Ereksiyon problemi yaşayan erkeklerin bir bölümü reçeteli ilaçlar yerine doğal ürünlere yöneliyor. İnternette aminoasitlerden bitkisel takviyelere, meyvelerden bitki özlerine kadar birçok ürün “doğal Viagra” olarak tanıtılıyor.
Ancak bilimsel açıdan durum çok daha farklı.
Öncelikle Viagra olarak bilinen sildenafil, cinsel isteği artıran bir ilaç değil. Cinsel uyarılma sırasında penise giden kan akışını artırarak ereksiyonun oluşmasını kolaylaştırıyor. Bu nedenle libido düşüklüğü ile ereksiyon güçlüğünün birbirinden ayrılması gerekiyor.
Bilimsel araştırmalara bakıldığında bazı doğal seçeneklerin erektil fonksiyon üzerinde olumlu etkileri olabileceğine dair veriler bulunuyor. Buna karşılık bu ürünlerin hiçbiri sildenafil veya tadalafil gibi onaylı ilaçların doğal eşdeğeri olarak kabul edilmiyor.
İşte bilimsel araştırmalarda en fazla öne çıkan doğal seçenekler:
1. L-arjinin
L-arjinin, vücutta doğal olarak bulunan bir aminoasit.
Ereksiyon mekanizmasında önemli rol oynayan nitrik oksidin üretimine katkıda bulunuyor. Nitrik oksit damarların gevşemesine yardımcı oluyor ve penis dokusuna giden kan akışının artmasını destekliyor.
L-arjinin üzerine yapılan bazı randomize kontrollü çalışmalarda erektil fonksiyon puanlarında olumlu sonuçlar bildirildi.
Özellikle hafif ve orta dereceli erektil disfonksiyonu bulunan erkeklerde daha dikkat çekici sonuçlar elde edildiği belirtiliyor.
Ancak L-arjinin sildenafil kadar güçlü veya hızlı etki gösteren bir madde değil.
Tansiyon düşürücü ilaç veya nitrat kullanan kişilerin L-arjinin takviyelerini kontrolsüz şekilde kullanmaması gerekiyor.
Kanıt düzeyi: Orta
2. L-sitrülin
L-sitrülin de ereksiyon sağlığı konusunda araştırılan aminoasitlerden biri.
Vücut L-sitrülini L-arjinine dönüştürüyor. Bu süreç nitrik oksit üretiminin desteklenmesine yardımcı olabiliyor.
Hafif erektil disfonksiyonu bulunan erkeklerde yapılan küçük klinik çalışmalarda L-sitrülin kullanımının ereksiyon sertliğinde artış sağlayabildiği bildirildi.
Ancak çalışmaların katılımcı sayıları oldukça sınırlı.
Daha geniş ve uzun süreli araştırmalar yapılmadan kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.
Kanıt düzeyi: Sınırlı-Orta
3. Panax ginseng
Kore ginsengi veya Asya ginsengi olarak bilinen Panax ginseng, erektil disfonksiyon konusunda en fazla araştırılan bitkisel ürünlerden biri.
Bazı klinik çalışmalarda ginseng kullanan erkeklerde erektil fonksiyon puanlarında iyileşme gözlendi.
Bazı araştırmalar ginsengin cinsel istek ve genel cinsel memnuniyet üzerinde de olumlu etkiler gösterebileceğini düşündürüyor.
Bununla birlikte çalışma sonuçları birbirinden farklı ve elde edilen faydanın genellikle sınırlı olduğu belirtiliyor.
Ginseng bazı kişilerde uykusuzluk, baş ağrısı, mide sorunları veya tansiyon değişikliklerine yol açabiliyor.
Kanıt düzeyi: Orta
4. Safran
Safran son yıllarda erkek cinsel sağlığıyla ilgili araştırmalarda daha fazla incelenmeye başladı.
Randomize kontrollü çalışmaları değerlendiren bazı analizlerde safran kullanan erkeklerde erektil fonksiyon, orgazmik fonksiyon ve cinsel memnuniyet alanlarında olumlu sonuçlar bildirildi.
Ancak araştırmaların önemli bir bölümü küçük hasta gruplarında yapıldı.
Kullanılan safran preparatlarının ve dozların farklı olması da sonuçların karşılaştırılmasını zorlaştırıyor.
Bu nedenle safranı “doğal Viagra” olarak tanımlamak için bilimsel kanıt henüz yeterli değil.
Kanıt düzeyi: Sınırlı-Orta
5. Karpuz
Karpuzun erkek cinsel sağlığıyla ilişkilendirilmesinin temel nedeni içerdiği L-sitrülin.
L-sitrülin vücutta L-arjinine dönüştürüldüğü için nitrik oksit üretimine dolaylı olarak katkıda bulunabiliyor.
Bu biyolojik mekanizma nedeniyle karpuz zaman zaman “doğal Viagra” olarak tanıtılıyor.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.
