ABD’li ilaç şirketi Eli Lilly, tip 2 diyabet tedavisinde araştırılan retatrutide adlı deneysel ilacın ilk Faz 3 çalışmasında hem kan şekeri kontrolünde hem de kilo kaybında anlamlı sonuçlar verdiğini açıkladı. Şirketin 19 Mart 2026 tarihli resmi duyurusuna göre, TRANSCEND-T2D-1 isimli çalışmada ilaç, birincil ve temel ikincil sonlanım noktalarını karşıladı.
Lilly’nin paylaştığı verilere göre, 40 haftalık tedavi sonunda retatrutide kullanan katılımcılarda HbA1c düzeyinde doza bağlı olarak ortalama yüzde 1,7 ile 2,0 arasında azalma görüldü. Aynı dönemde, 12 mg doz alan grupta ortalama 16,8 kilogram değil, 16,6 kilogramlık yani 36,6 poundluk kilo kaybı bildirildi. Bu da yaklaşık yüzde 16,8’lik bir vücut ağırlığı azalmasına karşılık geldi.
Şirket açıklamasında dikkat çeken bir başka nokta ise kilo kaybında plato görülmemesi oldu. Lilly, katılımcıların 40 haftalık tedavi süresinin sonuna kadar kilo verme eğrisini sürdürdüğünü belirtti.
Retatrutide, haftada bir uygulanan ve GIP, GLP-1 ile glukagon reseptörlerini aynı anda hedefleyen “üçlü agonist” bir molekül olarak tanımlanıyor. Lilly, bu ilacın şu anda yalnızca klinik araştırmalarda yer alan katılımcılar için erişilebilir olduğunu, henüz rutin kullanımda olmadığını vurguluyor.
Çalışma, tip 2 diyabet tanısı bulunan ve yalnızca diyet ile egzersize rağmen kan şekeri kontrolü yetersiz kalan yetişkinlerde yürütüldü. Faz 3, randomize, çift kör ve plasebo kontrollü tasarlanan araştırmaya 537 kişi dahil edildi. Katılımcılar 4 mg, 9 mg, 12 mg retatrutide ya da plasebo gruplarına 1:1:1:1 oranında dağıtıldı.
Lilly ayrıca retatrutide kullanan gruplarda non-HDL kolesterol, trigliserid ve sistolik kan basıncı gibi bazı kardiyovasküler risk göstergelerinde de klinik açıdan anlamlı iyileşmeler gözlendiğini bildirdi.
Bununla birlikte tedavi tamamen yan etkisiz görünmüyor. Açıklamaya göre en sık görülen yan etkiler bulantı, ishal ve kusma oldu. Bu etkilerin daha çok doz artırma döneminde ortaya çıktığı belirtildi. Tedaviyi yan etkiler nedeniyle bırakma oranı ise 4 mg grubunda yüzde 2,2, 9 mg grubunda yüzde 4,5 ve 12 mg grubunda yüzde 5,1 olarak açıklandı. Plasebo grubunda bu oran yüzde 0 oldu.
Şirket, ayrıntılı sonuçların Haziran 2026’da Amerikan Diyabet Derneği Bilimsel Oturumları’nda sunulacağını ve daha sonra hakemli bir dergide yayımlanacağını duyurdu. Lilly ayrıca retatrutide klinik programından gelecek bir yıl içinde yeni veri açıklamaları beklendiğini bildirdi.
Uzman çevreler açısından bu sonuçlar dikkat çekici olsa da, ilacın halen araştırma aşamasında olduğu ve düzenleyici onay almadan standart tedavi seçeneği haline gelmeyeceği unutulmamalı. Lilly de açıklamasında, gelecekteki çalışmaların mevcut sonuçlarla uyumlu çıkacağının ya da ilacın onay alacağının garanti olmadığını özellikle belirtiyor.
