Avustralya’da kamu sağlığı laboratuvarında yaşanan kayıt krizi, biyogüvenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Queensland’deki Public Health Virology Laboratory’de 323 canlı virüs örneğinin akıbetinin net olarak belirlenemediği açıklandı.
Yetkililere göre olay, 2021 yılında bir derin dondurucuda yaşanan arıza sonrası numunelerin başka bir cihaza aktarılması sırasında ortaya çıktı. Ancak bu transferin gerekli evrak ve kayıt süreçleri tamamlanmadan yapılması, yıllar sonra ciddi bir soruşturmanın kapısını araladı.
Kayıtlarda bulunamayan örnekler arasında Hendra virüsü, lyssavirus ve 2 hantavirüs numunesi olduğu bildirildi. Queensland Sağlık Bakanı Tim Nicholls, olayın “ciddi bir biyogüvenlik protokol ihlali” olarak ele alındığını duyurdu.
Olay 2024’te Değil, 2021’de Yaşanmış Olabilir
Haberde dikkat çeken nokta, numunelerin 2024 yılında kaybolduğu iddiasının tam olarak doğru olmaması. Açıklamalara göre olası kayıt kaybı 2021’deki cihaz arızası ve numune transferi sürecine dayanıyor. Konu ise 2024’te kamuoyuna yansıdı.
Queensland Health tarafından daha sonra yayımlanan inceleme bulgularında, örneklerin gerçekten kaybolmuş ya da çalınmış olmasının düşük ihtimal olduğu; sorunun daha çok zayıf kayıt tutma ve idari süreçlerden kaynaklandığı belirtildi. Kurum, olay nedeniyle personele veya topluma yönelik bir zarar tespit edilmediğini açıkladı.
Toplum İçin Risk Düşük Açıklandı
Queensland Baş Sağlık Yetkilisi Dr. John Gerrard, virüs örneklerinin düşük sıcaklık koşulları dışında hızla bozulabileceğini ve enfeksiyon oluşturma özelliklerini kaybedebileceğini belirtti. Yetkililer ayrıca Queensland’de son yıllarda insanda Hendra veya lyssavirus vakası saptanmadığını, Avustralya’da ise insanda hantavirüs enfeksiyonu bildirilmediğini açıkladı.
Buna rağmen olay, laboratuvar güvenliği açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıyor. Çünkü yüksek riskli biyolojik materyallerin yalnızca fiziksel olarak korunması değil, her aşamada eksiksiz kayıt altına alınması gerekiyor.
Biyogüvenlikte En Zayıf Halka: Kayıt Sistemi
Uzmanlara göre bu tür olaylarda asıl mesele yalnızca “virüs örnekleri nerede?” sorusu değil. Daha kritik soru şu: Böylesine hassas numunelerin hareketi yıllarca neden net biçimde izlenemedi?
Queensland Health, soruşturmanın ardından laboratuvar yönetimi, izin süreçleri, kayıt sistemi, personel eğitimi ve denetim mekanizmalarında iyileştirme önerilerini kabul etti.
Olay, dünya genelinde pandemi sonrası daha fazla önem kazanan biyogüvenlik tartışmalarına yeni bir başlık ekledi. Bilimsel araştırma için saklanan numuneler, kamu sağlığı açısından değer taşırken; bu materyallerin takibi, saklanması ve imhası konusunda en küçük idari boşluk bile büyük güven tartışmalarına yol açabiliyor.
