Kamuda sürekli işçi olarak çalışanların tayin ve yer değişikliği sorunu, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından uygulamaya dönük adımları bekliyor. Özellikle taşerondan kadroya geçirilen çalışanlar açısından temel mesele, makul gerekçelere dayanan taleplerin değerlendirilebileceği açık ve işleyen bir sistem kurulması.
İptal hükmünün yürürlüğe gireceği 9 Aralık 2026 yaklaşırken, karar vericilerin önünde somut bir gündem bulunuyor: Düzenleme kimleri kapsayacak, aile birliği nasıl korunacak, sağlık mazeretleri nasıl değerlendirilecek ve başvurular hangi takvimle sonuçlandırılacak?
Taşerondan kadroya geçenler de 4/D’li
375 sayılı KHK’nin geçici 23. maddesi kapsamında kamu kurumlarının sürekli işçi kadrolarına geçirilen çalışanlar da 4/D statüsünde. Kadroya geçişlerinin farklı bir düzenlemeye dayanması, bu gerçeği değiştirmiyor. Bununla birlikte yer değişikliği konusunda farklı hükümlere tabi olmaları, uygulamada aynı statü içinde farklı sonuçlar doğuruyor.
Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğünün 6 Nisan 2026 tarihli sürekli işçi il içi yer değişikliği duyurusunda, geçici 23. madde kapsamındaki çalışanların hariç tutulması bu ayrımın somut örneklerinden biri.
Bu nedenle çözüm, yalnızca yeni bir tayin duyurusu yayımlanmasıyla sınırlı kalmamalı. Düzenlemenin kapsamı açıkça tanımlanmalı; taşerondan sürekli işçi kadrosuna geçenlerin başvurularının da değerlendirilebilmesi sağlanmalı.
AYM kararının işaret ettiği temel ilke
Anayasa Mahkemesi, 26 Kasım 2025 tarihli E.2025/100, K.2025/242 sayılı kararıyla geçici 23. maddede yer alan “çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde” ibaresini iptal etti.
Mahkeme, makul nedenlere dayanan yer değişikliği taleplerinin iş ve kadro durumu çerçevesinde değerlendirilmesini ve bu kararların yargısal denetimini engelleyen kuralı, devletin çalışanları koruma yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu. Karar, Anayasa’nın 49. maddesine dayandırıldı.
9 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan iptal hükmü, dokuz aylık ertelemenin ardından 9 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek. Bu tarih, bütün işçilerin otomatik olarak istedikleri yere atanacağı anlamına gelmiyor. Ancak ilgili çalışanların taleplerini kategorik biçimde engelleyen hüküm bakımından belirleyici bir değişikliği ifade ediyor.
Aile birliği, işe giriş tarihindeki koşullara hapsedilemez
Bir çalışanın işe başladığı tarihteki aile düzeni yıllar içinde değişebilir. Eşi başka bir şehirde çalışmaya başlayabilir. Çocuğunun bakım ihtiyacı ortaya çıkabilir. Kendisinin veya yakınının sağlık durumu, başka bir yerde yaşamasını gerekli kılabilir.
Eşlerin ayrı şehirlerde yaşaması, ulaşım ve barınma giderlerini artırabilir; çocukların bakımı ve aile içindeki sorumlulukların paylaşılmasını güçleştirebilir.
Koop-İş Sendikası da 9 Mart tarihli açıklamasında aile bütünlüğü, sağlık durumu ve yaşam koşullarının dikkate alınmasını istemiş; nakil taleplerinin hakkaniyet, eşitlik ve objektif ölçütlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı.
Bu beklentilerin karşılanabilmesi, başvuru yolunun tanımlanmasına bağlı. Çalışanın hangi belgelerle, nereye ve ne zaman başvuracağını bilmesi gerekiyor. Sürecin yalnızca kurumlar arası yazışmalara veya sonucu belirsiz dilekçelere bırakılması, öngörülebilir bir çözüm sağlamaz.
