Rusya'da, ağır omurilik yaralanması bulunan bir hastaya beyin ölümü gerçekleşmiş donörden alınan omurilik dokusunun nakledildiği açıklandı. Dünyada ilk kez gerçekleştirildiği belirtilen deneysel ameliyat, felç tedavisine yönelik yeni bir cerrahi yaklaşımı gündeme getirdi. Ancak operasyonun başarılı biçimde tamamlanması, hastanın kaybettiği hareket ve duyu işlevlerini yeniden kazandığı anlamına gelmiyor.
New Scientist'in 21 Ekim 2026 tarihli haberine göre operasyon, Moskova'daki Sklifosovsky Acil Tıp Araştırma Enstitüsünde gerçekleştirildi.
Ameliyatı yönettiğini açıklayan Çinli beyin cerrahı Xiaoping Ren, hastanın üç yıl önce geçirdiği travma sonucunda tam omurilik yaralanması yaşadığını belirtti.
Ren'in verdiği bilgilere göre hasarlı omurilik bölgesi çıkarılarak yerine donörden alınan bir omurilik parçası yerleştirildi. Nakledilen dokunun hastanın kendi omuriliğiyle birleştirilmesinde mikrocerrahi teknikler ve polietilen glikol (PEG) kullanıldı.
Cerrah, hastanın ameliyat sonrasındaki genel durumunun iyi olduğunu bildirirken operasyonun ayrıntılarını içeren bilimsel bir raporun daha sonra yayımlanacağını açıkladı.
Omurilik nakli nasıl yapılıyor?
Omurilik, beyin ile vücudun farklı bölgeleri arasında hareket ve duyu sinyallerini taşıyan sinir dokusudur. Omurgayı oluşturan kemiklerden farklıdır.
Ağır omurilik yaralanmalarında sinir liflerinin zarar görmesi, beynin kaslara gönderdiği komutların ve vücuttan gelen duyu bilgilerinin iletilmesini engelleyebilir.
Rusya'da denendiği bildirilen yöntemin amacı, hasarlı sinir dokusunun yerine yerleştirilen donör omurilik parçasını hastanın mevcut sinir sistemiyle işlevsel olarak birleştirmek.
Bu amaçla kullanılan polietilen glikol, hücre zarlarının birbirine kaynaşmasını kolaylaştırabilen bir madde. Araştırmacılar, bu özelliğin kopmuş sinir lifleri arasındaki bağlantıların yeniden kurulmasına yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Ancak dokuların cerrahi olarak birleştirilmesi ile sinir sinyallerinin yeniden iletilmesi farklı süreçler.
Nakledilen omurilik parçasının işlev kazanabilmesi için hem üst hem de alt uçtaki sinir bağlantılarının çalışması gerekiyor. Ayrıca donör dokunun canlılığını koruması ve mevcut sinir sistemiyle bütünleşmesi gerekiyor.
5 hayvanla yapılan araştırmada ne bulundu?
Operasyonun bilimsel arka planında, Rus araştırmacı Michael Lebenstein-Gumovski ve çalışma arkadaşlarının 10 Haziran 2026'da PLOS ONE dergisinde yayımladığı deneysel çalışma da bulunuyor.
Araştırmada beş domuzun omuriliği kontrollü biçimde tamamen kesildi. Üç hayvana polietilen glikol ve kitosan içeren özel bir bileşik uygulanırken iki hayvan kontrol grubunda yer aldı.
Ameliyat sonrasında hayvanlar 60 gün izlendi ve rehabilitasyon uygulandı.
Araştırmacılar, tedavi uygulanan üç hayvanda hareket ve duyu işlevlerinde iyileşmeler bildirdi. Çalışmanın sonunda bu hayvanların dört uzuvları üzerinde durabildiği ve hareket edebildiği belirtildi.
Kontrol grubundaki iki hayvanda ise benzer bir işlevsel düzelme gözlenmedi.
Mikroskobik incelemelerde tedavi uygulanan hayvanların yaralanma bölgesinden geçen sinir lifleri de tespit edildi.
