protein sentezi, sinir iletimi, kas kasılması, kalp ritmi, glukoz metabolizması ve kemik yapısının korunması gibi birçok süreçte rol oynar.
Vücuttaki magnezyumun büyük bölümü kemiklerde ve hücrelerin içinde bulunur.
Serumda bulunan miktarı toplam vücut magnezyumunun çok küçük bir bölümüdür.
Bu nedenle serum magnezyumu klinik olarak yararlı bir test olmakla birlikte vücudun bütün magnezyum depolarını kusursuz biçimde ölçmez.
Magnezyum kaç olmalı?
Referans aralığı laboratuvar ve kullanılan yönteme göre değişebilir.
Serum magnezyumu için yaklaşık:
1,7-2,4 mg/dL
aralığıyla sık karşılaşılır.
Bazı laboratuvarlarda alt sınır yaklaşık 1,6 veya 1,8 mg/dL olabilir.
SI birimleriyle sonuçlar mmol/L olarak da raporlanabilir.
Bu nedenle e-Nabız veya laboratuvar sonucundaki kişinin kendi referans aralığı esas alınmalıdır.
Magnezyum 1 ne anlama gelir?
Magnezyum 1 mg/dL belirgin derecede düşük bir değerdir.
Bu düzeyde nöromüsküler ve kardiyak belirtilerin ortaya çıkma riski artabilir.
Kas krampları, titreme, güçsüzlük ve kalp ritmi bozuklukları görülebilir.
Ağır hipomagnezemi nöbetlere ve ciddi ritim bozukluklarına katkıda bulunabilir.
Magnezyum 1 mg/dL civarında veya daha düşükse özellikle belirtileri bulunan kişilerde hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Magnezyum 1.5 ne demek?
1,5 mg/dL birçok laboratuvarda düşük magnezyum anlamına gelir.
Kişi hiçbir belirti hissetmeyebilir ancak eş zamanlı potasyum veya kalsiyum düşüklüğü bulunabilir.
Özellikle uzun süren ishal, idrar söktürücü kullanımı, alkol kullanım bozukluğu veya uzun süreli bazı mide asidi baskılayıcı ilaçların kullanımı varsa neden araştırılabilir.
Magnezyum 1.7 ne anlama gelir?
1,7 mg/dL birçok laboratuvarın alt referans sınırına yakın bir değerdir.
Bazı laboratuvarlarda normal, bazılarında hafif düşük kabul edilebilir.
Bu nedenle tek başına 1,7 rakamından magnezyum eksikliği tanısı konmamalıdır.
Kişinin belirtileri, kullanılan ilaçlar, potasyum ve kalsiyum değerleri ile laboratuvarın referans aralığı birlikte değerlendirilir.
Magnezyum 2 ne demek?
2 mg/dL birçok laboratuvarın normal serum magnezyum aralığındadır.
Çoğu kişide normal bir sonuçtur.
Ancak serum magnezyumunun normal olması vücudun bütün hücre içi magnezyum depolarının kesin olarak ideal olduğunu kanıtlamaz.
Bununla birlikte belirti bulunmayan bir kişide normal serum magnezyumu genellikle klinik olarak rahatlatıcıdır.
Magnezyum 2.5 ne anlama gelir?
2,5 mg/dL bazı laboratuvarlarda üst sınıra yakın veya hafif yüksek kabul edilebilir.
Hafif yükseklik tek başına ciddi magnezyum zehirlenmesi anlamına gelmez.
Böbrek fonksiyonları ve magnezyum içeren ilaç veya takviye kullanımı değerlendirilmelidir.
Özellikle böbrek fonksiyonları azalmış kişiler magnezyumu vücuttan uzaklaştırmakta zorlanabilir.
Magnezyum 3 ne demek?
3 mg/dL birçok laboratuvar için yüksek bir değerdir.
Böbrek fonksiyon bozukluğu, magnezyum içeren antasit veya laksatiflerin fazla kullanılması ve tıbbi magnezyum uygulamaları olası nedenler arasındadır.