L-sitrülin takviyeleriyle yapılan bazı klinik çalışmalar bulunmasına rağmen normal miktarlarda karpuz tüketmenin erektil disfonksiyonu tedavi ettiğini gösteren güçlü klinik kanıt yok.
Karpuz sağlıklı bir besin olabilir ancak birkaç dilim karpuzun sildenafil benzeri etki oluşturduğu iddiaları bilimsel olarak doğrulanmış değil.
Kanıt düzeyi: Düşük
6. Pancar
Pancar doğal nitrat bakımından zengin bir besin.
Vücuttaki nitratların bir bölümü nitrik okside dönüştürülebiliyor. Nitrik oksit damarların genişlemesinde ve kan dolaşımının düzenlenmesinde önemli rol oynuyor.
Bu nedenle pancar ve pancar suyu ereksiyon sağlığı açısından da ilgi görüyor.
Pancarın kan basıncı ve damar fonksiyonları üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren araştırmalar bulunuyor.
Ancak doğrudan erektil disfonksiyonu bulunan erkeklerde güçlü ve kapsamlı klinik çalışmalar henüz yeterli değil.
Yani biyolojik mekanizma mantıklı olsa da doğrudan tedavi etkisi kanıtlanmış değil.
Kanıt düzeyi: Düşük
7. Nar
Nar, polifenoller ve antioksidan bileşikler açısından zengin meyvelerden biri.
Nar suyunun damar fonksiyonları ve kan dolaşımı üzerindeki etkileri uzun süredir araştırılıyor.
Hafif ve orta dereceli erektil disfonksiyonu bulunan erkeklerde yapılan küçük çalışmalarda olumlu sonuçlara yönelik bazı işaretler görüldü.
Ancak sonuçlar kesin bir tedavi etkisini ortaya koyacak kadar güçlü değil.
Bu nedenle nar veya nar suyunun erektil disfonksiyon tedavisinde etkili olduğu söylenemiyor.
Kanıt düzeyi: Düşük
8. Çam kabuğu ekstresi
Pycnogenol olarak da bilinen Fransız deniz çamı kabuğu ekstresi bazı erkek performans takviyelerinde bulunuyor.
Bu ürün özellikle L-arjinin ile birlikte kullanıldığı küçük klinik çalışmalarda araştırıldı.
Bazı çalışmalarda erektil fonksiyon üzerinde olumlu sonuçlar bildirilmesine rağmen, araştırmaların çoğunda katılımcı sayısı düşük.
Ayrıca ürünün tek başına ne kadar etkili olduğu konusunda yeterli veri bulunmuyor.
Kanıt düzeyi: Sınırlı
9. Tribulus terrestris
Türkiye’de demir dikeni olarak da bilinen Tribulus terrestris erkek performans ürünlerinde sık kullanılan bitkilerden biri.
Özellikle testosteronu artırdığı ve ereksiyonu güçlendirdiği iddialarıyla pazarlanıyor.
Ancak bilimsel çalışmalar bu iddiaları güçlü biçimde desteklemiyor.
Bazı araştırmalarda küçük olumlu değişiklikler görülse de sonuçlar tutarlı değil.
Testosteron düzeylerini belirgin şekilde artırdığına ilişkin de güvenilir kanıt bulunmuyor.
Kanıt düzeyi: Yetersiz
10. Maca
Peru kökenli maca bitkisi özellikle libido artırıcı ürünlerde kullanılıyor.
Bazı küçük araştırmalarda cinsel istek üzerinde olumlu sonuçlar bildirilmiş olsa da erektil disfonksiyon üzerindeki etkisi yeterince gösterilemedi.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Cinsel isteğin artması ile ereksiyon kalitesinin artması aynı şey değil.
Bir ürünün libidoyu etkileyebilmesi, ereksiyon mekanizmasını düzelttiği anlamına gelmiyor.
Kanıt düzeyi: Yetersiz
11. Ginkgo biloba
Ginkgo biloba kan dolaşımını desteklediği iddiasıyla erkek performans ürünlerinde kullanılabiliyor.
Ancak erektil disfonksiyon üzerindeki etkisine ilişkin güvenilir ve güçlü klinik kanıt bulunmuyor.
Ayrıca ginkgo bazı kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşime girebiliyor ve kanama riskini artırabiliyor.
Bu nedenle özellikle düzenli ilaç kullanan kişilerin kontrolsüz kullanmaması gerekiyor.
Kanıt düzeyi: Yetersiz
12. Yohimbe
Yohimbe, erkek cinsel performans ürünlerinde uzun yıllardır kullanılan bitkisel maddelerden biri.
Ancak diğer doğal seçeneklere göre güvenlik profili daha problemli.
Kalp hızında artış, tansiyon değişiklikleri, anksiyete, baş ağrısı ve ritim bozuklukları gibi ciddi yan etkiler görülebiliyor.
Bazı eski araştırmalarda erektil fonksiyon üzerinde olumlu sonuçlar bildirilmiş olsa da günümüzde yan etkiler nedeniyle çok daha dikkatli yaklaşılıyor.
