Shanghai Hansoh Biomedical sponsorluğunda Çin’de çok sayıda merkezde yürütülen ARTEMIS-001 çalışmasında, deneysel antikor-ilaç bileşiği HS-20093 ileri evre kanserli hastalarda denendi. Araştırmacılar arasında Çin Ulusal Kanser Merkezi ile Çin Tıp Bilimleri Akademisi Kanser Hastanesi uzmanları da yer aldı. Çalışmaya daha önce tedavi görmüş 306 yetişkin katıldı; bunların 236’sı küçük hücreli veya küçük hücreli dışı akciğer kanserine sahipti ve kilogram başına 8 ya da 10 miligramlık dozları aldı. Cancer Cell dergisinde yayımlanan sonuçlar, ilacın bazı hastalarda tümörü küçültebildiğini ancak henüz deneysel olduğunu gösterdi. [1] [2]
Hedefi bulup güçlü ilacı kanser hücresine taşıyor
HS-20093 bir antikor-ilaç bileşiği, kısa adıyla ADC. Bu yöntemde antikor, kanser hücresinin yüzeyindeki belirli bir işareti tanıyan “adres bulucu”; antikora bağlanan güçlü ilaç ise hücreyi öldürmeyi amaçlayan “yük” gibi çalışıyor.
Yeni bileşik, birçok katı tümörde yüksek düzeyde bulunabilen B7-H3 adlı yüzey proteinini hedefliyor. Antikor hedefe bağlandıktan sonra hücreye taşınan yük, DNA’nın çoğaltılmasında görev alan topoizomeraz I enzimini engelliyor. Böylece kanser hücresinin çoğalmasının durdurulması amaçlanıyor.
Bu yaklaşım ilacın yalnızca tümöre ulaşacağı anlamına gelmiyor. ADC’ler sağlıklı dokuları da etkileyebiliyor ve kan hücrelerinde azalma, bulantı veya akciğer hasarı gibi ciddi sorunlara yol açabiliyor.
Küçük hücreli kanserde yanıt oranı yüzde 52,3
Çalışmanın akciğer kanseri bölümünde 236 hastaya, üç haftada bir kilogram başına 8 veya 10 miligram HS-20093 verildi. Tümör yanıtı değerlendirilebilen 65 yaygın evre küçük hücreli akciğer kanseri hastasında doğrulanmış objektif yanıt oranı yüzde 52,3 oldu. Bu oran, yaklaşık her iki hastadan birinde tümörün ölçülebilir biçimde küçüldüğü anlamına geliyor. [1]
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri bulunan ve yanıt değerlendirmesine alınabilen 152 hastada ise oran yüzde 22,4 olarak hesaplandı. Başka bir ifadeyle, bu grupta yaklaşık her beş hastadan birinde belirgin tümör küçülmesi görüldü. [1]
“Objektif yanıt”, kanserin tamamen ortadan kalkması veya hastanın iyileşmesi anlamına gelmiyor. Bu ölçüm, görüntüleme sonuçlarında tümörün önceden belirlenmiş ölçüde küçüldüğünü gösteriyor. Yanıtın ne kadar sürdüğü ve ilacın yaşam süresini uzatıp uzatmadığı daha ileri çalışmalarla ortaya konulmak zorunda.
Yüksek dozda kan hücresi kaybı daha sık görüldü
Faz 1a bölümünde kilogram başına 12 miligram, tolere edilebilen en yüksek doz olarak belirlendi. Akciğer kanserli hastalarda ciddi, yani derece 3 veya üzerindeki tedaviyle ilişkili yan etkiler özellikle kan hücrelerinde azalma şeklinde ortaya çıktı.
Nötrofil adı verilen ve enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerinin ciddi ölçüde azalması, 8 miligramlık grupta yüzde 25,5; 10 miligramlık grupta yüzde 50,5 oranında görüldü. Ciddi kansızlık oranı aynı gruplarda sırasıyla yüzde 16,8 ve yüzde 34,3 oldu. Bu veriler, daha yüksek dozun kan hücreleri üzerindeki yükünün daha fazla olabileceğini gösterdi. [1]
Hastaların yüzde 3,4’ünde tedaviyle ilişkili interstisyel akciğer hastalığı, yani akciğer dokusunda iltihaplanma ve hasar gelişti. Araştırmada ölümle sonuçlanan advers olayların oranı yüzde 3,8 olarak bildirildi; ancak yayımlanan özette bu ölümlerin tamamının doğrudan ilaçtan kaynaklandığı belirtilmedi. [1]
Faz 1 sonucu tedavinin onaylandığı anlamına gelmiyor
ARTEMIS-001 açık etiketli bir çalışmaydı; yani hem hastalar hem de araştırmacılar hangi tedavinin verildiğini biliyordu. Ayrıca ilacın standart tedavi veya etkisiz bir karşılaştırma ürünüyle karşılaştırıldığı kontrol grubu bulunmuyordu. Çalışmanın temel amacı güvenli dozu belirlemek, yan etkileri izlemek ve ilk etkinlik işaretlerini araştırmaktı. [1] [2]
Bu nedenle sonuçlar HS-20093’ün standart tedavilerden daha iyi olduğunu kanıtlamıyor. Çalışmaya katılanların daha önce tedavi görmüş, ileri evre kanserli hastalar olması da bulguların erken evredeki veya yeni tanı almış bütün hastalara uygulanamayacağı anlamına geliyor.
İlk insan verileri özellikle küçük hücreli akciğer kanserinde dikkate değer bir tümör yanıtına işaret ediyor. Buna karşılık gerçek tedavi değerinin anlaşılması için daha büyük, karşılaştırmalı Faz 2 ve Faz 3 araştırmalarında yaşam süresi, yanıtın kalıcılığı ve ciddi yan etkilerin yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
Kaynaklar
[1] Duan J, Sun Y, Wang Q, Xing L ve arkadaşları. HS-20093, a B7-H3-targeted antibody-drug conjugate in lung cancer: Results from the ARTEMIS-001 phase 1a/b trial. Cancer Cell. 2026. DOI: 10.1016/j.ccell.2026.02.006
[2] U.S. National Library of Medicine. ARTEMIS-001: Phase 1 Study of HS-20093 in Patients With Advanced Solid Tumors. ClinicalTrials.gov çalışma kaydı NCT05276609. 2022.
