Menopoz, yumurtalıkların biyolojik etkinliğinin bütünüyle sona erdiği anlamına gelmiyor. Northwestern Üniversitesi ve Buck Yaşlanma Araştırmaları Enstitüsünün çalışması, menopoz sonrası yumurtalık dokusunda yaş ilerledikçe bağışıklık, iltihabi süreçler ve doku yapılanmasıyla ilişkili değişimlerin sürdüğünü ortaya koydu.
Üreme işlevinin bitmesi, dokunun etkisizleşmesi değil
Dünya Sağlık Örgütüne göre doğal menopoz, başka bir neden bulunmaksızın 12 ay boyunca adet görülmemesiyle tanımlanıyor. Yumurtalıkların döllenme için yumurta salma işlevi sona eriyor ve dolaşımdaki östrojen düzeyi azalıyor.
Ancak üreme işlevinin sona ermesi ile organın bütün biyolojik faaliyetlerinin durması aynı şey değil. Yeni araştırma, menopozun geri çevrildiğini veya doğurganlığın yeniden başladığını göstermiyor; yumurtalık dokusunun sonraki yıllarda nasıl değiştiğine odaklanıyor.
28 kadının dokusunda binlerce protein incelendi
Aging Cell dergisinde 13 Ekim 2026’da çevrim içi yayımlanan araştırmada, 50–75 yaşlarındaki 28 kadından alınan yumurtalık dokuları incelendi. Katılımcılar 50–59, 60–69 ve 70 yaş ve üzeri olarak gruplandırıldı.
Proteinleri tanımlayıp miktarlarını ölçmeye yarayan kütle spektrometrisiyle 5.812 protein grubu değerlendirildi. En genç ve en ileri yaş grubunun karşılaştırılmasında 117 proteinin düzeyinde anlamlı farklılık saptandı.
Araştırma, aynı kadınları yıllarca izleyen bir çalışma değildi. Farklı yaşlardaki kadınların ameliyatlardan elde edilen, patolojik incelemede normal bulunan yumurtalık dokuları karşılaştırıldı.
Yaşla birlikte dokunun faaliyetleri değişiyor
Üniversitenin açıklamasına göre daha genç grupta hücre ve doku yapısının korunmasıyla ilişkili proteinler öne çıkarken, ileri yaşlarda bağışıklık yanıtı ve hücrelerin çevresindeki destek dokusunun yeniden düzenlenmesiyle ilişkili proteinler daha belirgindi.
Araştırmacı Francesca Duncan, bu değişimlerin kadınların sağlığı açısından yararlı mı, zararlı mı olduğunun henüz bilinmediğini belirtiyor. Yumurtalığın diğer organlarla olası iletişimi de açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında.
Kanserle ortak proteinler ne anlama geliyor?
İncelenen dokular kanserli değildi. Buna rağmen yaşlanan yumurtalıklarda, daha önce yumurtalık kanseriyle ilişkilendirilmiş bazı proteinlerin daha fazla bulunduğu görüldü.
Bu benzerlik, dokuların kanserli veya kanser öncüsü olduğu anlamına gelmiyor. Normal yaşlanma ile kanserde bazı biyolojik süreçlerin ortaklaşabileceğine işaret ediyor; kişisel kanser riskini belirleyen bir test sunmuyor.
Bulgular ameliyat önerisi getirmiyor
Çalışma, sağlıklı yumurtalıkların menopozdan sonra alınmasının yararlı olup olmadığını yanıtlamıyor. Araştırmacılar da bulguların böyle bir cerrahi öneriye dönüştürülemeyeceğini vurguluyor.
Örneklem küçük. Ayrıca katılımcıların doğal menopoza giriş yaşı, menopozdan bu yana geçen süre ve menopozal hormon tedavisi geçmişi bilinmiyor. Bu eksikler, gözlenen farklılıklarda yaşın ve menopozla ilişkili etkenlerin payını ayırmayı güçleştiriyor. Dokudaki değişimlerin hastalığa katkıda bulunup bulunmadığı ise daha uzun süreli araştırmalar gerektiriyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Yumurtalıkların alınması veya menopoz tedavisine ilişkin kararlar, kişisel sağlık durumu ve riskler değerlendirilerek hekimle birlikte verilmelidir.
KAYNAKLAR
1. Watson MA, Soygur B, King CD ve arkadaşları. The Human Ovary Exhibits Dynamic Molecular Remodeling in the Decades Post-Menopause. Aging Cell. 13 Ekim 2026;25(10):e70714. DOI: 10.1111/acel.70714.
2. Northwestern University. The ovary doesn’t retire after menopause. Kurumsal araştırma açıklaması. Ekim 2026.
3. Dünya Sağlık Örgütü. Menopause. Bilgi notu. 16 Ekim 2024.