Bu düzeyde herkes belirti göstermez.
Magnezyum daha fazla yükseldikçe reflekslerde azalma, kas güçsüzlüğü, tansiyon düşüklüğü, kalp iletim bozuklukları ve solunum sorunları gibi belirtilerin riski artabilir.
Magnezyum düşüklüğü neden olur?
Hipomagnezemi magnezyumun bağırsaktan yeterince alınamaması, gastrointestinal kayıplar veya böbreklerden aşırı kaybedilmesi nedeniyle gelişebilir.
Olası nedenler arasında:
Uzun süren ishal
Kusma ve gastrointestinal kayıplar
Yetersiz beslenme
Alkol kullanım bozukluğu
Malabsorpsiyon
Çölyak hastalığı
Bazı idrar söktürücü ilaçlar
Bazı antibiyotik ve kemoterapi ilaçları
Uzun süreli proton pompa inhibitörü kullanımı
Kontrolsüz diyabette artmış idrar kaybı
bulunabilir.
Nedeni belirlemek tedavinin kalıcı olabilmesi açısından önemlidir.
Mide koruyucu ilaçlar magnezyumu düşürür mü?
Proton pompa inhibitörü olarak bilinen mide asidi baskılayıcı ilaçların uzun süre kullanılması nadiren ciddi hipomagnezemiyle ilişkilendirilmiştir.
Omeprazol, pantoprazol ve benzeri ilaçları kullanan herkesin magnezyumu düşmez.
Ancak uzun süreli kullanım sırasında açıklanamayan magnezyum düşüklüğü gelişirse ilaçlar olası nedenlerden biri olarak değerlendirilir.
Bazı vakalarda yalnızca magnezyum takviyesi yeterli olmayabilir ve tedavi planının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Reçeteli mide ilacı magnezyum düşük çıktı diye kendi kendine bırakılmamalıdır.
Magnezyum ile potasyum arasındaki ilişki nedir?
Bu, magnezyum eksikliğinin en önemli klinik özelliklerinden biridir.
Magnezyum eksikliği böbreklerden potasyum kaybını artırabilir.
Sonuçta hipokalemi gelişebilir.
Daha da önemlisi, magnezyum eksikliği devam ederken verilen potasyum vücutta yeterince tutulamayabilir.
Bu nedenle potasyumu sürekli düşük olan ve potasyum tedavisine rağmen yeterince yükselmeyen kişilerde magnezyum da değerlendirilir.
Bazı hastalarda potasyumun kalıcı biçimde düzelmesi için önce veya eş zamanlı olarak magnezyum eksikliğinin giderilmesi gerekir.
Magnezyum kalsiyumu da düşürür mü?
Evet.
Ciddi magnezyum eksikliği paratiroid hormonunun salgılanmasını ve dokuların bu hormona yanıtını bozabilir.
Bunun sonucunda hipokalsemi, yani düşük kalsiyum gelişebilir.
Bu nedenle magnezyum, potasyum ve kalsiyum bozuklukları bazen birlikte görülür.
Tedaviye dirençli hipokalsemide magnezyum eksikliğinin değerlendirilmesinin nedenlerinden biri budur.
Magnezyum düşüklüğü kas krampları yapar mı?
Ciddi magnezyum eksikliği kas ve sinir sistemini etkileyebilir.
Kas krampları, kas seğirmeleri, titreme ve güçsüzlük görülebilir.
Ancak gece kramplarının çok sayıda nedeni vardır.
Serum magnezyumu normal olan herkeste krampların nedeninin “gizli magnezyum eksikliği” olduğunu varsaymak doğru değildir.
Magnezyum takviyelerinin sıradan gece kramplarını önlemedeki etkinliği de bütün kişiler için güçlü ve tutarlı biçimde gösterilmiş değildir.
Magnezyum düşüklüğü çarpıntı yapar mı?
Ciddi hipomagnezemi kalbin elektriksel aktivitesini etkileyebilir ve çeşitli ritim bozukluklarına yatkınlığı artırabilir.
