Çorap İzleri Akşam Bacaklarınızda Kalıyorsa Ne Anlama Gelebilir?
Çorap İzleri Akşam Bacaklarınızda Kalıyorsa Ne Anlama Gelebilir?
İçeriği Görüntüle

Uganda, Bundibugyo virüsü kaynaklı Ebola salgınının sona erdiğini 27 Ağustos 2026’da duyurdu. Ülkedeki yerel bulaşın daha önce kesilmesinin ardından, son ithal vakaya bağlı 42 günlük ek izlem süresi de yeni doğrulanmış vaka görülmeden tamamlandı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ise salgın devam ediyor ve Dünya Sağlık Örgütü bulaşın kontrol altına alınması için geçici tavsiyelerini güncelledi.
DSÖ’nün 23 Ağustos tarihli son durum verilerine göre Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 5.584 doğrulanmış Bundibugyo vakası ve 2.680 ölüm bildirildi. Bir önceki haftalık değerlendirmeden bu yana 563 yeni doğrulanmış vaka ve 302 yeni ölüm kayıtlara geçti.
Salgın altı eyalette toplam 57 sağlık bölgesine yayıldı. Özellikle Ituri, Kuzey Kivu ve Haut-Uélé bulaşın yoğun olarak izlendiği alanlar arasında bulunuyor. Yeni sağlık bölgelerinde vaka görülmesi, aktif bulaş zincirlerinin tamamen kesilemediğini gösteriyor.
DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki mevcut riski çok yüksek düzeyde değerlendiriyor. Kurumun Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında oluşturulan Acil Durum Komitesi de vaka tespiti, temaslı takibi, laboratuvar kapasitesi, hasta izolasyonu, sağlık kuruluşlarında enfeksiyon kontrolü ve güvenli defin uygulamalarının güçlendirilmesini istedi.
Salgın, 17 Mayıs 2026’da uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu olarak ilan edilmişti. DSÖ aynı değerlendirmede durumun pandemi acil durumu ölçütlerini karşılamadığını da açıklamıştı.
Uganda’da 42 günlük ek izlem tamamlandı
Uganda’da salgın boyunca 20 doğrulanmış vaka kaydedildi. Vakaların 15’i Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden ülkeye gelen kişilerde, beşi ise bu vakalarla bağlantılı temaslılar ve sağlık çalışanlarında belirlendi.
Hastalardan 18’i iyileşirken iki kişi hayatını kaybetti. Uganda’da yerel bulaşın sona erdiğinin daha önce açıklanmasının ardından, son ithal vakanın 16 Temmuz’da hastaneden çıkarılmasıyla başlayan 42 günlük ek izlem dönemi de yeni vaka görülmeden tamamlandı.
DSÖ ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, 27 Ağustos’ta Uganda’daki salgının sona erdiğini duyurdu. Buna rağmen komşu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde bulaşın sürmesi nedeniyle sınır bölgelerinde hastalık gözetimi ve hızlı vaka tespit çalışmalarının devam etmesi bekleniyor.
Bundibugyo, Ebola hastalığına yol açan virüslerden biri
Bundibugyo virüsü, insanlarda Ebola hastalığına neden olabilen ortoebolavirüslerden biri. Ebola virüsü ve Sudan virüsü de insanlarda büyük salgınlara yol açabildiği bilinen aynı virüs grubunda yer alıyor.
Hastalığın hayvanlardan insanlara geçebildiği biliniyor. Virüsün doğal rezervuarı kesin olarak belirlenmiş değil. Mevcut bilimsel bulgular, bazı meyve yarasalarının Ebola virüslerinin doğal konakları arasında bulunabileceğini düşündürüyor.
İnsanlardaki ilk bulaşın enfekte yabani hayvanların kanı, salgıları, organları veya diğer vücut sıvılarıyla temas sonucu gerçekleşebileceği değerlendiriliyor.
Bulaşın ana yolu doğrudan temas
Virüs insanlara geçtikten sonra hastalık esas olarak insandan insana yakın temas yoluyla yayılıyor.
Bulaş; enfekte kişinin kanı, kusmuğu, dışkısı ve diğer vücut sıvılarının hasarlı deriyle ya da göz, burun ve ağız gibi mukozalarla temas etmesi sonucu gerçekleşebiliyor. Hasta kişinin vücut sıvılarıyla kirlenmiş giysiler, yatak örtüleri ve tıbbi malzemeler de bulaşa aracılık edebiliyor.
Hastalık nedeniyle hayatını kaybeden kişilerin bedenleri de virüsü taşıyabildiğinden, koruyucu önlemler alınmadan gerçekleştirilen cenaze ve defin işlemleri bulaş zincirinin devam etmesine yol açabiliyor.
Sağlık çalışanlarının uygun kişisel koruyucu ekipman kullanmaması da hastane kaynaklı bulaş riskini artırabiliyor. Bu nedenle hasta izolasyonu, el hijyeni, koruyucu ekipman kullanımı, temaslı takibi ve güvenli defin uygulamaları salgın kontrolünün temel unsurları arasında yer alıyor.
Enfekte kişilerin belirtiler ortaya çıkmadan önce hastalığı başkalarına bulaştırdığına ilişkin kanıt bulunmuyor. Temaslıların son riskli temastan itibaren 21 gün boyunca izlenmesinin nedeni de hastalığın kuluçka süresinin bu süreye kadar uzayabilmesi.
Belirtiler 2 ila 21 gün içinde ortaya çıkabiliyor
Bundibugyo virüsüyle enfeksiyonun ardından belirtilerin başlamasına kadar geçen süre genellikle 2 ila 21 gün arasında değişiyor.
