Araştırma, bu testi tamamlayamayan bireylerde tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin daha yüksek olduğunu gösterdi.
51-75 yaş arasındaki yetişkinlerde yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, yalnızca 10 saniyelik tek bacak denge testinin genel sağlık durumuna ilişkin önemli ipuçları verebileceğini ortaya koydu. Brezilya’daki bir egzersiz tıbbı merkezinin öncülüğünde, Finlandiya, Avustralya, Birleşik Krallık ve ABD’den araştırmacıların katılımıyla yürütülen gözlemsel çalışma, hakemli bir spor hekimliği dergisinde yayımlandı.[1]
Araştırmada 2008-2020 yılları arasında değerlendirilen 1.702 kişi ortanca 7 yıl boyunca takip edildi. Katılımcıların yaşları 51 ile 75 arasında değişirken, grubun yüzde 68’ini erkekler oluşturdu.[1]
10 saniye boyunca tek ayak üzerinde duramayanlarda risk daha yüksekti
Katılımcılardan çıplak ayakla, gözleri açık şekilde ve kolları yanlarında serbest dururken tek bacak üzerinde 10 saniye dengede kalmaları istendi. Üç deneme hakkı verilen testte katılımcıların yüzde 20,4’ü başarılı olamadı.[1]
Takip süresi boyunca tüm katılımcıların yüzde 7,2’si yaşamını kaybetti. Ancak ölüm oranı denge testini geçenlerde yüzde 4,6 iken, testi tamamlayamayanlarda yüzde 17,5 olarak kaydedildi.[1]
Yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve mevcut hastalıklar gibi önemli değişkenler hesaba katıldıktan sonra bile, testi tamamlayamayanlarda tüm nedenlere bağlı ölüm riski yaklaşık %84 daha yüksek bulundu. Araştırmacılar bunu tehlike oranı (hazard ratio) 1,84 olarak hesapladı (GA %95: 1,23-2,78).[1]
Araştırma neden önemli?
Araştırmacılar, denge yeteneğinin yalnızca kas gücünü değil; sinir sistemi koordinasyonunu, propriosepsiyonu (vücudun uzaydaki konumunu algılama yeteneği), hareket kontrolünü ve genel fiziksel işlevselliği de yansıttığını belirtiyor.[1]
İleri yaşlarda denge kaybı, düşme riskini artırmasının yanı sıra günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığın azalmasıyla da ilişkilendiriliyor. Çalışmaya göre tek bacak denge testi, rutin fizik muayenelerde uygulanabilecek kadar basit, hızlı ve düşük maliyetli bir değerlendirme aracı olabilir.[1]
Bulgular neden-sonuç kanıtı sunmuyor
Araştırma gözlemsel tasarıma sahip olduğu için, tek bacak üzerinde duramamanın doğrudan ölüme neden olduğu söylenemez. Denge kaybı, altta yatan sağlık sorunlarının veya fiziksel kapasitedeki genel azalmanın bir göstergesi olabilir.[1][2]
Araştırmacılar ayrıca son dönemde düşme öyküsü, fiziksel aktivite düzeyi ve bazı yaşam tarzı değişkenlerinin tam olarak değerlendirilememesini çalışmanın önemli sınırlılıkları arasında gösterdi.[1]
Denge geliştirilebilir bir beceri
Uzmanlara göre denge, düzenli egzersizlerle geliştirilebilen fiziksel özelliklerden biri. Tek bacak üzerinde kontrollü durma çalışmaları, alt ekstremite kaslarını güçlendiren egzersizler, denge antrenmanları, yoga ve tai chi gibi aktiviteler özellikle orta yaş ve üzerindeki bireylerde denge performansını artırabiliyor. Bununla birlikte bu çalışma, denge egzersizlerinin ölüm riskini azalttığını kanıtlamıyor; yalnızca denge performansının genel sağlık durumuyla ilişkili olabileceğini gösteriyor.[1][2]
Araştırma, tek bacak üzerinde 10 saniye dengede durabilmenin tek başına bir tanı testi olmadığını; ancak orta yaş ve ileri yaştaki bireylerde sağlık değerlendirmesine eklenebilecek pratik bir fiziksel performans göstergesi olabileceğini ortaya koyuyor.
Kaynaklar
[1] Araujo CG, Grüne de Souza e Silva C, Laukkanen JA, ve ark. Successful 10-second one-legged stance performance predicts survival in middle-aged and older individuals. British Journal of Sports Medicine. 2022;56(17):975-980. DOI: 10.1136/bjsports-2021-105360.
[2] Araujo CG, Grüne de Souza e Silva C, Laukkanen JA, ve ark. Successful 10-second one-legged stance performance predicts survival in middle-aged and older individuals. 2022. PubMed kayıt özeti.