Özellikle eş zamanlı potasyum düşüklüğü varsa risk daha fazla olabilir.
QT uzaması ve torsades de pointes gibi ciddi ventriküler ritim bozukluklarında intravenöz magnezyum belirli durumlarda tedavinin bir parçasıdır.
Ancak her çarpıntı magnezyum eksikliğinden kaynaklanmaz.
Ritim bozukluğu şüphesinde EKG ve klinik değerlendirme gerekir.
Magnezyum yüksekliği neden olur?
Hipermagnezemi, hipomagnezemiye göre daha az görülür.
Sağlıklı böbrekler fazla magnezyumu idrarla etkili biçimde uzaklaştırabilir.
Bu nedenle belirgin yüksekliğin en önemli risk faktörlerinden biri böbrek fonksiyon bozukluğudur.
Olası nedenler arasında:
İleri böbrek yetmezliği
Magnezyum içeren antasitlerin fazla kullanılması
Magnezyum içeren laksatiflerin aşırı kullanılması
Yüksek doz magnezyum takviyesi
Hastanede tıbbi amaçla verilen magnezyum
bulunabilir.
Böbrek fonksiyonu normal olan kişilerde yalnızca besinlerden aşırı magnezyum alarak ciddi hipermagnezemi gelişmesi nadirdir.
Böbrek hastalarında magnezyum neden yükselir?
Magnezyumun önemli bölümü böbrekler aracılığıyla uzaklaştırılır.
Böbrek fonksiyonları ciddi biçimde azaldığında magnezyum atılımı bozulabilir.
Özellikle bu kişiler magnezyum içeren antasit, laksatif veya takviye kullanıyorsa yüksekliğin riski artabilir.
Bu nedenle böbrek hastalığı bulunan kişiler magnezyum takviyesini gelişigüzel kullanmamalıdır.
Magnezyum yüksekliği hangi belirtileri yapar?
Hafif hipermagnezemi çoğu zaman belirti vermeyebilir.
Düzey yükseldikçe:
Bulantı
Halsizlik
Kas güçsüzlüğü
Reflekslerde azalma
Tansiyon düşüklüğü
Nabız yavaşlaması
uyuşukluk
gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Çok ağır hipermagnezemi kalp iletim bozukluğu, solunum baskılanması ve kardiyak arrest gibi yaşamı tehdit eden sonuçlara yol açabilir.
Serum magnezyumu normal olduğu halde eksiklik olabilir mi?
Mümkündür.
Vücuttaki toplam magnezyumun çok küçük bir bölümü serumda bulunur.
Bu nedenle serum düzeyi hücre içi ve kemik magnezyum depolarını kusursuz biçimde yansıtmaz.
Ancak bu durum normal magnezyum sonucu bulunan herkeste gizli eksiklik olduğu anlamına gelmez.
Serum magnezyumu klinik pratikte hâlâ en yaygın kullanılan ve yararlı başlangıç testidir.
Magnezyum hangi yiyeceklerde bulunur?
Magnezyum açısından zengin besinler arasında:
Kabak çekirdeği ve diğer tohumlar
Badem ve diğer kuruyemişler
Baklagiller
Tam tahıllar
Ispanak ve diğer yeşil yapraklı sebzeler
bazı kakao ürünleri
bulunur.
Dengeli beslenen sağlıklı kişiler magnezyum gereksiniminin önemli bölümünü besinlerden karşılayabilir.
Magnezyum takviyesi ne zaman gerekir?
Doğrulanmış magnezyum eksikliğinde takviye veya ilaç tedavisi gerekebilir.
Hafif ve belirtisiz eksiklikte ağızdan magnezyum kullanılabilir.
Ciddi eksiklik, belirgin belirtiler veya ciddi ritim bozukluklarında damar yoluyla magnezyum gerekebilir.
Hangi preparatın ve dozun kullanılacağı kişinin magnezyum düzeyi, böbrek fonksiyonları ve eksikliğin nedenine göre belirlenir.
Magnezyum sitrat mı glisinat mı?
