Mideye yerleşebilen Helicobacter pylori (H. pylori) bakterisinin bağırsak kanseriyle olası bağlantısını araştıran uluslararası bir çalışma, yaklaşık 49 milyon kişinin verilerinden dikkat çekici sonuçlar elde etti. Araştırmada bakteriye maruziyet ile kalın bağırsak ve rektum kanseri arasında istatistiksel ilişki saptandı. Ancak bulgular, H. pylori'nin bağırsak kanserine doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor.
Hong Kong Üniversitesi ve Kaliforniya Üniversitesi San Diego'dan araştırmacıların da yer aldığı çalışma, 8 Eylül 2026'da bilimsel dergi eGastroenterology'de yayımlandı.
49 milyon kişilik analiz ne gösterdi?
Araştırmacılar, toplam 48 milyon 694 bin 403 kişiyi kapsayan 43 gözlemsel çalışmanın sonuçlarını değerlendirdi.
H. pylori maruziyeti bulunan kişilerde kolorektal kanserle ilişkiyi gösteren birleşik risk tahmini, maruziyeti bulunmayanlara kıyasla 1,59 kat olarak hesaplandı.
Bu sonuç, bakteriye maruz kalan herkesin kanser geliştireceği veya bireysel kanser olasılığının yüzde 59 olduğu anlamına gelmiyor. Bulgular, incelenen gruplar arasındaki istatistiksel ilişkiyi gösteriyor.
Araştırmacılar daha sonra bu sonuçları Dünya Sağlık Örgütüne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının GLOBOCAN 2022 verileri ve H. pylori yaygınlığına ilişkin tahminlerle birleştirdi.
Oluşturulan küresel modelde, kolorektal kanser vakalarının yaklaşık yüzde 22'sinin H. pylori maruziyetiyle potansiyel olarak ilişkili olabileceği hesaplandı.
Yüzde 22 tahmini neden yüzde 11,9'a düştü?
Araştırmanın en önemli ayrıntılarından biri, kullanılan çalışmalar değiştirildiğinde sonuçların da belirgin biçimde değişmesi oldu.
Araştırmacılar değerlendirmeyi toplum temelli ve kohort niteliğindeki 14 çalışmayla sınırlandırdığında, H. pylori maruziyetiyle ilişkili olabileceği tahmin edilen kolorektal kanser oranı yüzde 11,9'a geriledi.
İlk modelde yüzde 22 olarak hesaplanan oran, daha seçici analizde yaklaşık yüzde 12'ye indi.
Bu farklılık, sonuçların araştırma tasarımına, kullanılan verilere ve model varsayımlarına duyarlı olduğunu ortaya koyuyor.
Üstelik incelenen araştırmalar arasında önemli yöntemsel farklılıklar bulunuyor. Beslenme alışkanlıkları, sigara kullanımı, yaşam koşulları ve sağlık hizmetlerine erişim gibi etkenler de gözlenen ilişkiyi etkileyebilir.
Dolayısıyla yüzde 22, dünyadaki bağırsak kanserlerinin bu oranının doğrudan bakteriden kaynaklandığı anlamına gelmiyor. Bu sayı, belirli varsayımlarla hesaplanmış bir istatistiksel tahmini ifade ediyor.
Mide kanseriyle bağlantısı kanıtlı, bağırsak kanserinde belirsizlik sürüyor
H. pylori, mide mukozasında yaşayabilen ve çoğu zaman belirti vermeden uzun süre varlığını sürdürebilen bir bakteri.
Bazı kişilerde kronik mide iltihabına ve peptik ülsere neden olabiliyor. Ayrıca mide kanseri açısından kanıtlanmış bir kanserojen olarak kabul ediliyor.
Ancak aynı kesinlik bağırsak kanseri için henüz geçerli değil.
Araştırmacılar, uzun süreli iltihaplanmanın, bağışıklık sistemindeki değişikliklerin ve bağırsak mikrobiyotasının bu olası bağlantıda rol oynayabileceğini değerlendiriyor.
Bununla birlikte, söz konusu mekanizmaların insanlarda kolorektal kanser gelişimine doğrudan yol açtığı kesin olarak gösterilmiş değil.
Bakterinin tedavi edilmesi bağırsak kanserini önleyebilir mi?
Araştırmada H. pylori enfeksiyonunun tedavi edilmesiyle bağırsak kanseri riski arasındaki ilişki de incelendi.
Bu konudaki veriler yalnızca dört çalışmadan elde edildi.
On yılı aşan izlem sonuçlarını değerlendiren iki kohort çalışmasında, bakterinin ortadan kaldırılmasına yönelik tedavi alan kişilerde daha düşük kolorektal kanser riskiyle ilişki gözlendi.
Ancak daha kısa izlem sürelerinde aynı sonucun istatistiksel olarak gösterilememesi ve mevcut çalışmaların gözlemsel nitelikte olması önemli sınırlılıklar oluşturuyor.
Araştırmacılar, H. pylori tedavisinin bağırsak kanserini gerçekten önleyip önlemediğinin anlaşılması için uzun süreli ve iyi tasarlanmış klinik araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.
Bugünkü kanıtlar, yalnızca bağırsak kanserinden korunmak amacıyla H. pylori taraması veya antibiyotik tedavisi yapılmasını desteklemek için yeterli değil.
Bağırsak kanserinden korunmada ne değişiyor?
Yeni araştırma, H. pylori'nin bağırsak kanserindeki olası rolüne ilişkin önemli bir araştırma alanı ortaya koysa da mevcut tarama uygulamalarının yerini değiştirmiyor.
Türkiye'de Sağlık Bakanlığının ulusal kolorektal kanser tarama programı kapsamında, 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere iki yılda bir gaitada gizli kan testi uygulanıyor. Ayrıca 10 yılda bir kolonoskopi öneriliyor.
Aile Sağlığı Merkezleri ve Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinde ücretsiz tarama hizmeti sunuluyor.
Ailesinde kolorektal kanser öyküsü bulunanlar ve belirli bağırsak hastalıklarına sahip kişiler için taramaya daha erken başlanması gerekebiliyor.
Dışkıda kan görülmesi, bağırsak alışkanlıklarında uzun süreli değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı veya devam eden karın ağrısı gibi belirtiler ise yaşa bakılmaksızın hekim değerlendirmesi gerektiriyor.
H. pylori araştırmasının asıl önemi, mide kanseriyle ilişkisi iyi bilinen bir enfeksiyonun bağırsak kanseri açısından da araştırılmaya değer olabileceğini göstermesi. Bunun yeni bir korunma yöntemine dönüşüp dönüşmeyeceği ise ileride yapılacak klinik çalışmalarla netleşecek.
TIBBİ UYARI
Bu araştırma, yalnızca bağırsak kanserinden korunmak amacıyla H. pylori testi yaptırılması veya antibiyotik kullanılmasını gerektirmez. Test ve tedavi kararları hekim tarafından değerlendirilmelidir. Mevcut kanser taramaları ihmal edilmemelidir.
KAYNAKLAR
1. Li Y, Cui C, Sun D ve ark. Global and regional burden of colorectal cancer potentially related to Helicobacter pylori exposure: a risk attribution modelling study. eGastroenterology, 2026;4:e100436. 8 Eylül 2026.
2. Chey WD, Howden CW, Moss SF ve ark. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection. American Journal of Gastroenterology, 2024;119:1730-1753.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı, Polatlı Duatepe Devlet Hastanesi. Kalın Bağırsak Kanserinden Korunmak Sizin Elinizde. 6 Temmuz 2026.
