NÖTROFİL (NEUT) NEDİR?
Nötrofil, beyaz kan hücrelerinin bir türüdür ve özellikle bakterilere ve mantarlara karşı savunmada önemli rol oynar. Hemogramda NEUT, NEU veya nötrofil olarak görülebilir.
Nötrofil yüksekliği tek başına bakteriyel enfeksiyon tanısı koydurmaz. Düşüklüğü ise özellikle belirgin olduğunda enfeksiyon riskini artırabilir. Sonuç yorumlanırken nötrofil yüzdesi ile mutlak nötrofil sayısı birbirinden ayrılmalıdır.
NÖTROFİL KAÇ OLMALI?
Yetişkinlerde nötrofiller genellikle beyaz kan hücrelerinin yaklaşık %40–70'ini oluşturur. Ancak yüzdelik referanslar laboratuvara göre değişebilir.
Mutlak nötrofil sayısı (NEUT# veya ANC) için yaklaşık 1.500–7.500/µL sık kullanılan aralıklardan biridir. Bazı laboratuvarlarda üst sınır daha yüksek veya alt sınır daha düşük olabilir.
NEUT% beyaz kan hücreleri içindeki oranı, NEUT# ise kandaki gerçek nötrofil sayısını gösterir. Klinik değerlendirmede özellikle mutlak sayı önemlidir.
NEUT %70 NE DEMEK?
Nötrofil oranının %70 olması birçok laboratuvarda üst sınıra yakın veya normal kabul edilebilir.
Ancak toplam beyaz kan hücresi sayısı (WBC) bilinmeden gerçek nötrofil miktarı anlaşılamaz.
NEUT %80 NE DEMEK?
%80 birçok laboratuvarda nötrofil oranının yüksek olduğunu gösterir.
Bakteriyel enfeksiyon, inflamasyon, fiziksel stres veya kortizon kullanımıyla ilişkili olabilir.
Ancak toplam WBC normal ya da düşükse mutlak nötrofil sayısı beklenenden farklı olabilir.
NEUT %90 NE DEMEK?
%90 belirgin nötrofil ağırlığını gösterir.
Akut bakteriyel enfeksiyonlarda görülebilir ancak tek başına enfeksiyonun varlığını veya şiddetini kanıtlamaz.
Diğer beyaz kan hücrelerinin azalması da nötrofil yüzdesinin yüksek görünmesine neden olabilir.
NEUT# 1, 2, 7 VE 10 NE DEMEK?
NEUT# genellikle K/µL veya 10⁹/L birimiyle raporlanır.
NEUT# 1,0: Yaklaşık 1.000/µL'dir. Hafif-orta nötropeni sınırında değerlendirilir.
NEUT# 2,0: Yaklaşık 2.000/µL'dir. Birçok yetişkin referans aralığında normaldir.
NEUT# 7,0: Yaklaşık 7.000/µL'dir. Çoğu laboratuvarda üst sınıra yakın veya normal olabilir.
NEUT# 10,0: Yaklaşık 10.000/µL'dir. Çoğu yetişkin referansına göre yüksektir.
Bu değerler yaş, kullanılan yöntem ve laboratuvar sınırına göre yorumlanmalıdır.
NEUT% İLE NEUT# ARASINDAKİ FARK NEDİR?
NEUT% beyaz kan hücrelerinin yüzde kaçının nötrofil olduğunu gösterir.
NEUT# ise mutlak nötrofil sayısıdır.
Örneğin WBC 4.000/µL ve NEUT %80 ise mutlak nötrofil sayısı yaklaşık 3.200/µL'dir. Yüzde yüksek olmasına rağmen mutlak sayı normal olabilir.
Bu nedenle yalnızca NEUT% yüksek diye nötrofili tanısı konulmamalıdır.
NÖTROFİL YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?
Nötrofil yüksekliğinin başlıca nedenleri:
Bakteriyel enfeksiyonlar
Akut ve kronik inflamasyon
Fiziksel veya duygusal stres
Kortikosteroid kullanımı
Sigara kullanımı
Travma ve ameliyat sonrası dönem
Doku hasarı
Bazı kemik iliği hastalıkları
olabilir.
NÖTROFİL YÜKSEKLİĞİ BAKTERİYEL ENFEKSİYON MU?
Her zaman değil.
Bakteriyel enfeksiyonlarda nötrofil sayısı sıklıkla yükselir. Ancak aynı değişiklik stres, kortizon tedavisi veya inflamasyon sırasında da görülebilir.
Enfeksiyon değerlendirmesinde ateş, muayene bulguları, WBC, CRP ve gerektiğinde diğer testler birlikte kullanılır.
NÖTROFİL DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?
Nötrofil düşüklüğü, yani nötropeni; bazı viral enfeksiyonlar, ilaçlar, kemik iliği hastalıkları, otoimmün süreçler ve B12, folat veya bakır eksikliğiyle ilişkili olabilir.
Bazı kişilerde genetik özelliklerle ilişkili olarak düşük nötrofil sayısı bulunabilir ve enfeksiyon riski artmayabilir.