Takviyelerin bağırsaktan emilimi ve gastrointestinal toleransı preparata göre farklılık gösterebilir.
Magnezyum sitrat genellikle iyi emilen formlardan biridir ancak bazı kişilerde bağırsak hareketlerini artırabilir.
Magnezyum glisinat da iyi tolere edilen formlardan biri olarak pazarlanır.
Magnezyum oksit ise yüksek elementel magnezyum içermesine rağmen biyoyararlanımı bazı organik tuzlardan daha düşük olabilir ve laksatif etkisi belirgin olabilir.
Ancak bütün kullanıcılar için “en iyi magnezyum formu” şeklinde tek bir bilimsel cevap yoktur.
Takviyenin seçimi kullanım amacı, doz, tolerans ve böbrek fonksiyonlarına göre yapılmalıdır.
Magnezyum takviyesi ishal yapar mı?
Evet.
Ağızdan alınan magnezyumun sık görülen yan etkilerinden biri ishaldir.
Özellikle emilmeyen magnezyum bağırsak içine su çekerek laksatif etki oluşturabilir.
Magnezyum oksit, hidroksit ve bazı diğer tuzlarda bu etki daha belirgin olabilir.
Yüksek doz takviyelerde karın krampları ve ishal gelişebilir.
Magnezyum nasıl yükseltilir?
Tedavi eksikliğin derecesine ve nedenine göre yapılır.
Hafif eksiklikte magnezyumdan zengin beslenme ve gerektiğinde oral preparatlar kullanılabilir.
Uzun süren ishal veya emilim bozukluğu varsa öncelikle nedenin tedavisi önemlidir.
İlaçlara bağlı böbrek kaybı bulunuyorsa tedavi planı gözden geçirilebilir.
Ciddi veya belirtili hipomagnezemide damar yoluyla magnezyum gerekebilir.
Böbrek fonksiyonları azalmış kişilerde replasman daha dikkatli yapılmalıdır çünkü magnezyum birikme riski vardır.
Magnezyum ne kadar sürede yükselir?
Serum magnezyumu tedavi başladıktan sonra görece hızlı düzelebilir ancak vücudun toplam depolarının yenilenmesi daha uzun sürebilir.
Devam eden ishal, böbrekten magnezyum kaybı veya ilaç etkisi varsa değer tekrar düşebilir.
Bu nedenle yalnızca ilk normal serum sonucuna değil, eksikliğin nedeninin düzelip düzelmediğine de bakılır.
Hangi magnezyum değerleri tehlikeli olabilir?
Kesin risk yalnızca rakama göre belirlenmez.
Belirtiler, potasyum ve kalsiyum değerleri, EKG ve böbrek fonksiyonları önemlidir.
Bununla birlikte yaklaşık 1,2 mg/dL'nin altındaki magnezyum ciddi hipomagnezemi olarak değerlendirilir ve nörolojik veya kardiyak belirtiler açısından önem taşır.
Çok yüksek magnezyum düzeylerinde ise kas reflekslerinin kaybı, hipotansiyon, kalp iletim bozuklukları ve solunum baskılanması gelişebilir.
Belirgin anormal sonuçla birlikte çarpıntı, bayılma, nöbet, ciddi kas güçsüzlüğü veya nefes almada güçlük varsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Magnezyum 1.5 düşük mü?
Evet. 1,5 mg/dL birçok laboratuvarda düşük kabul edilir. İshal, kullanılan ilaçlar, böbrekten magnezyum kaybı veya emilim bozukluğu gibi nedenler araştırılabilir. Potasyum ve kalsiyum değerlerinin de değerlendirilmesi yararlı olabilir.
Magnezyum 1 tehlikeli mi?
1 mg/dL belirgin derecede düşük magnezyum düzeyidir. Ciddi hipomagnezemi kas krampları, titreme, nöbet ve kalp ritmi bozukluklarıyla ilişkili olabilir. Özellikle çarpıntı, bayılma, nöbet veya ciddi kas güçsüzlüğü varsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Magnezyum 1.7 normal mi?
