LDH NEDİR?
LDH, “laktat dehidrogenaz” adlı enzimin kısaltmasıdır. Kaslar, karaciğer, böbrekler, akciğerler ve kan hücreleri dahil vücudun çok sayıda dokusunda bulunur.
Hücreler hasar gördüğünde LDH kana salınabilir. Bu nedenle yüksek LDH genellikle vücutta bir yerde doku hasarı veya hücre yıkımı olduğunu düşündürür; ancak hasarın nerede olduğunu veya nedenini tek başına göstermez.
LDH KAÇ OLMALI?
LDH için tek bir evrensel normal aralık yoktur.
Örneğin Mayo Clinic Laboratories 18 yaş ve üzerindeki kişiler için 122–222 U/L referans aralığını kullanır. MedlinePlus ise bazı laboratuvarlarda yaklaşık 125–220 U/L aralığının kullanılabileceğini belirtir.
Bu nedenle kişinin kendi laboratuvar raporundaki referans aralığı esas alınmalıdır.
LDH 250 NE DEMEK?
Üst sınırı yaklaşık 220 U/L olan bir laboratuvarda LDH 250 hafif yüksek kabul edilebilir.
Yakın zamanda yoğun egzersiz yapılması, kan örneğinde hemoliz oluşması veya geçici doku hasarı gibi nedenler sonucu hafif yükseltebilir.
Tek başına LDH 250 ciddi bir hastalık anlamına gelmez.
LDH 300 NE DEMEK?
LDH 300 U/L birçok yetişkin laboratuvar aralığında yüksek bir sonuçtur.
Karaciğer hastalıkları, hemoliz, kas hasarı, enfeksiyonlar veya başka doku hasarlarıyla ilişkili olabilir.
Sonucun anlamı ALT, AST, CK, hemoglobin ve diğer klinik testlere göre değişir.
LDH 500 NE DEMEK?
LDH 500 U/L belirgin yüksek bir değerdir ve nedeninin açıklanması gerekir.
Hemolitik anemi, karaciğer hastalıkları, kas hasarı, bazı ciddi enfeksiyonlar, doku oksijensizliği ve bazı kanserlerde görülebilir.
Ancak “LDH 500 = kanser” şeklinde bir yorum kesinlikle doğru değildir.
LDH 1000 NE DEMEK?
LDH 1000 U/L çoğu yetişkin referans aralığının birkaç kat üzerindedir ve belirgin hücre veya doku hasarını düşündürebilir.
Megaloblastik veya hemolitik anemi, ciddi doku hasarı, şok, hipoksi, bazı kan hastalıkları ve malignitelerde çok yüksek değerler görülebilir.
Ancak sonuç tek başına hangi hastalığın bulunduğunu belirlemez.
LDH YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?
LDH vücudun çok sayıda dokusunda bulunduğu için yüksekliğin nedenleri oldukça geniştir.
Başlıca nedenler arasında:
Hemolitik anemi
B12 veya folat eksikliğine bağlı megaloblastik anemi
Karaciğer hastalıkları
Kas hasarı
Böbrek hastalıkları
Akciğer hasarı veya pulmoner emboli
Bazı ciddi enfeksiyonlar
Doku oksijensizliği
Bazı hematolojik hastalıklar
Bazı kanserler
yer alabilir.
LDH YÜKSEKLİĞİ KANSER Mİ?
Hayır.
LDH bazı kanserlerde yükselebilir ancak kanser taraması için özgül bir test değildir.
Lenfoma, lösemi, multipl miyelom, testis kanseri ve bazı diğer malignitelerde hastalığın yükü veya tedavi yanıtının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Bununla birlikte aynı LDH yüksekliği hemoliz, karaciğer hastalığı, kas hasarı ve enfeksiyon gibi çok sayıda kanser dışı nedenle de ortaya çıkabilir.
LDH 1000 KANSER Mİ?
Hayır.
LDH 1000 belirgin yüksek bir sonuçtur ancak rakamın büyüklüğü tek başına hastalığın kanser olduğunu göstermez.
Örneğin ciddi hemoliz veya B12 eksikliğine bağlı megaloblastik anemide de çok yüksek LDH görülebilir.
Bu nedenle tanı diğer kan testleri, muayene ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerine dayanır.
KAN ALINIRKEN HEMOLİZ LDH'Yİ YÜKSELTİR Mİ?
Evet ve bu LDH yorumunda özellikle önemlidir.
Kırmızı kan hücrelerinde LDH yoğun olarak bulunur. Kan örneği alınırken veya taşınırken hücreler parçalanırsa LDH tüpün içine salınır ve sonuç yanlış biçimde yüksek çıkabilir.
Mayo Clinic Laboratories hemolizli örneklerin LDH ölçümü için uygun olmadığını belirtmektedir.
Bu nedenle beklenmedik tek yüksek LDH sonucunda örnek hemolizi de dikkate alınabilir.
