“Şekersiz” veya “diyet” olarak tercih edilen yapay tatlandırıcılı içeceklerle kalp ritim bozukluklarından atriyal fibrilasyon (AF) arasında dikkat çekici bir ilişki saptandı. UK Biobank verilerine dayanan 201.856 kişilik araştırmada, haftada 2 litreden fazla yapay tatlandırılmış içecek tüketenlerde AF gelişme riski, bu içecekleri tüketmeyenlere göre yaklaşık yüzde 20 daha yüksek bulundu.
Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology dergisinde yayımlanan prospektif kohort araştırmasında, başlangıçta atriyal fibrilasyonu bulunmayan yetişkinler değerlendirildi. Katılımcıların beslenme verileri 24 saatlik beslenme anketleriyle toplandı.
Yaklaşık 10 yılda 9.362 AF vakası
Katılımcılar medyan 9,9 yıl boyunca takip edildi. Bu süre içerisinde 9.362 yeni atriyal fibrilasyon vakası kaydedildi.
Araştırmacılar içecekleri üç grupta değerlendirdi: şekerle tatlandırılmış içecekler, yapay tatlandırılmış içecekler ve saf meyve suyu.
Haftada 2 litreden fazla yapay tatlandırılmış içecek tüketenlerde, hiç tüketmeyenlere kıyasla atriyal fibrilasyon riski yüzde 20 daha yüksek bulundu (HR: 1,20; %95 GA: 1,10–1,31).
Haftada 2 litreden fazla şekerle tatlandırılmış içecek tüketenlerde ise AF riski yaklaşık yüzde 10 daha yüksekti (HR: 1,10; %95 GA: 1,01–1,20).
2 litre günlük ne kadar içeceğe karşılık geliyor?
Haftada 2 litre, yedi güne bölündüğünde günde yaklaşık 286 mililitreye karşılık geliyor. Bu nedenle tüketim miktarı, kutu boyutuna bağlı olmakla birlikte, kabaca günlük bir küçük kutu içecek düzeyine yakın kabul edilebilir.
Ancak çalışmadaki eşik “2 litreden fazla” olduğu için bulguyu doğrudan “her gün bir kutu içmek riski yüzde 20 artırıyor” şeklinde yorumlamak doğru değil.
Meyve suyunda farklı sonuç
Araştırmada haftada 1 litre veya daha az saf meyve suyu tüketimi, hiç tüketmeyenlere kıyasla yüzde 8 daha düşük AF riskiyle ilişkili bulundu (HR: 0,92; %95 GA: 0,87–0,97).
Bu sonuç da meyve suyunun atriyal fibrilasyondan koruduğu anlamına gelmiyor. Gözlemsel çalışmalar yalnızca değişkenler arasındaki ilişkileri gösterebilir.
Yapay tatlandırıcılar AF’ye neden oluyor mu?
Hayır, bu çalışma böyle bir sonuca ulaşmıyor.
Araştırmanın en önemli noktalarından biri burada. Çalışma gözlemsel olduğu için yapay tatlandırılmış içeceklerin atriyal fibrilasyona doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor.
Araştırmacılar yaş, cinsiyet, yaşam tarzı ve çeşitli sağlık faktörleri dahil olmak üzere olası karıştırıcı değişkenler için istatistiksel düzeltmeler yaptı. Buna rağmen ölçülmemiş faktörlerin sonuçları etkilemiş olması mümkün.
Örneğin fazla kilolu, diyabet riski yüksek veya başka kardiyometabolik sorunları bulunan kişiler şeker tüketimini azaltmak amacıyla diyet içeceklere daha fazla yönelebilir. Bu durum, gözlenen ilişkinin yorumlanmasını zorlaştıran faktörlerden biri olabilir.
Atriyal fibrilasyon nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve çoğu zaman hızlı elektriksel aktivite göstermesiyle ortaya çıkan yaygın bir kalp ritim bozukluğudur.
Bazı kişilerde belirti görülmezken çarpıntı, nefes darlığı, yorgunluk, baş dönmesi veya göğüste rahatsızlık hissi ortaya çıkabilir. AF ayrıca inme riskinin artmasıyla ilişkilidir.
Araştırmadan çıkarılması gereken sonuç ne?
Çalışmanın bulgusu, “yapay tatlandırıcı AF yapar” şeklinde yorumlanmamalı. Bulgular, yüksek miktarda yapay veya şekerle tatlandırılmış içecek tüketimi ile atriyal fibrilasyon arasında istatistiksel bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar da çalışmalarının bu içeceklerin AF riskini değiştirdiğini kanıtlamadığını özellikle belirtiyor. Dolayısıyla sonuçlar, nedenselliği ortaya koyacak yeni çalışmalarla doğrulanmaya ihtiyaç duyuyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel tıbbi değerlendirme veya tedavi önerisi yerine geçmez. Çarpıntı, düzensiz kalp atımı, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtiler yaşayan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması gerekir.
KAYNAKLAR
- Sun Y, Yu B, Yu Y ve ark. Sweetened Beverages, Genetic Susceptibility, and Incident Atrial Fibrillation: A Prospective Cohort Study. Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology. 2024;17.
- PubMed — Sweetened Beverages, Genetic Susceptibility, and Incident Atrial Fibrillation: A Prospective Cohort Study.
- Koeth RA, Smith JD, Chung MK. Artificial Sweeteners: A New Dietary Environmental Risk Factor for Atrial Fibrillation? Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology. 2024;17:e012761.