Eş durumu ve sağlık mazereti için ayrı değerlendirme yolları
Hazırlanacak düzenleme açısından öncelikli konulardan biri, mazeret başvurularının genel yer değişikliği taleplerinden ayrı ele alınması olmalı.
Eş durumu başvurularında, eşin kamu veya özel sektörde çalışmasına ilişkin koşullar açıkça belirlenmeli. Ailenin başka bir yolla bir araya gelme imkânı, ayrı geçirilen süre ve çocukların bakım ihtiyaçları gibi unsurların nasıl değerlendirileceği önceden açıklanmalı.
Sağlık mazeretlerinde ise hangi raporların kabul edileceği ve işçinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin durumunun hangi kapsamda ele alınacağı netleştirilmeli. Tedavi veya bakım ihtiyacının acil olduğu durumlar için, olağan başvuru dönemini beklemeyi gerektirmeyen bir değerlendirme yolu tasarlanmalı.
Engellilik, belgelenmiş bakım ihtiyacı ve can güvenliği gibi durumlar da düzenleme hazırlanırken ayrıca ele alınmalı.
Becayiş için erişilebilir ve denetlenebilir bir sistem
Karşılıklı yer değiştirme, uygun koşullar sağlandığında çalışanların talepleriyle kurumların personel ihtiyacını birlikte karşılayabilecek seçeneklerden biri.
Bu nedenle becayişin kimler arasında ve hangi koşullarda yapılabileceği açık biçimde düzenlenmeli. Görev, unvan, mesleki yeterlilik, işkolu ve işyerinin ihtiyacı bakımından aranacak ölçütler çalışanların erişimine sunulmalı.
Kurum bünyesinde kurulacak ortak bir başvuru ve eşleştirme sistemi, çalışanların yalnızca kişisel bağlantılarıyla karşılıklı yer değiştirecek kişi aramasına duyulan ihtiyacı azaltabilir. Uygun eşleşmelerin hangi süre içinde değerlendirileceği de belirlenmeli.
Kurum içi yer değişikliği ile kurumlar arası geçiş ayrıca ele alınmalı. Kurumlar arası geçiş düşünülüyorsa bunun hukuki dayanağı, kadro ve bütçe koşulları, toplu iş sözleşmeleri ve çalışanların hakları bakımından sonuçları önceden açıklığa kavuşturulmalı.
Boş kadrolar, öncelik sırası ve ret gerekçeleri açıklanmalı
Başvuru hakkının kullanılabilir olması için çalışanların hangi işyerlerine geçiş talep edebileceğini görmesi gerekiyor. Uygun kadro ve personel ihtiyacı bilgileri, belirli dönemlerde güncellenerek erişime açılmalı.
Aynı yere birden fazla başvuru olduğunda hangi ölçütün öncelik sağlayacağı baştan belli olmalı. Mazeretin ağırlığı, hizmet süresi ve bekleme süresi gibi unsurların kullanılması düşünülüyorsa bunların değerlendirmedeki karşılığı ilan edilmeli.
Kura öngörülüyorsa hangi aşamada uygulanacağı açıklanmalı. Başvuruların reddedilmesi hâlinde çalışana somut gerekçe bildirilmeli. İtirazın nereye yapılacağı, hangi süre içinde inceleneceği ve sonucun nasıl duyurulacağı düzenlenmeli.
Böyle bir çerçeve, çalışanlar için güvence sağlarken kurumların da kararlarını tutarlı ve denetlenebilir ölçütlere dayandırmasına yardımcı olabilir.
Personel planlamasıyla aile ihtiyaçları birlikte gözetilmeli
Hastaneler ve diğer kamu kurumlarında hizmetin kesintisiz sürmesi önemli. Yer değişikliği düzenlemesi hazırlanırken bu ihtiyaç, çalışanların aile ve sağlık koşullarıyla birlikte değerlendirilmek zorunda.