İlk belirtiler arasında ateş, belirgin halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve boğaz ağrısı bulunabiliyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde kusma, ishal, karın ağrısı ve deri döküntüsü gelişebiliyor. Bazı hastalarda böbrek ve karaciğer işlevlerinde bozulma görülebiliyor.
Ebola hastalığı sıklıkla kanamayla özdeşleştirilse de iç veya dış kanama her hastada ortaya çıkmıyor ve hastalığın zorunlu bir bulgusu olarak kabul edilmiyor.
İlk belirtilerin sıtma ve tifo gibi bölgede sık görülen başka enfeksiyonlarla benzerlik göstermesi tanıyı güçleştirebiliyor. Bu nedenle kesin tanının laboratuvar testleriyle doğrulanması gerekiyor.
Bundibugyo’ya karşı özel onaylı aşı henüz yok
Bundibugyo virüsüne karşı özel olarak ruhsatlandırılmış bir aşı bulunmuyor.
Ebola virüsünün başka bir türüne karşı geliştirilmiş ve ruhsatlandırılmış Ervebo aşısının Bundibugyo’ya karşı insanlarda koruma sağlayıp sağlamadığı henüz kesin olarak bilinmiyor. Laboratuvar ve hayvan araştırmalarında görülen olası çapraz koruma nedeniyle aşının mevcut salgındaki etkisi bilimsel olarak araştırılıyor.
Ağustos ayında Demokratik Kongo Cumhuriyeti için 70 bin doz aşı ayrıldı. Planlamaya göre bunların 20 bin dozu Bundibugyo’ya karşı koruyuculuğu araştıracak Faz 3 çalışmasında kullanılacak. Kalan 50 bin dozun ise uzman tavsiyeleri doğrultusunda sağlık çalışanları ve salgınla mücadelede ön safta görev yapan personele ayrılması planlandı.
Bu uygulama, aşının Bundibugyo virüsüne karşı etkinliğinin kanıtlandığı veya bu kullanım için özel olarak onaylandığı anlamına gelmiyor.
Tedavi araştırmaları devam ediyor
Bundibugyo hastalığına karşı özel olarak onaylanmış bir antiviral tedavi de henüz bulunmuyor. Hastaların bakımında sıvı ve elektrolit desteği, oksijen tedavisi, tansiyonun düzenlenmesi ve diğer destekleyici uygulamalar kullanılıyor.
DSÖ destekli PARTNERS adlı randomize kontrollü klinik araştırmada, monoklonal antikor MBP134 ile antiviral remdesivirin tek başına veya birlikte kullanımının hastaların yaşamda kalma olasılığı üzerindeki etkisi değerlendiriliyor.
Araştırmaya laboratuvar testleriyle Bundibugyo enfeksiyonu doğrulanmış hastalar dahil ediliyor. Katılımcılara araştırılan tedavilere ek olarak standart destekleyici bakım da uygulanıyor.
Çalışmanın devam ediyor olması, söz konusu ilaçların Bundibugyo için etkili ve onaylanmış tedaviler olduğu anlamına gelmiyor. Tedavilerin gerçek yararının belirlenebilmesi için araştırmanın sonuçlarının değerlendirilmesi gerekiyor.
Diğer ülkelerde risk düşük değerlendiriliyor
DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki riski çok yüksek, aktif toplum içi bulaş bulunan ülkelere kara sınırı olan ülkelerdeki riski ise yüksek olarak değerlendiriyor.
Toplum içi bulaş bulunan ülkelere kara sınırı olmayan diğer ülkeler için risk düşük düzeyinde kabul ediliyor. Türkiye de bu grupta yer alıyor.
DSÖ, mevcut durumda etkilenen ülkelerle uçuşların genel olarak durdurulmasını, sınırların tamamen kapatılmasını veya bu ülkelerden gelen tüm yolcuların girişinin engellenmesini önermiyor.
Salgının kontrolünde hastaların erken tespit edilmesi, uygun şekilde izole edilmesi, temaslıların 21 gün boyunca takip edilmesi, sağlık kuruluşlarında enfeksiyon kontrolünün güçlendirilmesi ve toplumla güvene dayalı iş birliği kurulması temel önlemler arasında gösteriliyor.
KAYNAKLAR
• Dünya Sağlık Örgütü Afrika Bölge Ofisi – Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda Bundibugyo Virüsü Hastalığı Salgını Haftalık Durum Raporu, 23 Ağustos 2026 verileri
• Dünya Sağlık Örgütü – Uluslararası Sağlık Tüzüğü Acil Durum Komitesi İkinci Toplantısı ve Geçici Tavsiyeler, 24 Ağustos 2026
• Dünya Sağlık Örgütü Afrika Bölge Ofisi – Uganda’da Bundibugyo Virüsü Hastalığı Salgınının Sona Ermesine İlişkin Açıklama, 27 Ağustos 2026
• Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri – Uganda’da Bundibugyo Virüsü Hastalığı Salgınının Sona Ermesine İlişkin Değerlendirme, 27 Ağustos 2026
• Dünya Sağlık Örgütü – Ebola Hastalığı Bilgi Notu
• Dünya Sağlık Örgütü ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri – Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne Ebola Aşısı Tahsisine İlişkin Açıklama, 20 Ağustos 2026
• Dünya Sağlık Örgütü – Bundibugyo Virüsü Hastalığında PARTNERS Randomize Kontrollü Tedavi Araştırması, 2 Temmuz 2026