Laboratuvara göre değişir. 1,7 mg/dL bazı laboratuvarlarda normal aralığın alt sınırında, bazılarında ise hafif düşük olabilir. Kişinin kendi laboratuvar referans aralığı esas alınmalıdır.
Magnezyum 2 normal mi?
2 mg/dL birçok laboratuvarda normal serum magnezyum aralığındadır. Ancak serum magnezyumu vücuttaki toplam magnezyum depolarının yalnızca küçük bir bölümünü yansıtır.
Magnezyum 3 yüksek mi?
Evet. 3 mg/dL birçok laboratuvarda yüksek kabul edilir. Özellikle böbrek fonksiyon bozukluğu veya magnezyum içeren takviye, antasit ya da laksatif kullanımı varsa neden değerlendirilmelidir.
Magnezyum düşükse potasyum neden yükselmiyor?
Magnezyum eksikliği böbreklerden potasyum kaybını artırabilir. Bu nedenle ciddi magnezyum eksikliği devam ederken yalnızca potasyum verilmesi potasyum düşüklüğünün kalıcı olarak düzelmesini zorlaştırabilir. Dirençli hipokalemide magnezyumun kontrol edilmesinin önemli nedenlerinden biri budur.
Magnezyum eksikliği çarpıntı yapar mı?
Ciddi magnezyum eksikliği kalbin elektriksel aktivitesini etkileyebilir ve bazı ritim bozukluklarına yatkınlığı artırabilir. Ancak her çarpıntının nedeni magnezyum değildir; ritim bozukluğu şüphesinde EKG ve klinik değerlendirme gerekir.
Magnezyum eksikliği kas krampları yapar mı?
Ciddi eksiklik kas krampları, kas seğirmeleri, titreme ve güçsüzlük yapabilir. Ancak sıradan gece kramplarının çok sayıda başka nedeni vardır ve normal magnezyum sonucu bulunan herkese magnezyum takviyesi verilmesi gerekmez.
Magnezyum testi aç karnına mı yapılır?
Serum magnezyumu için çoğu durumda özel bir açlık şartı bulunmaz. Ancak magnezyum başka kan testleriyle birlikte istenmişse bu testlerin gerektirdiği hazırlık kuralları uygulanabilir.
Magnezyum takviyesi herkes kullanabilir mi?
Hayır. Özellikle ileri böbrek hastalığı bulunan kişilerde magnezyumun vücuttan atılması azalabilir ve takviyeler tehlikeli yüksekliğe yol açabilir. Kullanılan ilaçlarla etkileşim de mümkündür.
Bazı magnezyum preparatları tetrasiklin ve kinolon grubu antibiyotikler ile levotiroksin gibi ilaçların emilimini azaltabilir. Bu nedenle birlikte kullanımın zamanlaması önemlidir.
TIBBİ UYARI
Magnezyum düşüklüğü veya yüksekliği yalnızca takviye kullanılarak kendi kendine tedavi edilmemelidir.
Özellikle yaklaşık 1,2 mg/dL'nin altındaki ciddi hipomagnezemi; nöbet, ciddi kas güçsüzlüğü ve kalp ritmi bozuklukları açısından önem taşıyabilir.
Böbrek fonksiyonları ileri derecede azalmış kişilerde ise magnezyum içeren takviyeler, antasitler ve laksatifler vücutta magnezyum birikmesine yol açabilir.
Çarpıntı, bayılma, nöbet, belirgin bilinç değişikliği, ciddi kas güçsüzlüğü veya nefes almada güçlük gibi belirtiler varsa laboratuvar sonucundan bağımsız olarak hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
KAYNAKLAR
1. National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Magnesium Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
2. Gröber U, Schmidt J, Kisters K. Magnesium in Prevention and Therapy. Nutrients, 2015.
3. de Baaij JHF, Hoenderop JGJ, Bindels RJM. Magnesium in Man: Implications for Health and Disease. Physiological Reviews, 2015.
4. U.S. Food and Drug Administration. Low Magnesium Levels Can Be Associated With Long-Term Use of Proton Pump Inhibitor Drugs.