Bu nedenle tek bir düşük sonuç mutlaka ciddi hastalık anlamına gelmez.
NÖTROFİL DÜŞÜKLÜĞÜNDE HANGİ DEĞERLER ÖNEMLİ?
Mutlak nötrofil sayısına göre yaygın kullanılan sınıflama:
1.000–1.500/µL: Hafif nötropeni
500–1.000/µL: Orta dereceli nötropeni
500/µL altı: Ağır nötropeni
Özellikle 500/µL altındaki değerlerde ciddi enfeksiyon riski belirgin artabilir.
Ancak risk yalnızca sayıdan ibaret değildir. Nötropeninin süresi, nedeni ve kişinin bağışıklık durumu da önemlidir.
NÖTROFİL DÜŞÜKSE HANGİ BELİRTİLER GÖRÜLÜR?
Nötropeninin kendisi çoğu zaman belirti oluşturmaz.
Asıl sorun enfeksiyon gelişmesidir. Ateş, titreme, ağız yaraları, boğaz ağrısı, öksürük veya genel durumda bozulma görülebilir.
Özellikle ağır nötropenide enfeksiyon belirtileri her zaman belirgin olmayabilir.
NÖTROFİL DÜŞÜKLÜĞÜ KANSER Mİ?
Hayır.
Nötropeni bazı kan ve kemik iliği hastalıklarında görülebilir ancak viral enfeksiyonlar, ilaçlar ve beslenme eksiklikleri gibi çok sayıda başka nedeni vardır.
Tek başına düşük NEUT# sonucu kanser tanısı koydurmaz.
NÖTROFİL YÜKSEKLİĞİ LÖSEMİ Mİ?
Hayır.
Nötrofil yüksekliği çoğu zaman enfeksiyon, inflamasyon veya fizyolojik stresle ilişkilidir.
Ancak açıklanamayan, kalıcı ve çok belirgin yüksekliklerde diğer hemogram bulguları ve periferik yayma değerlendirmesi gerekebilir.
NÖTROFİL NASIL DÜŞÜRÜLÜR?
Yüksek nötrofilin kendisi değil, nedeni tedavi edilir.
Enfeksiyon varsa enfeksiyon, inflamatuvar hastalık varsa ilgili hastalık değerlendirilir. Kortizon gibi ilaçların etkisi söz konusuysa tedavi hekim tarafından gözden geçirilebilir.
Yalnızca nötrofil yüksek diye antibiyotik kullanılmaz.
NÖTROFİL NASIL YÜKSELTİLİR?
Düşüklüğün nedenine göre yaklaşım değişir.
İlaç kaynaklı nötropenide ilaç tedavisi yeniden değerlendirilebilir. B12, folat veya bakır eksikliği varsa eksiklik giderilebilir.
Bazı ağır nötropeni durumlarında G-CSF gibi nötrofil üretimini artıran ilaçlar kullanılabilir. Ancak bunlar her düşük nötrofil sonucunda gerekli değildir.
NÖTROFİL NE ZAMAN ACİLDİR?
Mutlak nötrofil sayısı 500/µL'nin altındaysa ciddi enfeksiyon riski artar.
Özellikle nötropenisi olan bir kişide 38°C veya üzerinde ateş, titreme ya da genel durumda bozulma varsa acil değerlendirme gerekir.
Kemoterapi alan veya bağışıklığı baskılanmış kişilerde ateş daha da önemlidir.
SIK SORULAN SORULAR
NEUT %80 yüksek mi?
Birçok laboratuvarda yüksektir. Ancak mutlak nötrofil sayısı görülmeden gerçek nötrofili olduğu söylenemez.
NEUT %90 enfeksiyon mu?
Bakteriyel enfeksiyonda görülebilir ancak tek başına enfeksiyon tanısı koydurmaz.
NEUT# 7 yüksek mi?
Birçok yetişkin laboratuvarında normalin üst sınırına yakın olabilir. Referans aralığı esas alınmalıdır.
NEUT# 1 düşük mü?
1,0 K/µL yaklaşık 1.000/µL'dir ve nötropeni sınırındadır. Klinik durum ve enfeksiyon riski değerlendirilmelidir.
Nötrofil düşük ama WBC normal olabilir mi?
Evet. Toplam WBC normal olsa bile nötrofillerin mutlak sayısı düşük olabilir. Bu nedenle NEUT# önemlidir.
TIBBİ UYARI
Nötrofil yüksekliği tek başına bakteriyel enfeksiyon, düşüklüğü ise kanser tanısı değildir. Özellikle mutlak nötrofil sayısı 500/µL'nin altında olan kişilerde ateş veya enfeksiyon belirtileri acil değerlendirme gerektirir. Kemoterapi veya bağışıklık baskılayıcı tedavi alanlarda ateş bekletilmemelidir.
KAYNAKLAR
Merck Manual Professional Edition — Neutropenia
Cleveland Clinic — Neutrophils: High and Low Levels
