Ahmet Balcı
Araştırmacı/Yazar
Buhara’da İbni Sina’nın adını taşıyan bir tıp kurumunun hikâyesi, şehrin bilim mirasıyla bugünün sağlık ihtiyaçlarını aynı noktada buluşturuyor. 1990’da kurulan Buhara İbni Sina Devlet Tıp Enstitüsü; eğitim altyapısına yaptığı yatırımlar, uluslararası değerlendirmeden geçen programları ve klinik ortaklıklarıyla Özbekistan’da sağlık çalışanlarının yetiştirilmesine katkı sağlıyor.
Enstitünün gelişiminde kendi kliniğini de içeren yeni kampüs, simülasyon temelli eğitim ve uluslararası akademik hareketlilik öne çıkıyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) ile 2019’da başlayan ortak eğitim yapılanması ise Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkinin Buhara’da mezuniyetlere, derslere ve klinik deneyim paylaşımına dönüşmesini sağlıyor.
Rektör Prof. Dr. Şuhrat Teşayev’in yönetimindeki kurum, akademik kadrosunun birikimiyle İbni Sina adının taşıdığı sorumluluğu çağdaş tıp eğitimi içinde yaşatma hedefini sürdürüyor.
1990’DA KURULAN ENSTİTÜ, İBNİ SİNA’NIN ADINI TAŞIYOR
Özbekçe resmî adı “Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti” olan kurum, 1990’da kuruldu; 1991’de İbni Sina’nın adını aldı. Özbekistan Sağlık Bakanlığı sistemi içinde faaliyet gösteren enstitü, otuz beş yılı aşan sürede farklı sağlık disiplinlerini kapsayan bir eğitim yapısı geliştirdi.
Kurumun tarihi ile Buhara’nın çok daha eski ilim geleneği burada birbirini tamamlıyor. Enstitünün kuruluşu modern döneme ait olsa da taşıdığı isim, tıp düşüncesinin ve bilimsel merakın yüzyılları aşan mirasına işaret ediyor.
Tıp, pediatri, diş hekimliği, eczacılık, hemşirelik, koruyucu hekimlik ve biyomedikal mühendislik gibi alanlara yer veren akademik yapı, sağlık hizmetlerinin farklı insan gücü ihtiyaçlarına yöneliyor. Kurumun Ocak 2026’da güncellenen tanıtım bilgileri, beş fakülte ve 53 bölümden oluşan bir yapılanmaya işaret ediyor.
YENİ KAMPÜSLE EĞİTİM VE KLİNİK HİZMET AYNI YERLEŞKEDE
Enstitünün yakın dönem gelişimindeki önemli adımlardan biri, Mayıs 2023’te kullanıma açılan yeni yerleşke oldu. Özbekistan Cumhurbaşkanlığının 11 Ağustos 2023 tarihli açıklaması, yatırımın kapsamını somut verilerle ortaya koyuyor.
Açıklamaya göre yeni kompleks; 900 öğrenci kapasiteli eğitim binası, 200 yataklı klinik, simülasyon eğitim merkezi, deney hayvanları birimi, spor salonu, toplam 1.200 kişilik öğrenci yurtları ve yemekhaneyi bir araya getirdi. Yerleşkede Özbekistan Bilimler Akademisine bağlı İmmünoloji ve İnsan Genomiği Enstitüsünün bir şubesi de oluşturuldu.
Daha önce farklı noktalardaki binalarda yürütülen faaliyetlerin ortak bir yerleşkede toplanması, eğitim ve klinik uygulama arasındaki ilişkiyi güçlendiren bir altyapı sağladı. Derslik, uygulama merkezi ve kliniğin aynı kurumsal düzen içinde bulunması, öğrencilerin teorik bilgiyi sağlık hizmetleriyle ilişkilendirebilmesi açısından önem taşıyor.
Enstitünün güncel kurumsal tanıtımında klinik uygulamaların 60 klinik ve tanı merkezinde yürütüldüğü belirtiliyor. Böylece öğrencilerin uygulama ortamı, kurumun kendi kliniğinin ötesine uzanan bir hizmet ağıyla destekleniyor.
SİMÜLASYON MERKEZİNDE BİLGİDEN BECERİYE
Buhara’daki tıp eğitiminde uygulama becerilerini geliştirmeye yönelik bir diğer önemli yapı, 5 Eylül 2022’de yeni binasında faaliyete başlayan simülasyon eğitim ve klinik merkezi.
