Diyabetli bireylerde magnezyum eksikliği, diyabeti olmayan kişilere göre daha sık görülebiliyor. Bu nedenle araştırmacılar uzun süredir magnezyum takviyelerinin kan şekeri kontrolünü iyileştirip iyileştiremeyeceğini inceliyor. Son değerlendirmeler, magnezyumun özellikle eksikliği bulunan kişilerde fayda sağlayabileceğini düşündürse de, hangi magnezyum formunun en etkili olduğu konusunda henüz net bir sonuca ulaşılamadı. [1], [2]
Magnezyum kan şekerini nasıl etkiliyor?
Magnezyum, vücutta 300’den fazla biyokimyasal reaksiyonda görev alan temel minerallerden biri. Kasların çalışması, sinir sistemi, enerji üretimi ve kalp ritminin korunmasının yanı sıra glikoz metabolizmasında (şekerin enerjiye dönüştürülmesi sürecinde) da önemli rol oynuyor. [2]
Araştırmalar, yeterli magnezyum düzeyine sahip kişilerin insüline karşı daha iyi yanıt verebildiğini gösteriyor. İnsülin direnci (vücudun insüline yeterince yanıt vermemesi) azaldığında ise kan şekeri kontrolü kolaylaşabiliyor. Ayrıca magnezyumun oksidatif stres (hücrelere zarar veren dengesizlik) ve inflamasyonu (vücudun iltihabi yanıtı) azaltabileceği de düşünülüyor. [1], [2]
Hangi magnezyum türü daha iyi emiliyor?
Piyasada sitrat, glisinat, klorür, oksit, laktat, aspartat ve treonat gibi birçok farklı magnezyum formu bulunuyor.
Bilimsel çalışmalar, magnezyum sitrat, klorür, laktat ve aspartatın bağırsaklardan daha iyi emildiğini gösteriyor. Buna karşın daha düşük emilim oranına sahip olduğu düşünülen magnezyum oksitle yapılan bazı klinik araştırmalarda da kan şekeri kontrolünde iyileşme bildirilmiş durumda. Öte yandan magnezyum aspartat kullanılan bazı çalışmalarda ise anlamlı bir fayda görülmedi. [1], [2]
Bu nedenle yalnızca emilim oranına bakarak “en iyi magnezyum budur” demek mümkün görünmüyor.
Bilimsel çalışmalar ne gösteriyor?
Klinik araştırmaların önemli bir kısmı, magnezyum desteğinin açlık kan şekeri, HbA1c (yaklaşık üç aylık ortalama kan şekeri) ve insülin duyarlılığı üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini bildirse de sonuçlar tüm çalışmalarda aynı değil. Özellikle magnezyum eksikliği bulunan kişilerde faydanın daha belirgin olabileceği düşünülüyor. [2], [3]
Buna karşılık farklı ülkelerde yapılan sistematik derlemeler ve meta analizler, mevcut kanıtların rutin kullanım önerisi yapmak için hâlâ yetersiz olduğunu vurguluyor. [3]
Diyabet dernekleri neden temkinli yaklaşıyor?
Amerikan Diyabet Derneği, mevcut bilimsel verilerin diyabetli bireylerde yalnızca kan şekeri kontrolünü iyileştirmek amacıyla rutin magnezyum takviyesi önerilmesi için yeterli olmadığını belirtiyor. Mineral ve vitamin desteklerinin, eksiklik saptanmayan kişilerde standart diyabet tedavisinin yerine geçmediği özellikle vurgulanıyor. [2]
Bu nedenle magnezyum takviyeleri, diyabet ilaçlarının alternatifi olarak değerlendirilmiyor.
Magnezyumu önce sofradan almak daha doğru
Uzmanlar, magnezyum ihtiyacının mümkün olduğunca besinlerle karşılanmasını öneriyor. Ispanak, pazı, kabak çekirdeği, badem, kaju, kuru baklagiller, tam tahıllar ve bazı maden suları doğal magnezyum kaynakları arasında yer alıyor. [2]
Takviye kullanılacaksa kişinin böbrek fonksiyonları, kullandığı ilaçlar ve gerçek magnezyum düzeyi de dikkate alınmalı. Özellikle yüksek doz takviyeler ishal, mide krampları ve böbrek hastalarında ciddi yan etkilere yol açabiliyor. [1], [2]
Araştırmalar umut verici olsa da, bugüne kadar elde edilen veriler magnezyumun diyabet tedavisinde tek başına etkili bir yöntem olduğunu göstermiyor. Bilim insanları, hangi hasta grubunun hangi magnezyum formundan gerçekten fayda göreceğini belirlemek için daha büyük ve uzun süreli klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. [2], [3]
Kaynaklar
[1] Health com Editörleri. Which Magnesium Types Help With Diabetes Control? Health com, 2025.
[2] National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Magnesium Fact Sheet for Health Professionals. 2025.
[3] Veronese N, Watutantrige-Fernando S, Luchini C ve ark. Effect of magnesium supplementation on glucose metabolism in people with or at risk of diabetes: a systematic review and meta-analysis of double-blind randomized controlled trials. European Journal of Clinical Nutrition. 2016. DOI: 10.1038/ejcn.2016.154
