Crohn Hastalığında Gaita Nakli ve Biyolojik Tedavi Birlikte Denendi
Crohn hastalığının tedavisinde bağırsak mikrobiyotasını hedefleyen yöntemlerle biyolojik ilaçların birlikte kullanılması yeni bir araştırma alanı oluşturuyor. 2026 yılında mSystems dergisinde yayımlanan çalışma, özellikle daha önce uygulanan tedavilere yeterli yanıt vermeyen hastalarda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Araştırmanın en ilginç bölümü ise daha önce infliximab veya fekal mikrobiyota transplantasyonuna (FMT) yanıt vermemiş Crohn hastalarından oluşan küçük grupta görüldü.
37 inflamatuvar bağırsak hastası incelendi
Çalışmaya geleneksel tedavilere dirençli toplam 37 inflamatuvar bağırsak hastası dahil edildi. Bunların 15’inde ülseratif kolit, 22’sinde Crohn hastalığı bulunuyordu.
Araştırmada ayrıca 16 sağlıklı donörden yararlanıldı.
Biyolojik tedavi almamış Crohn hastaları ile ülseratif kolit hastalarının bir bölümünde tek donörden FMT uygulandı. Araştırmacılar bağırsak mikrobiyotasındaki ve metabolitlerdeki değişimleri de takip etti.
Ancak çalışmanın en dikkat çekici kısmını, tedaviye daha dirençli dokuz Crohn hastası oluşturdu.
9 Crohn hastasında iki tedavi birlikte uygulandı
Bu dokuz hastanın yedisi daha önce anti-TNF grubundaki biyolojik ilaç infliximaba yanıt vermemişti. İki hasta ise daha önce FMT tedavisinden yarar görmemişti.
Araştırmacılar bu kez infliximab ile FMT’yi birlikte uyguladı.
Dördüncü haftadaki değerlendirmede dokuz hastanın altısında klinik yanıt görüldü.
Daha dikkat çekici sonuç ise 14. haftada ortaya çıktı. İlk aşamada tedaviye yanıt veren altı hastanın tamamında klinik ve endoskopik remisyon bildirildi.
Bu ne anlama geliyor?
Çalışmanın ortaya çıkardığı en önemli soru, bağırsak mikrobiyotasının biyolojik ilaçlara verilen yanıt üzerinde rol oynayıp oynamadığı.
Araştırmacılar yalnızca hastaların klinik durumunu incelemedi. Bağırsak bakterileri ve metabolik değişiklikler de analiz edildi.
FMT ile infliximabın birlikte kullanıldığı hastalarda mikrobiyal ve metabolik yapının tek tedavilere kıyasla daha kapsamlı biçimde değiştiği görüldü.
Bu bulgu, bağırsak mikrobiyotasının düzenlenmesinin bağışıklık sistemini hedefleyen biyolojik tedavilerin etkisini değiştirebileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Ancak henüz “ilaç direnci kırıldı” denemez
Sonuçlar umut verici olmakla birlikte önemli bir sınırlama bulunuyor: FMT ve infliximabın birlikte değerlendirildiği grupta yalnızca dokuz hasta vardı.
Üstelik çalışma, bu kombinasyonu standart tedaviyle karşılaştıran büyük ölçekli randomize ve plasebo kontrollü bir klinik araştırma değildi.
Bu nedenle dokuz hastanın altısında görülen yanıt, FMT’nin infliximab direncini kesin olarak ortadan kaldırdığını kanıtlamıyor.
Bunun doğrulanabilmesi için daha fazla hastanın yer aldığı, farklı merkezlerde yürütülen ve uygun kontrol grupları içeren randomize çalışmalara ihtiyaç var.
Ülseratif kolitte FMT kanıtları daha güçlü
FMT yalnızca bu araştırmada incelenmiş bir yöntem değil.
Ülseratif kolitte yapılan çok sayıda randomize kontrollü çalışma bulunuyor. 2025 yılında yayımlanan ve 14 randomize çalışmadaki toplam 600 hastayı değerlendiren bir meta-analizde FMT uygulanan hastalarda klinik ve endoskopik remisyon olasılığının kontrol gruplarından anlamlı şekilde yüksek olduğu bildirildi.