Enstitünün merkez hakkında yayımladığı bilgilere göre burada aynı anda 400 öğrenci teorik ve pratik çalışmalar yapabiliyor. Anesteziyoloji ve reanimasyon, cerrahi, kulak burun boğaz, kadın hastalıkları ve doğum, pediatri ve neonatoloji, iç hastalıkları, göz hastalıkları ve diş hekimliği için düzenlenmiş eğitim alanları bulunuyor.
Bu altyapı, öğrencilerin klinik işlemlerin basamaklarını model ve simülatörler üzerinde çalışmasına, uygulamaları tekrar etmesine ve becerilerini değerlendirmesine imkân veriyor. Tıp eğitiminde öğrencinin yalnızca ne bildiği değil, bilgisini bir klinik durumda nasıl kullanabildiği de önem kazanıyor.
Merkezin değeri dış değerlendirmeye de yansımış durumda. ECAQA’nın 2024 tarihli uzman raporunda, enstitünün simülasyon eğitim ve klinik merkezi ile kendi kliniğine sahip olması, tıp programının güçlü uygulamaları arasında gösteriliyor. Raporda uluslararası projeler ve eğitim altyapısının geliştirilmesi de kurumun olumlu yönleri arasında ele alınıyor.
TIP VE DİŞ HEKİMLİĞİ PROGRAMLARINDA ULUSLARARASI AKREDİTASYON
Eğitim kalitesini değerlendirmede yalnızca bina ve cihaz sayıları değil, programların bağımsız incelemeye açılması da önem taşıyor. Buhara İbni Sina Devlet Tıp Enstitüsünün ilgili programları, 16–18 Ekim 2024’te uluslararası uzman heyetinin dış değerlendirmesinden geçti.
Avrasya Eğitim ve Sağlıkta Akreditasyon ve Kalite Güvencesi Merkezi ECAQA’nın 20 Şubat 2025 tarihli kararına göre diş hekimliği, İngilizce tıp ile Özbekçe ve Rusça tıp programları, 19 Şubat 2030’a kadar geçerli olmak üzere beş yıllığına akredite edildi.
Karar, belirtilen programların eğitim standartları bakımından değerlendirildiğini gösteriyor. Buradaki akreditasyonun kapsamı program düzeyinde; enstitüdeki bütün eğitim faaliyetlerini veya her ortak programı kendiliğinden kapsayan genel bir onay olarak yorumlanmaması gerekiyor.
Dış uzman raporunun güçlü yönlerle birlikte geliştirme önerilerine de yer vermesi, kalite güvencesinin düzenli değerlendirme ve iyileştirmeye dayanan niteliğini ortaya koyuyor.
SBÜ İLE 2019’DA BAŞLAYAN ORTAK EĞİTİM
Buhara İbni Sina Devlet Tıp Enstitüsünün Türkiye ile ilişkilerinde SBÜ ortaklığı özel bir yer tutuyor. Bu ilişkinin kurumsal temelleri, SBÜ ile Özbekistan Sağlık Bakanlığı arasında 15 Şubat 2019’da imzalanan tıp eğitimi iş birliği mutabakatına dayanıyor.
SBÜ’nün resmî tarihçesine göre Buhara İbni Sina Tıp Fakültesi, 24 Temmuz 2019 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararıyla kuruldu. Fakülte ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunun açılışı ise 16 Ekim 2019’da gerçekleştirildi. Törende SBÜ Kurucu Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl ile dönemin Buhara Devlet Tıp Enstitüsü Rektörü Prof. Dr. Amrillo İnoyatov birlikte yer aldı.
Özbekistan’ın yükseköğretim kurumu olan enstitü ile SBÜ’ye bağlı Buhara akademik birimleri, bu ortaklık içinde kendi kurumsal kimlikleriyle faaliyet gösteriyor. İki kurumun birikimi, ortak programlar ve karşılıklı akademik çalışmalar aracılığıyla öğrencilerin eğitimine aktarılıyor.
CEVDET ERDÖL’ÜN KURUCU VİZYONU: ORTAK MİRASTAN ORTAK GELECEĞE
Buhara’daki eğitim yapılanmasının kuruluşunda, Prof. Dr. Cevdet Erdöl’ün Türkiye’nin sağlık eğitimi deneyimini dost ve kardeş coğrafyalarla buluşturma vizyonu önemli bir yer tutuyor. Bu yaklaşım, ortak tarih ve medeniyet bağlarını gençlerin yetişmesine hizmet eden kalıcı kurumlarla güçlendirme düşüncesine dayanıyor.