Ayrılışların kademelendirilmesi, boşalan görevlere personel planlanması ve karşılıklı geçişlerin eş zamanlı yürütülmesi çözüm seçenekleri arasında ele alınabilir.
Personel açığı nedeniyle hemen karşılanamayan talepler için de açık bir bekleme ve yeniden değerlendirme sistemi kurulmalı. Çalışan, başvurusunun hangi koşulda yeniden ele alınacağını bilmeli. Ertelemenin belirsiz süreli bir bekleyişe dönüşmesini önleyecek süreler ve kontrol mekanizmaları belirlenmeli.
Karar vericiler için öncelik: Kapsam, yöntem ve takvim
Kamuoyunda “tayin yönetmeliği” olarak anılan çözüm, kanuni çerçeve ve kurumların yetkileriyle birlikte hazırlanmalı. İhtiyaç duyulan kanuni değişiklikler TBMM düzeyinde; uygulama kuralları ise yetkili kurumlar tarafından, toplu iş sözleşmeleri de dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili kamu kurumları ve işçi sendikalarının katılımıyla yürütülebilecek koordineli bir hazırlık, kapsam ve uygulama farklılıklarının belirlenmesine katkı sağlayabilir.
9 Aralık öncesinde kapsamın, gerekli düzenlemelerin ve uygulama takviminin açıklanması belirsizliği azaltacaktır. Acil mazeretlerin hangi yolla ele alınacağı ve ilk başvuru döneminin nasıl yürütüleceği de hazırlığın parçası olmalı.
Daha önce yapılmış başvurular unutulmamalı
Geçiş hükümleri, eski taleplerin durumunu da açıklığa kavuşturmalı. Daha önce başvurmuş ve kapsam engeli nedeniyle sonuç alamamış çalışanların yeniden başvurup başvurmayacağı, mevcut belgelerin nasıl güncelleneceği ve bekleme süresinin değerlendirmeye alınıp alınmayacağı belirlenmeli.
Yer değişikliğinde kıdem, ücret, izin ve diğer işçilik haklarının korunmasına ilişkin güvenceler açıkça düzenlenmeli. Farklı bir işyerine geçişin çalışma koşulları ve toplu iş sözleşmesi bakımından sonuçları da başvuru öncesinde açıklanmalı.
Beklenen, uygulanabilir bir çözüm
22 Eylül 2026 itibarıyla bu haber için incelenen kaynaklarda, bütün 4/D işçileri kapsayan yeni bir tayin yönetmeliği veya ortak başvuru takvimi doğrulanamadı.
Bu nedenle düzenlemenin yayımlanacağına ilişkin kesin tarih vermek mümkün değil. Ancak kararın yürürlük tarihi belli. Hazırlıkların hangi aşamada olduğunun açıklanması ve uygulamanın belirsizliğe bırakılmaması, karar vericilerin önündeki somut ihtiyaç.
Yeni sistemin başarısı; taşerondan kadroya geçenlerin de başvurabildiği, mazeretlerin ciddiyetle incelendiği, kamu hizmetinin planlandığı ve her çalışanın gerekçeli bir yanıt alabildiği ölçüde değerlendirilecek.
Tayin bekleyen işçiler için karşılığı olan adım, başvuru kapısını açan ve sürecin sonunu görünür kılan bir düzenleme olacak.
Kaynaklar
Anayasa Mahkemesi, E.2025/100, K.2025/242, 26 Kasım 2025; Resmî Gazete, 9 Mart 2026, sayı 33191.
Koop-İş Sendikası, sürekli işçilerin nakil taleplerine ilişkin açıklama, 9 Mart 2026.
Balıkesir İl Sağlık Müdürlüğü, 2026 Yılı Sürekli İşçi İl İçi Yer Değişikliği Atama Kurası, 6 Nisan 2026.