2026 yılında yayımlanan başka bir sistematik derleme ve meta-analiz de FMT’nin özellikle ülseratif kolitte klinik ve endoskopik sonuçları iyileştirebileceği sonucuna ulaştı.
Crohn hastalığında ise tablo daha belirsiz. Küçük çalışmalarda olumlu sonuçlar görülmesine karşın kontrollü araştırmalardan aynı ölçüde tutarlı sonuçlar elde edilmiş değil.
Gaita nakli standart Crohn tedavisi mi?
Hayır.
Mevcut bilimsel kanıtlar FMT’nin Crohn veya ülseratif kolit için rutin standart tedavi haline geldiğini göstermiyor.
Amerikan Gastroenteroloji Derneği, ülseratif kolit ve Crohn hastalığında FMT’nin klinik araştırmalar dışında rutin olarak kullanılmasına karşı öneride bulunuyor.
2026 yılında gözden geçirilen güncel Crohn tedavi önerilerinde infliximab dahil çeşitli biyolojik ve ileri tedaviler yer alırken FMT standart Crohn tedavileri arasında bulunmuyor.
Ameliyatın yerini aldığı söylenebilir mi?
Mevcut araştırmadan böyle bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
Çalışma, FMT ile infliximab kombinasyonunun Crohn hastalarında ameliyatın yerine geçip geçemeyeceğini araştırmak üzere tasarlanmadı.
Crohn ve ülseratif kolitte cerrahi gereksinimi; hastalığın yeri ve şiddeti, tedaviye yanıt, darlık, fistül, apse, perforasyon, kanama, kanser veya kanser öncüsü değişiklikler ve hastanın genel durumu gibi çok sayıda faktöre göre belirleniyor.
Bu nedenle ameliyat önerilmiş bir hastanın yalnızca bu araştırmaya dayanarak cerrahiyi ertelemesi veya mevcut tedavisini bırakması doğru olmaz.
Asıl önemli soru: Mikrobiyota biyolojik tedavinin etkisini değiştirebilir mi?
2026 çalışmasının bilimsel açıdan en heyecan verici yönü belki de burada yatıyor.
Bağırsak mikrobiyotasının yalnızca hastalığın oluşumunda değil, hastanın biyolojik ilaçlara vereceği yanıtta da rol oynayabileceğine ilişkin kanıtlar giderek artıyor.
Eğer gelecekte yapılacak büyük randomize çalışmalar, FMT’nin bazı hastalarda biyolojik tedaviye yeniden yanıt sağladığını doğrularsa Crohn hastalığında “mikrobiyota + immünolojik tedavi” yaklaşımı yeni bir tedavi stratejisinin önünü açabilir.
Ancak bugün itibarıyla bu yaklaşımı “kanıtlanmış yeni Crohn tedavisi” olarak tanımlamak için erken.
TIBBİ UYARI
Bu içerik bilimsel araştırmalar hakkında bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel tıbbi öneri niteliğinde değildir. Fekal mikrobiyota transplantasyonu Crohn hastalığı veya ülseratif kolit için rutin standart tedavi olarak kabul edilmemektedir. Hastalar mevcut ilaçlarını bırakmamalı veya önerilmiş cerrahi tedaviyi yalnızca bu tür araştırmalara dayanarak ertelememelidir. Tedavi kararları inflamatuvar bağırsak hastalıkları konusunda deneyimli gastroenteroloji ve gerektiğinde kolorektal cerrahi ekipleriyle birlikte verilmelidir.
KAYNAKLAR
Wang X ve ark. mSystems, 2026. Additive effects of fecal microbiota transplantation and infliximab on gut microbiome and metabolome in refractory inflammatory bowel disease patients.
Ikram S ve ark. Inflammation Research, 2026. Fecal microbiota transplantation in inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials (2020–2025).
Fecal microbiota transplantation for patients with ulcerative colitis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, 2025.
American Gastroenterological Association. Fecal microbiota-based therapies for select gastrointestinal diseases.
American Gastroenterological Association. Pharmacological management of moderate-to-severe Crohn’s disease.