İbni Sina’nın adıyla özdeşleşen bir ilim coğrafyasında tıp fakültesi ve sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu açılması, bu düşünceye güçlü bir anlam kazandırdı. Türkiye’nin akademik birikimiyle Özbekistan’ın eğitim ve sağlık hizmetleri deneyimi, yeni kuşakların mesleki gelişimi için aynı zeminde buluştu.
Kuruluş döneminde atılan adımların değeri, yıllar içinde yetişen öğrencilerle daha görünür hâle geldi. Bir fakültenin açılmasıyla başlayan süreç; öğretim kadrolarının birlikte çalışmasını, eğitim programlarının sürdürülmesini ve gençlerin mezuniyetlerine kadar uzanan uzun vadeli bir sorumluluğu beraberinde getirdi.
Erdöl’ün kurucu vizyonunun Buhara’daki karşılığı, bu süreklilikte görülüyor. Kurulan eğitim ilişkisi, diplomalarını alan sağlık çalışanları ve akademik deneyimlerini paylaşan öğretim üyeleri aracılığıyla topluma ulaşan bir birikime dönüşüyor.
İLK HEKİM MEZUNLARINDAN YENİ KUŞAKLARA
2019’da başlayan ortak tıp eğitimi, 2025’te ilk hekim mezunlarına ulaştı. SBÜ’nün 3 Aralık 2025 tarihli haberine göre Buhara İbni Sina Tıp Fakültesinden 66, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan 68 öğrenci mezun oldu.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ve Buhara Devlet Tıp Enstitüsü Rektörü Prof. Dr. Şuhrat Teşayev’in katıldığı program, ortak eğitimin önemli aşamalarından biri oldu. SBÜ, bu mezuniyeti Türkiye dışında hekim mezun eden ilk Türk üniversitesi olma başarısı olarak duyurdu.
Mezuniyetlerin devam ettiği, 2026’daki kayıtlarla da görülüyor. Tıbbiye Bülteni’nin 4 Temmuz 2026 tarihli haberine göre o yıl Buhara İbni Sina Tıp Fakültesinden 57, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan 111 öğrenci diploma aldı. Böylece söz konusu törende toplam 168 mezun meslek hayatına uğurlandı.
Bu rakamlar, ortaklığın farklı dönemlerde yetiştirdiği insan kaynağını gösteriyor. Hekimlerle birlikte diğer sağlık çalışanlarının da mezun olması, iş birliğinin sağlık hizmetlerinin farklı alanlarına uzandığını ortaya koyuyor.
KEMALETTİN AYDIN’IN ATAYURTLA KURDUĞU GÖNÜL BAĞI
SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın Buhara’daki konuşmalarında, atayurtla kurulan gönül bağı ile eğitim sorumluluğu birlikte öne çıkıyor. Aydın, şehrin bilim mirasını gençlerin mesleki geleceğiyle ilişkilendirirken Türkiye ile Özbekistan arasındaki kardeşliğin akademik çalışmalarla güçlenmesine önem veriyor.
SBÜ’nün 2024–2025 akademik yılı beyaz önlük törenine ilişkin açıklamasında Aydın, İbni Sina’nın mirasını geleceğin sağlık profesyonelleri aracılığıyla yaşatmayı bir görev olarak değerlendirdi. Beyaz önlüğün taşıdığı anlamı da insanlığa hizmet etme sorumluluğuyla birlikte ele aldı.
İlk hekim mezunlarının verildiği törende ise öğrencilere şu sözlerle seslendi:
“Sizin aldığınız diploma, İbni Sina’nın torunlarına verilen en büyük emanettir.”
Tıbbiye Bülteni’nin 2026 mezuniyet haberinde aktarılan mesajlarında da Aydın, ortak tarih ve kültürün eğitimdeki karşılığına dikkat çekti; mezunlardan meslek hayatlarında dürüstlüğü, merhameti ve insan onuruna saygıyı gözetmelerini istedi.
Bu yaklaşım, atayurt sevgisini gençlerin yetişmesine verilen emekle buluşturuyor. Buhara’daki ortak eğitim, iki ülke arasındaki yakınlığın geleceğe dönük bir sorumluluk olarak sürdürülmesine katkı sağlıyor.
