KAN GAZINDA SaO₂ NEDİR?
SaO₂, arteriyel oksijen satürasyonudur. Hemoglobinin yüzde kaçının oksijen taşıdığını gösterir.
SaO₂ düşüklüğü kandaki oksijenlenmenin azaldığını düşündürebilir ancak tek başına hastalığın nedenini göstermez. PaO₂, solunum durumu, oksijen desteği ve kişinin belirtileri birlikte değerlendirilir.
SaO₂ KAÇ OLMALI?
MedlinePlus, deniz seviyesinde arteriyel kan gazında SaO₂ için yaklaşık %94–100 aralığını örnek normal değer olarak verir.
Yaş, rakım, akciğer hastalığı ve oksijen tedavisi sonucu etkileyebilir. Bu nedenle kişinin kendi laboratuvar raporu ve klinik durumu esas alınmalıdır.
SaO₂ %90 NE DEMEK?
SaO₂ %90 düşük bir arteriyel oksijen satürasyonudur.
Merck'e göre SaO₂'nin %90'ın altına düşmesi genellikle PaO₂'nin yaklaşık 60 mmHg'nin altına indiği belirgin hipoksemi bölgesiyle ilişkilidir.
%90 civarında oksihemoglobin eğrisi daha dik hale geldiği için PaO₂'nin biraz daha azalması satürasyonda daha hızlı düşüşe neden olabilir.
SaO₂ %92 NE DEMEK?
%92 çoğu sağlıklı yetişkin için düşük kabul edilir.
Ancak KOAH gibi bazı kronik akciğer hastalıklarında kişinin hedef oksijen satürasyonu farklı olabilir.
Bu nedenle kronik akciğer hastalığı bulunan bir kişinin %92 sonucu ile daha önce akciğer hastalığı olmayan bir kişinin aynı sonucu aynı şekilde yorumlanmamalıdır.
SaO₂ %95 NE DEMEK?
%95 genellikle normal veya normalin alt sınırına yakın bir değerdir.
Sağlıklı yetişkinlerde çoğunlukla yeterli oksijenlenmeyle uyumludur.
Ancak kişi yüksek konsantrasyonda oksijen alıyorsa %95 beklenenden düşük olabilir. Verilen oksijen miktarı bilinmeden sonuç tam yorumlanamaz.
SaO₂ %98 NE DEMEK?
%98 çoğu yetişkin için normal arteriyel oksijen satürasyonudur.
Oda havasında ve belirti olmayan bir kişide genellikle iyi oksijenlenmeyle uyumludur.
Ancak kan gazının diğer değerleri yine de anormal olabilir; normal SaO₂ normal pH veya normal pCO₂ anlamına gelmez.
SaO₂ DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?
SaO₂ düşüklüğüne yol açabilecek başlıca durumlar:
Zatürre
KOAH veya astım alevlenmesi
Akciğer ödemi
Pulmoner emboli
ARDS
Atelektazi
Ciddi hipoventilasyon
Ventilasyon-perfüzyon bozukluğu
Sağdan sola şant
Yüksek rakım
olabilir.
SaO₂ düşüklüğünün nedeni yalnızca satürasyon rakamıyla belirlenemez.
SaO₂ İLE SpO₂ AYNI ŞEY Mİ?
Tam olarak değil.
SaO₂ arter kanındaki oksijen satürasyonunu ifade eder. Kan gazı veya ko-oksimetre ile değerlendirilir.
SpO₂ ise parmağa veya kulağa takılan pulse oksimetrenin ışık kullanarak tahmin ettiği periferik oksijen satürasyonudur.
SpO₂ hızlı ve noninvazivdir ancak ölçüm hatalarından daha fazla etkilenebilir.
SaO₂ İLE PaO₂ ARASINDAKİ FARK NEDİR?
PaO₂, arter kanında çözünmüş oksijenin parsiyel basıncını mmHg olarak gösterir.
SaO₂ ise hemoglobinin ne kadarının oksijenle doymuş olduğunu yüzde olarak ifade eder.
Birbirleriyle ilişkilidirler ancak aynı şeyi ölçmezler.
PaO₂ yaklaşık 60 mmHg seviyelerine düştüğünde SaO₂ genellikle yaklaşık %90 civarına gelir. Bu noktanın altında PaO₂ düştükçe satürasyon daha hızlı azalabilir.