LDH YÜKSEK, ALT VE AST NORMAL OLABİLİR Mİ?
Evet.
LDH yalnızca karaciğerden gelmez. Kan hücreleri, kas, akciğer, böbrek ve diğer dokulardaki hasarlarda da yükselebilir.
ALT ve AST normal olduğu halde LDH yüksekse karaciğer dışındaki nedenler, hemoliz veya örnek sorunu klinik duruma göre değerlendirilir.
LDH YÜKSEK, CK NORMAL OLABİLİR Mİ?
Evet.
CK daha çok kas hasarıyla ilişkili bir enzimdir. LDH ise çok daha geniş bir doku dağılımına sahiptir.
LDH yüksek ancak CK normalse sonuç kas dışındaki bir kaynaktan geliyor olabilir.
LDH YÜKSEKLİĞİ B12 EKSİKLİĞİNDEN OLUR MU?
Evet.
Şiddetli B12 eksikliğine bağlı megaloblastik anemide kemik iliğindeki anormal kırmızı kan hücresi öncüllerinin parçalanması nedeniyle LDH çok belirgin yükselebilir.
Bu durumda hemoglobin, MCV, B12, folat ve bilirubin gibi testler de değerlendirilir.
LDH İZOENZİMLERİ NEDİR?
LDH'nin beş farklı izoenzimi vardır.
LDH-1 özellikle kalp ve kırmızı kan hücrelerinde, LDH-5 ise karaciğer ve iskelet kasında daha yoğun bulunur.
İzoenzim testleri LDH yüksekliğinin hangi dokudan kaynaklanabileceğine dair ek bilgi verebilir. Ancak günümüzde birçok durumda daha özgül testler tercih edilmektedir.
LDH KALP KRİZİNİ GÖSTERİR Mİ?
Eskiden kalp krizi değerlendirmesinde LDH kullanılıyordu.
Günümüzde kalp kası hasarı için troponin çok daha özgül olduğu için LDH büyük ölçüde bu amaçla kullanılmamaktadır.
LDH DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?
Düşük LDH değeri genellikle yüksekliği kadar klinik önem taşımaz.
Yüksek doz C veya E vitamini kullanımı ve çok nadir genetik LDH eksiklikleri düşük sonuçlarla ilişkili olabilir.
Tek başına hafif düşük LDH çoğu durumda sağlık problemi anlamına gelmez.
LDH NASIL DÜŞÜRÜLÜR?
Amaç LDH rakamını doğrudan düşürmek değildir.
Hemoliz varsa hemolizin, karaciğer hastalığı varsa karaciğer probleminin, kas hasarı varsa kas hasarının veya enfeksiyon varsa enfeksiyonun nedeni ele alınır.
Altta yatan durum düzeldiğinde LDH de düşebilir.
LDH NE ZAMAN DAHA FAZLA ÖNEM TAŞIR?
LDH'nin birkaç kat yükselmesi, giderek artması veya beraberinde ciddi anemi, sarılık, belirgin halsizlik, nefes darlığı, açıklanamayan kilo kaybı ya da başka anormal laboratuvar sonuçları bulunması değerlendirmeyi daha önemli hale getirir.
Tek başına LDH sonucu üzerinden hastalık tanısı konulmamalıdır.
SIK SORULAN SORULAR
LDH 250 yüksek mi?
Laboratuvarın üst sınırına bağlıdır. Üst sınır yaklaşık 220 U/L ise hafif yüksek kabul edilebilir.
LDH 500 tehlikeli mi?
Belirgin yüksektir ancak tek başına tehlikenin derecesini veya nedeni göstermez. Hemoliz, karaciğer, kas, kan ve diğer hastalıklarla birlikte değerlendirilir.
LDH 1000 kanser mi?
Hayır. Kanserde görülebilir ancak hemolitik veya megaloblastik anemi ve ciddi doku hasarı gibi kanser dışı nedenlerle de ortaya çıkabilir.
LDH yüksek ama diğer tahliller normalse ne olur?
Öncelikle laboratuvar referansı, örnek hemolizi ve kişinin klinik durumu değerlendirilir. Gerektiğinde test tekrar edilebilir veya daha özgül testler istenebilir.
LDH yüksekliği tek başına hastalık tanısı koydurur mu?
Hayır. LDH doku hasarının özgül olmayan bir göstergesidir ve nedenini belirlemek için diğer testlere ihtiyaç vardır.
TIBBİ UYARI
LDH yüksekliği tek başına kanser, karaciğer hastalığı veya başka bir ciddi hastalık tanısı değildir. Çok yüksek veya giderek artan sonuçlara belirgin anemi, sarılık, nefes darlığı, şiddetli halsizlik ya da başka ciddi belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
KAYNAKLAR
Mayo Clinic Laboratories — Lactate Dehydrogenase (LDH), Serum
MedlinePlus — Lactate Dehydrogenase (LDH) Test