AYNUR FEYZİOĞLU’NUN GAYRETLERİYLE GÜÇLENEN AKADEMİK SÜREKLİLİK
Uluslararası bir eğitim ortaklığının gelişmesi, kuruluş kararlarının ardından sürdürülen akademik ve idari emeğe dayanıyor. Öğrencilerin ihtiyaçlarının izlenmesi, öğretim kadroları arasındaki iletişim ve farklı kurumların birlikte çalışma kültürü, bu sürecin temel unsurlarını oluşturuyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Özbekistan Birimlerinden Sorumlu Rektör Danışmanı Doç. Dr. Aynur Feyzioğlu’nun gayretleri, Buhara’daki ortaklığın bu süreklilik boyutunda önemli bir yer tutuyor. Meslek yüksekokulu yönetiminde ve tıp fakültesinde üstlendiği sorumluluklar, onun kuruluş hedeflerinin eğitim hayatında karşılık bulmasına katkı sunan çalışmalarını ortaya koyuyor.
Feyzioğlu’nun beyaz önlük törenlerinden mezuniyet programlarına kadar farklı aşamalardaki görevleri, öğrencilerin eğitim yolculuğuna eşlik eden bu emeğin görünür örnekleri arasında bulunuyor. Kurumsal açıklamalarda vurguladığı mesleki sorumluluk ve insanlığa hizmet anlayışı da yetişen sağlık çalışanlarının bilgi ve becerileri kadar etik değerlerine verilen önemi yansıtıyor.
Özbekistan birimlerinden sorumlu rektör danışmanlığı görevi, bu deneyimi daha geniş bir koordinasyon sorumluluğuyla buluşturuyor. Türkiye ve Özbekistan’daki akademik yapılar arasında iletişimin sürdürülmesi ve ortak çalışmaların devamlılığına yönelik gayretler, yıllar içinde oluşan kurumsal güveni besliyor.
Feyzioğlu’nun çalışmalarının değeri, uluslararası eğitimde sürekliliğin taşıdığı önemle birlikte anlam kazanıyor. Öğrencinin ilk dersinden mezuniyetine kadar uzanan süreçte gösterilen özen, kurucu hedeflerin yeni kuşaklar için somut fırsatlara dönüşmesine hizmet ediyor.
GÜLHANE’DEN BUHARA’YA KARŞILIKLI AKADEMİK DENEYİM
İş birliğinin günlük eğitim hayatındaki karşılığı, öğretim üyelerinin karşılıklı çalışmalarıyla da izlenebiliyor. SBÜ’nün açıklamasına göre Buhara’dan anestezi ve reanimasyon alanında Dr. Bobirjon Umurov ile kardiyoloji alanında Jamshed Bafaev, 11 Ocak 2025’te başlayan bir aylık akademik hareketlilik programını Gülhane Tıp Fakültesinde tamamladı.
Buhara Devlet Tıp Enstitüsünün 17 Haziran 2026 tarihli Özbekçe haberinde ise SBÜ’den Prof. Dr. Mete Kaya ve Doç. Dr. Serdar Moralıoğlu’nun 5–27 Mayıs 2026’da çocuk cerrahisi alanında dersler ve uygulamalı eğitimler verdiği bildirildi.
Bu çalışmalardan lisans öğrencileri, yüksek lisans öğrencileri ve klinik uzmanlık eğitimi alanlar yararlandı. Aynı süreçte bölümler arası iş birliği, araştırmaların desteklenmesi ve akademik deneyim paylaşımına yönelik bir mutabakat da imzalandı.
Karşılıklı hareketlilik, ortaklığın dersliklerde ve klinik eğitim ortamlarında sürdüğünü gösteriyor. Farklı kurumlardan öğretim üyelerinin deneyimlerini paylaşması, öğrencilerin aynı konuyu farklı akademik yaklaşımlarla öğrenmesine imkân tanıyor.
ŞUHRAT TEŞAYEV: ANATOMİ VE TIP EĞİTİMİNDEN GELEN BİRİKİM
Enstitünün rektörü Prof. Dr. Şuhrat Teşayev, anatomi ve morfoloji alanındaki akademik çalışmalarıyla tanınıyor. Özbekçe resmî özgeçmişinde adının “Shuxrat Jumayevich Teshayev” olarak geçtiği akademisyen, 1993’ten bu yana Buhara Devlet Tıp Enstitüsünde görev yapıyor. Teşayev, 2003’te doçent, 2015’te profesör unvanını aldı.
Özgeçmişinde uluslararası morfoloji kongreleri, tıp eğitiminde yenilikçi yöntemler ve simülasyon eğitimi konulu çalışmalar yer alıyor. Erasmus+ kapsamında kronik hastalıkların lisansüstü eğitimde öğretimine ilişkin faaliyetlere katılması da akademik ilgi alanlarının eğitim yöntemlerine uzandığını gösteriyor.