SaO₂ DÜŞÜK AMA SpO₂ NORMAL OLABİLİR Mİ?
Ölçümlerin aynı anda yapılmaması, pulse oksimetre hataları veya farklı örnek koşulları nedeniyle sonuçlar arasında fark olabilir.
SpO₂ ölçümü soğuk el, kötü dolaşım, hareket, oje veya yapay tırnak gibi faktörlerden etkilenebilir.
Belirgin uyumsuzluk varsa klinik değerlendirme ve gerektiğinde arter kan gazı daha ayrıntılı bilgi sağlar.
KOAH HASTASINDA SaO₂ %90 NORMAL Mİ?
Bazı kronik CO₂ tutan KOAH hastalarında hedef oksijen satürasyonu sağlıklı kişilerden daha düşük tutulabilir.
Ancak bu herkes için geçerli değildir ve hedef satürasyon hekim tarafından belirlenmelidir.
Bu nedenle KOAH hastasının satürasyonunu kendi başına “normal” veya “tehlikeli” olarak sınıflandırmak yerine önceki değerleri ve hedef aralığı dikkate alınmalıdır.
RAKIM SaO₂'Yİ DÜŞÜRÜR MÜ?
Evet.
Yüksek rakımda atmosferik oksijen basıncı azalır. Bu nedenle sağlıklı kişilerde bile PaO₂ ve SaO₂ deniz seviyesine göre daha düşük olabilir.
Sonuç değerlendirilirken kişinin bulunduğu rakım bilinmelidir.
SaO₂ %90'IN ALTINA DÜŞERSE NE OLUR?
%90'ın altındaki arteriyel satürasyon belirgin hipoksemi açısından önemlidir.
Nefes darlığı, hızlı solunum, çarpıntı, huzursuzluk, bilinç değişikliği veya morarma eşlik edebilir.
Satürasyon daha da düştükçe dokulara yeterli oksijen taşınması zorlaşabilir.
SaO₂ NASIL YÜKSELTİLİR?
Amaç yalnızca sayıyı yükseltmek değil, oksijen düşüklüğünün nedenini tedavi etmektir.
Gerektiğinde oksijen tedavisi verilebilir. Zatürre, akciğer ödemi, bronş tıkanıklığı, pulmoner emboli veya solunum yetmezliği gibi nedenler ayrıca tedavi edilir.
Ciddi durumlarda yüksek akımlı oksijen, noninvaziv ventilasyon veya mekanik ventilasyon gerekebilir.
SaO₂ NE ZAMAN HIZLI DEĞERLENDİRİLMELİ?
Yeni gelişen düşük SaO₂'ye ciddi nefes darlığı, göğüs ağrısı, morarma, bilinç değişikliği veya dolaşım bozukluğu eşlik ediyorsa hızlı değerlendirme gerekir.
Özellikle %90 ve altındaki değerler kişinin bilinen kronik hedefi değilse daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Ancak aciliyet yalnızca tek satürasyon rakamına göre değil, PaO₂ ve klinik tabloya göre belirlenir.
SIK SORULAN SORULAR
SaO₂ %90 düşük mü?
Evet. Çoğu yetişkinde belirgin düşük kabul edilir ve yaklaşık PaO₂ 60 mmHg civarındaki hipoksemi bölgesiyle ilişkili olabilir.
SaO₂ %92 tehlikeli mi?
Çoğu sağlıklı yetişkinde düşüktür ancak aciliyet kişinin belirtileri, hastalıkları ve önceki değerlerine bağlıdır.
SaO₂ %95 normal mi?
Genellikle normal veya normalin alt sınırına yakın kabul edilir.
SaO₂ %98 iyi mi?
Evet. Çoğu sağlıklı yetişkinde normal oksijen satürasyonudur.
SaO₂ ile parmak oksimetresi aynı sonucu verir mi?
Yakın değerler verebilir ancak SpO₂ bir tahmindir ve birkaç puanlık ölçüm farkı olabilir.
TIBBİ UYARI
Yeni gelişen düşük SaO₂ tek başına rakam üzerinden değerlendirilmemelidir. Satürasyon düşüklüğüne ciddi nefes darlığı, göğüs ağrısı, morarma veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir. Kronik akciğer hastalarında hedef oksijen aralığı kişiye özel olabilir.
KAYNAKLAR
MedlinePlus Medical Encyclopedia — Blood Gases
Merck Manual Professional Edition — Measurement of Gas Exchange