Doktor gözetimi olmadan kullanılmaması gereken ürünler arasında bulunuyor.
Kanıt düzeyi: Fayda sınırlı, güvenlik endişesi yüksek
En fazla öne çıkan doğal seçenekler hangileri?
Mevcut bilimsel araştırmalar birlikte değerlendirildiğinde L-arjinin, Panax ginseng, safran ve L-sitrülin diğer doğal seçeneklerden daha fazla klinik veriyle destekleniyor.
Ancak bu ürünlerde görülen iyileşme genellikle hafif düzeyde.
Hiçbiri sildenafil veya tadalafil gibi erektil disfonksiyon tedavisinde kullanılan onaylı ilaçlarla aynı düzeyde kanıt veya etkinliğe sahip değil.
Bu nedenle “doğal Viagra” ifadesi bilimsel açıdan yanıltıcı olabilir.
Hangi ürünlerden uzak durulmalı?
Uzmanların en fazla dikkat çektiği konu, internette veya sosyal medya üzerinden “bitkisel Viagra”, “doğal sertleştirici” veya “erkek performans hapı” adı altında satılan karışımlar.
Bu ürünlerin bazılarında etikette belirtilmeyen sildenafil, tadalafil veya benzeri farmasötik maddeler tespit edilebiliyor.
Özellikle nitrat içeren kalp ilaçları kullanan kişiler için bu durum ciddi sağlık riski oluşturabiliyor.
Gizli sildenafil veya tadalafil içeren bir ürünün nitratlarla birlikte kullanılması kan basıncının tehlikeli seviyelere düşmesine yol açabilir.
Özellikle şu tür iddialarla satılan ürünlere karşı dikkatli olunması gerekiyor:
“30 dakikada kesin etki”
“Viagra’dan daha güçlü”
“Tamamen bitkisel, hiçbir yan etkisi yok”
“Tek kullanımda maksimum performans”
Üreticisi veya içeriği açıkça belirtilmeyen ürünler de riskli grupta bulunuyor.
Doğal olması güvenli olduğu anlamına gelmiyor
Bitkisel veya doğal bir ürünün yan etkisiz olduğu düşüncesi doğru değil.
Ginseng, L-arjinin, ginkgo ve yohimbe gibi ürünler tansiyon, diyabet veya kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşime girebilir.
Kalp hastalığı, diyabet, yüksek veya düşük tansiyon, böbrek hastalığı veya karaciğer hastalığı bulunan kişilerin takviye kullanmadan önce doktor değerlendirmesi alması gerekiyor.
Ereksiyon sorunu başka hastalıkların habercisi olabilir
Erektil disfonksiyon yalnızca cinsel yaşamı ilgilendiren bir problem olmayabilir.
Diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, damar sertliği, obezite, hormonal bozukluklar ve bazı nörolojik hastalıklar ereksiyon güçlüğüne yol açabiliyor.
Özellikle daha önce sorunu bulunmayan bir kişide ereksiyon probleminin sürekli hale gelmesi durumunda altta yatan nedenin araştırılması önem taşıyor.
Bazı erkeklerde erektil disfonksiyon kalp ve damar hastalıklarının erken belirtilerinden biri olarak ortaya çıkabiliyor.
Bilimin bugünkü sonucu ne?
Bilimsel araştırmalar doğal ürünler arasında en çok L-arjinin, Panax ginseng, safran ve L-sitrülin üzerinde yoğunlaşıyor.
Nar, pancar ve karpuz gibi besinler sağlıklı beslenmenin parçası olabilir ancak erektil disfonksiyonu tedavi ettiklerini gösteren güçlü kanıt bulunmuyor.
Tribulus terrestris, maca ve ginkgo biloba için kanıtlar daha da zayıf.
Yohimbe ise güvenlik sorunları nedeniyle ayrı bir risk taşıyor.
Bilim şu aşamada sildenafil veya tadalafilin doğal eşdeğeri olarak kabul edilebilecek herhangi bir besin veya takviyeyi doğrulamıyor.
Buna karşılık bazı doğal ürünlerin özellikle hafif erektil disfonksiyonu bulunan erkeklerde sınırlı destek sağlayabileceğine ilişkin veriler bulunuyor.
Ereksiyon problemi kalıcı hale geldiyse çözümü yalnızca takviyelerde aramak yerine damar, metabolizma, hormon ve psikolojik faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Kaynaklar
[1] European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines.
[2] Journal of Traditional and Complementary Medicine, Herbal Dietary Supplements for Erectile Dysfunction: Systematic Review and Meta-Analysis.
[3] Dietary Supplements for Erectile Dysfunction: Systematic Review and Meta-Analysis.
[4] Mayo Clinic, Dietary Supplements for Erectile Dysfunction.
[5] National Center for Complementary and Integrative Health, Erectile Dysfunction and Sexual Enhancement.
[6] Forest CP ve arkadaşları, Pomegranate Juice and Erectile Dysfunction.
[7] European Food Safety Authority, Pomegranate and Maintenance of Normal Erectile Function.