Enstitünün Rusça kayıtlarında, Teşayev’in klinik anatomi ve cerrahi anatomi derslerini etkileşimli sunumlarla yürüttüğüne ilişkin örnekler bulunuyor. Bu yönüyle rektörün kurumla ilişkisi, yönetim sorumluluğunun yanında doğrudan öğretim faaliyetlerini de kapsıyor.
SBÜ’nün beyaz önlük töreni haberinde Teşayev’in, iki kurumun ortak çalışmalarının daha geniş bir coğrafyada değer üretmesi yönündeki beklentisine yer veriliyor. Enstitünün uluslararası ilişkileri, onun yönetim deneyimiyle birlikte öğretim üyelerinin ve ortak kurumların katkıları üzerinden gelişiyor.
AVRUPA İLE KLİNİK VE BİLİMSEL TEMASLAR
Enstitünün uluslararası eğitim ilişkileri Türkiye’nin ötesine de uzanıyor. Kurumun Rusça yayımladığı 24 Eylül 2026 tarihli haber, Almanya’nın Lübeck Üniversitesiyle 2025’te kurulan iş birliğine ilişkin güncel bir örnek sunuyor.
Habere göre Lübeck’ten gelen cerrahi uzmanları, rektör ve akademik yöneticilerle görüşerek ortak çalışmaların mevcut durumunu ve geleceğini değerlendirdi. Ziyaret programında cerrahi deneyim paylaşımı, dersler, uygulamalı eğitimler ve ortak ameliyatların gerçekleştirilmesi planlandı.
Aynı açıklamada, Ağustos 2026’da iki öğretim üyesi ve iki öğrencinin akademik hareketlilik kapsamında Buhara’yı ziyaret ettiği de belirtiliyor.
Enstitüdeki İmmünoloji ve İnsan Genomiği Enstitüsü şubesi ise araştırma ortamının başka bir boyutunu oluşturuyor. Ocak 2026’da ilgili enstitünün direktörü akademisyen Tamara Oripova’nın katıldığı görüşmede, eğitim ve bilim alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve araştırmaların genişletilmesi ele alındı.
BUHARA’NIN MİRASINI GELECEĞE TAŞIYAN ORTAK EMEK
Buhara İbni Sina Devlet Tıp Enstitüsünün eğitim olanakları; yeni kampüs, simülasyon merkezi, klinik ağ ve dış değerlendirmeden geçen programlarla gelişiyor. SBÜ ortaklığı ise bu yapıya Türkiye’nin akademik ve klinik deneyimini ekliyor.
Prof. Dr. Cevdet Erdöl’ün kurucu vizyonuyla temelleri atılan ilişkinin, Prof. Dr. Kemalettin Aydın döneminde geliştirilmesi; Doç. Dr. Aynur Feyzioğlu’nun gayretleri, Prof. Dr. Şuhrat Teşayev’in katkıları ve iki kurumun akademik kadrolarının emeği, farklı dönemleri birbirine bağlayan bir eğitim sürekliliği oluşturuyor.
Bu ortaklığın geleceğe dönük potansiyeli, birlikte yetişen sağlık çalışanlarının ve ortak araştırmalarda buluşan akademisyenlerin kuracağı yeni ilişkilerde yatıyor. Mezunların meslek hayatlarına taşıdığı bilgi ve deneyim, Buhara’da verilen eğitimin etkisini farklı şehirlere ve sağlık kurumlarına ulaştırabilir.
İbni Sina’nın adını taşıyan bu eğitim ortamında tarihî mirasın en anlamlı karşılığı, iyi yetişmiş bir sağlık çalışanının hastasına sunduğu hizmette bulunuyor. Buhara’da atılan adımların değeri, bugün diplomalarla görünür hâle gelirken yarın mezunların dokunacağı hayatlarda karşılık bulacak.
KAYNAKLAR
1. Buhara İbni Sina Devlet Tıp Enstitüsünün Özbekçe ve Rusça tarihçe, rektör, simülasyon merkezi ve akademik hareketlilik kayıtları; Özbekistan Cumhurbaşkanlığının yeni kampüs açıklaması.
2. ECAQA’nın 2024 dış değerlendirme raporu ve 20 Şubat 2025 tarihli program akreditasyonu kararı.
3. Sağlık Bilimleri Üniversitesinin Buhara tarihçesi, beyaz önlük, mezuniyet ve Gülhane akademik hareketlilik açıklamaları; Tıbbiye Bülteni’nin 4 Temmuz 2026 tarihli Buhara mezuniyet haberi.
