Bir arkadaşına ya da ailesine anlatmakta zorlandığı kaygısını, yalnızlığını veya günlük sorunlarını yapay zekâya yazan gençler artık bilimsel araştırmaların da odağında.
Yapay zekâ sohbet araçlarının ödev hazırlamak, bilgi aramak veya metin oluşturmak dışında duygusal destek ve ruh sağlığı tavsiyesi amacıyla kullanılması, gençlerin teknolojiyle ilişkisine yeni bir boyut kazandırıyor.
JAMA Pediatrics’te Haziran 2026’da yayımlanan araştırma, bu kullanımın boyutlarına ilişkin dikkat çekici veriler ortaya koydu. ABD’de 12-21 yaş arasındaki gençleri temsil edecek şekilde tasarlanan araştırmada 1.009 kişinin yanıtları değerlendirildi.
Katılımcıların yüzde 19,2’si, daha önce ruh sağlığı konusunda tavsiye almak amacıyla yapay zekâ sohbet araçlarına başvurduğunu bildirdi.
Kullananların çoğu bunu kimseye söylemedi
Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri yalnız kullanım oranı değildi.
Ruh sağlığı konusunda yapay zekâya başvuranların yüzde 42,8’i bunu ayda en az bir kez yaptığını bildirdi. Kullanıcıların yüzde 91,7’si aldığı tavsiyeyi “bir ölçüde” veya “çok” yararlı olarak değerlendirdi.
Buna karşılık bu grubun yüzde 63,3’ü, ruh sağlığı konusunda yapay zekâ kullandığını başka hiç kimseye söylemedi.
Bu bulgu, bazı gençlerin yapay zekâ sohbet araçlarını konuşulması zor konularda kişisel bir başvuru alanı olarak kullanabildiğine işaret ediyor.
Çalışmanın kesitsel olması ve kişilerin kendi bildirimlerine dayanması ise önemli bir sınırlılık. Bulgular, yapay zekâ kullanımının gençlerin ruh sağlığını iyileştirdiğini veya kötüleştirdiğini kanıtlamıyor.
Ruh sağlığı konuşmasının tanımı sonucu değiştiriyor
Tartışmayı yeniden gündeme taşıyan gelişmelerden biri de 24 Ağustos 2026’da JAMA Network Open’da yayımlanan araştırma oldu.
Bu çalışma gençlere özgü değildi. Araştırmacılar, kamuya açık büyük bir generatif yapay zekâ sohbet veri setindeki konuşmaları inceleyerek hangi yazışmaların “ruh sağlığı konuşması” olarak sınıflandırılabileceğini değerlendirdi.
Çalışmanın önemli sonuçlarından biri, oranların kullanılan tanıma göre belirgin biçimde değişebilmesiydi.
Açık psikiyatrik kriz veya hastalık belirtilerinin yer aldığı konuşmalarla; stres, yalnızlık, ilişki sorunları ve duygusal destek arayışını içeren daha geniş bir tanım aynı sonuçları vermiyor.
Bu nedenle yapay zekânın ruh sağlığı amacıyla kullanımına ilişkin farklı araştırmalarda bildirilen oranları doğrudan birbiriyle karşılaştırırken dikkatli olmak gerekiyor.
Yapay zekâ gençler için neden çekici görünebilir?
Yapay zekâ sohbet araçlarının kolay erişilebilir olması, anında yanıt vermesi ve yüz yüze konuşma gerektirmemesi bu araçların bazı gençler açısından çekici görünmesine katkıda bulunabilir.
Pew Research Center’ın 13-17 yaş grubundaki ABD’li gençlerle yaptığı araştırmada katılımcıların yüzde 12’si sohbet robotlarından duygusal destek veya tavsiye aldığını bildirdi. Yüzde 16’sı ise bu sistemleri gündelik sohbet amacıyla kullandığını belirtti.
Bu veriler, yapay zekânın gençlerin yalnız akademik veya teknik ihtiyaçlarında değil, duygusal konularda da kullanılabildiğini gösteriyor.
Ancak kolay erişilebilir olması, yapay zekânın profesyonel ruh sağlığı desteğinin yerine geçebileceği anlamına gelmiyor.
Yapay zekâ ruh sağlığı uzmanının yerini tutmuyor
Genel amaçlı yapay zekâ sistemleri konuşmayı sürdürebilir, kişinin anlattıklarını düzenlemesine yardımcı olabilir ve destekleyici görünen yanıtlar oluşturabilir.
