Özellikle alt dudak, güneşe daha fazla maruz kaldığı için kronik hasarın en sık görüldüğü bölgelerden biri kabul ediliyor.
Güneş altında uzun süre kalmak dudaklarda kuruluk, çatlama, kızarıklık, yanma ve kabuklanmaya yol açabiliyor. Mayo Clinic, güneşten korunmada geniş spektrumlu ve en az SPF 30 içeren dudak koruyucu ürünlerin kullanılmasını öneriyor. (Mayo Clinic)
Uzmanlar, tek bir dudak yanığının doğrudan kansere neden olmayacağını; ancak yıllar içinde tekrarlayan ultraviyole maruziyetinin hücrelerde hasar birikimine yol açabileceğini belirtiyor. Cleveland Clinic’e göre aktinik keilit, uzun süreli güneş maruziyetine bağlı gelişen ve dudakta pütürlü, pullu, renk değişikliği gösteren alanlarla ortaya çıkabilen kanser öncüsü bir durumdur. (Cleveland Clinic)
DermNet NZ de aktinik keilitin özellikle alt dudağı etkileyebileceğini, etkili güneşten korunma ve tedaviyle düzelebileceğini; ancak güneş maruziyeti sürer ve tedavi edilmezse skuamöz hücreli karsinom riskinin artabileceğini bildiriyor. (DermNet)
Kimler daha dikkatli olmalı?
Açık tenli kişiler, açık havada çalışanlar, deniz ve kış sporlarıyla uğraşanlar, sigara kullananlar, ileri yaştaki bireyler ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler dudak güneş hasarı açısından daha riskli grupta yer alıyor.
Özellikle sigara kullanımı ile yoğun güneş maruziyetinin birlikte bulunması, dudak sağlığı açısından daha dikkatli olunması gereken bir tablo oluşturuyor.
Bu belirtiler varsa gecikmeyin
Dudakta iki haftadan uzun süren yara, iyileşmeyen çatlak, tekrarlayan kabuklanma, kalıcı sertlik, kanama, beyaz veya kırmızı renk değişikliği varsa dermatoloji ya da kulak burun boğaz uzmanına başvurulması öneriliyor.
Dudakları korumak için ne yapılmalı?
Dudaklar için SPF 30 ve üzeri, UVA ve UVB korumalı ürünler tercih edilmeli. Bu ürünler yemek sonrası, suya girdikten sonra ve terleme durumunda yeniden uygulanmalı. Güneş ışınlarının yoğun olduğu 10.00–16.00 saatleri arasında doğrudan güneşte kalmaktan kaçınılmalı. Geniş kenarlı şapka kullanılmalı, gölge tercih edilmeli ve dudakların kurumasını önlemek için yeterli sıvı tüketilmelidir.
Uzmanlara göre dudak güneş yanıkları çoğu zaman birkaç gün içinde geçse de, tekrarlayan hasar hafife alınmamalı. Yaz aylarında dudakları korumak, yalnızca konfor için değil, uzun vadeli dudak ve ağız sağlığı için de önem taşıyor.
Kaynaklar
Cleveland Clinic: Actinic Cheilitis
DermNet NZ: Actinic Cheilitis
Mayo Clinic: Sunburn Symptoms and Causes