Türkiye’de çalışma saatleri değişecek mi, haftalık çalışma süresi 40 saate düşecek mi? Milyonlarca çalışanın merak ettiği sorular, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in esnek çalışma modeline ilişkin açıklamalarının ardından yeniden gündeme geldi.
Ancak mevcut durumda çalışanların tamamını kapsayan ve haftalık çalışma süresini 45 saatten 40 saate indiren yeni bir düzenleme yürürlüğe girmiş değil. Şimşek’in açıklamasında özellikle 15-29 yaş arasında eğitimde veya istihdamda olmayan gençlerin çalışma hayatına katılımı öne çıktı.
Şimşek’ten “esnek çalışma” mesajı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katıldığı televizyon programında genç nüfusun istihdama katılımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Önümüzdeki dönemde 15-29 yaş grubunda eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik güçlü programların planlandığını belirten Şimşek, bu gruplar açısından daha esnek çalışma modellerinin Türkiye’nin yararına olacağını ifade etti.
Açıklama, esnek çalışma modellerinin önümüzdeki dönemin reform gündemlerinden biri olabileceğine işaret etti.
Çalışma saatleri değişecek mi?
Çalışanların en fazla merak ettiği konu ise açıklamanın mevcut mesai saatlerini hemen değiştirip değiştirmeyeceği.
Şu aşamada 09.00-18.00 çalışma düzenini tüm çalışanlar için ortadan kaldıran veya özel sektörde haftalık yasal çalışma süresini genel olarak 40 saate düşüren yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. İş sözleşmeleriyle bu sürenin daha düşük belirlenmesi ise mümkün.
40 saatlik çalışma haftası geldi mi?
Hayır. Mevcut yasal düzenlemede özel sektör çalışanları açısından genel haftalık çalışma süresinin üst sınırı 45 saat olmaya devam ediyor.
Bu nedenle “çalışma süresi 40 saate düştü” şeklindeki bir değerlendirme mevcut durum açısından doğru değil.
Öte yandan çalışma sürelerinin azaltılması ve daha esnek modellerin uygulanması uzun süredir çalışma hayatının gündemindeki konular arasında bulunuyor.
Memurlar haftada kaç saat çalışıyor?
Özel sektör ile kamu çalışanlarının çalışma süreleri de birbirinden ayrılıyor.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında devlet memurlarının haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olarak düzenleniyor. Özel sektörde ise İş Kanunu kapsamındaki genel üst sınır haftalık 45 saat.
Dolayısıyla gündemdeki “40 saat” tartışmasında memurlar ile İş Kanunu’na tabi çalışanların mevcut çalışma sürelerini birbirinden ayırmak gerekiyor.
Esnek çalışma ne anlama geliyor?
Esnek çalışma yalnızca toplam çalışma süresinin azaltılması anlamına gelmiyor.
İşe başlama ve bitiş saatlerinin belirli sınırlar içinde değiştirilebilmesi, uzaktan veya hibrit çalışma, kısmi süreli çalışma ve belirli saatlerde işyerinde bulunmayı esas alan modeller esnek çalışma başlığı altında değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle olası bir düzenlemede kritik nokta yalnızca “kaç saat çalışılacağı” değil, çalışma süresinin gün ve hafta içine nasıl dağıtılacağı olacak.
09.00-18.00 mesaisi kalkacak mı?
Şu anda Türkiye genelinde bütün çalışanlar için 09.00-18.00 düzenini kaldıran kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Mehmet Şimşek’in açıklaması esnek çalışma modellerinin reform gündeminde bulunduğunu gösteriyor ancak yeni sistemin hangi çalışanları kapsayacağı, çalışma sürelerinin değişip değişmeyeceği ve uygulamanın ne zaman başlayacağı konusunda kapsamlı bir yasal düzenleme henüz açıklanmış değil.
Bu nedenle mevcut çalışma düzeni açısından belirleyici olan yürürlükteki mevzuat olmaya devam ediyor.
Çalışanlar açısından ne değişebilir?
Hazırlanabilecek yeni modeller özellikle işe giriş ve çıkış saatlerinde daha fazla esneklik, gençlerin işgücüne katılımını kolaylaştıracak çalışma biçimleri ve iş-yaşam dengesini dikkate alan yeni uygulamalar üzerinde yoğunlaşabilir.
Ancak bunların çalışanların tamamına uygulanıp uygulanmayacağı yapılacak düzenlemenin kapsamıyla belli olacak.
Çalışma saatlerinde son durum
Özetle, Türkiye’de çalışma saatlerinin değiştirilmesine ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasına yönelik tartışmalar yeniden gündemde.
Mehmet Şimşek’in son açıklaması özellikle genç nüfusa yönelik esnek çalışma seçeneklerinin ekonomi yönetiminin reform gündeminde bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bununla birlikte özel sektörde haftalık genel çalışma süresinin 45 saatten 40 saate indirildiğine veya 09.00-18.00 mesaisinin kaldırıldığına ilişkin yürürlüğe girmiş genel bir düzenleme bulunmuyor.
Yeni modelin çalışanların günlük ve haftalık çalışma düzenini nasıl etkileyeceği, hazırlanacak düzenlemelerin ayrıntılarının açıklanmasıyla netleşecek.