Fakat bunlar bir psikolog veya psikiyatristin yaptığı klinik değerlendirmeyle eşdeğer değil.
Özellikle ağır ruhsal sıkıntı, kendine zarar verme düşüncesi veya kriz durumlarında kullanıcının söylediklerinin bağlamını doğru değerlendirmek büyük önem taşıyor.
Ağustos 2026’da npj Digital Medicine’da yayımlanan bilimsel değerlendirmede, gençlerde intihar riski söz konusu olduğunda yapay zekâ sohbet araçlarının güvenliği hakkında önemli bilgi boşluklarının sürdüğü belirtildi.
Araştırmacılar, mevcut çalışmaların önemli bölümünün araştırmacılar tarafından hazırlanmış tek seferlik sorulara dayandığını; gerçek yaşamda gençlerin daha dolaylı, belirsiz veya zaman içinde gelişen ifadeler kullanabileceğini vurguladı.
Mevcut bilimsel kanıtlar, genel amaçlı sohbet robotlarının kriz durumlarında profesyonel değerlendirmeye güvenli bir alternatif olduğunu göstermiyor.
Sürekli onaylanmak her zaman destek anlamına gelmeyebilir
Yapay zekâyla yapılan uzun ve kişiselleştirilmiş görünen konuşmalar bazı kişilerde “beni anlıyor” hissi yaratabiliyor.
Nature Human Behaviour’da yayımlanan yetişkin araştırmasında, yapay zekâyı arkadaşlık amacıyla kullandığını bildiren kişilerde daha düşük psikolojik iyi oluşla ilişki görüldü.
Çalışma yetişkinlerde ve gözlemsel olduğu için bulgular doğrudan ergenlere genellenemez ve yapay zekâ kullanımının psikolojik iyi oluşu azalttığı sonucuna varılamaz.
Ruh sağlığı konuşmaları aynı zamanda mahremiyet konusu
Ruh sağlığı konuşmaları son derece hassas kişisel bilgiler içerebilir.
Kaygılar, aile ilişkileri, geçmiş travmalar, sağlık sorunları veya kişinin özel yaşamına ilişkin ayrıntılar bu konuşmaların parçası olabilir.
Bu nedenle kullanıcıların yapay zekâ araçlarıyla hangi bilgileri paylaştığı da ayrıca önem taşıyor.
Yapay zekâ tamamen zararlı değil
Mevcut veriler yapay zekânın ruh sağlığı alanında yalnızca zararlı olduğu sonucuna da izin vermiyor.
Bazı kişiler için düşünceleri yazıya dökmeyi kolaylaştırabilir, ruh sağlığı konusunda bilgi aramaya yardımcı olabilir veya profesyonel destek arama sürecinde yardımcı bir araç olarak kullanılabilir.
Asıl ayrım, yapay zekânın yardımcı bir araç olmasıyla insan ilişkilerinin ve profesyonel ruh sağlığı desteğinin yerine geçmesi arasında ortaya çıkıyor.
Gençlerin yapay zekâyla duygusal konuları konuşması tek başına bir hastalık veya sorun göstergesi değil.
Ancak yapay zekâ kişinin tek destek kaynağına dönüşüyorsa, gerçek insan ilişkilerinden uzaklaşmaya eşlik ediyorsa veya ciddi ruhsal sıkıntılar yalnızca sohbet robotuyla paylaşılıyorsa profesyonel değerlendirme ihtiyacı ayrı bir önem kazanıyor.
Yapay zekâ sohbet araçlarının bazı gençler tarafından duygusal destek ve ruh sağlığı tavsiyesi için kullanıldığı artık güçlü araştırma verileriyle görülüyor; ancak bu kullanımın uzun vadeli ruh sağlığı sonuçları henüz bilinmiyor.
Kaynaklar
• JAMA Network Open – Prevalence of Mental Health Discussions in Publicly Available Generative AI Conversations – 2026
• JAMA Pediatrics – AI Chatbot Use and Disclosure for Mental Health Among US Adolescents and Young Adults – McBain ve arkadaşları – 2026
• npj Digital Medicine – AI Chatbots and Youth Suicide Risk: Current Evidence, Critical Gaps, and a Clinical Research Agenda – Zuromski ve arkadaşları – 2026
• Nature Human Behaviour – Interaction with AI Companions and Psychological Well-being – Zhang ve arkadaşları – 2026
• Pew Research Center – How Teens Use and View AI – 2026