Bununla birlikte çalışma yalnızca beş hayvan üzerinde gerçekleştirildi. Örneklem küçüklüğü, deneysel koşullar ve sınırlı takip süresi nedeniyle sonuçlar insanlarda etkili bir tedavinin geliştirildiğini göstermiyor.
Üstelik bu çalışmada insanlardaki gibi donörden alınmış bir omurilik parçası nakledilmedi. Araştırılan yöntem, yeni oluşturulmuş bir yaralanmada sinir dokusunun birleştirilmesine dayanıyordu.
3 yıllık yaralanma neden önemli?
Rusya'da nakil yapıldığı bildirilen hastanın yaralanmasının üzerinden üç yıl geçmiş olması, yöntemin karşı karşıya olduğu en önemli bilimsel sorunlardan biri.
Omurilik yaralanmasından sonra hasarlı sinir liflerinde bozulma meydana geliyor. Yaralanma bölgesinde gelişen nedbe dokusu ve diğer biyolojik değişiklikler, sinir bağlantılarının yeniden kurulmasını güçleştiriyor.
Yeni oluşmuş bir yaralanmada iki sinir ucunu birleştirmeye çalışmak ile üç yıl önce hasarlanmış bir bölgeyi donörden alınan yeni dokuyla onarmaya çalışmak aynı işlem değil.
Hayvan deneylerinde elde edilen sonuçların bu nedenle doğrudan Rusya'daki hastaya uygulanması mümkün değil.
Sklifosovsky Enstitüsünde görev yapan ancak bildirilen insan nakline katılmayan Lebenstein-Gumovski de Temmuz 2026'daki bir değerlendirmesinde, sinir uçlarının kaynaştırılmasına dayanan yaklaşımın eski ve kronik omurilik yaralanmalarında önemli sınırlılıkları bulunduğunu belirtmişti.
Uzmanlar neden temkinli?
New Scientist'e değerlendirmelerde bulunan Southampton Üniversitesinden Melissa Andrews, deneysel ameliyatın sağlayabileceği yarar konusunda ciddi şüphelerini dile getirdi.
Andrews, özellikle büyük bir cerrahi girişimin ardından ortaya çıkabilecek komplikasyonlara ve enfeksiyon riskine dikkat çekti. Ayrıca mevcut hayvan araştırmalarının yöntemin insanlarda etkili olduğunu göstermek için yeterince güçlü olmadığını savundu.
Newcastle Üniversitesinden Andrew Jackson ise polietilen glikolün hasarlı sinirlerin birleştirilmesine yardımcı olabileceğine ilişkin deneysel veriler bulunduğunu, ancak yetişkin sinir dokularının işlevsel biçimde bütünleşmesini sağlamanın son derece güç olduğunu değerlendirdi.
Bu nedenle bağımsız araştırmacılar, operasyonun ayrıntılarının bilimsel incelemeye açılmasını ve hastanın nörolojik sonuçlarının ölçülebilir verilerle paylaşılmasını bekliyor.
Felçte iyileşme sağlandı mı?
Şimdilik bu sorunun yanıtı bilinmiyor.
Hastanın ameliyat sonrası genel durumunun iyi olduğunun bildirilmesi, hareket kabiliyetinin veya duyunun geri döndüğünü kanıtlamıyor.
Bunun değerlendirilebilmesi için ameliyat öncesi ve sonrası kas gücü, duyu muayenesi, sinir iletimi, günlük yaşam işlevleri ve rehabilitasyon sürecine ilişkin verilerin karşılaştırılması gerekiyor.
Nakledilen dokunun uzun dönemde nasıl davranacağı, bağışıklık yanıtı ve olası komplikasyonlar da değerlendirilmesi gereken konular arasında.
Rusya'daki girişim, omurilik yaralanmalarının tedavisinde araştırılmakta olan farklı bir cerrahi yaklaşımı temsil ediyor. Ancak eldeki bilgiler, yöntemin güvenli ve etkili olduğunu ya da felci iyileştirdiğini göstermeye yeterli değil.
Bilimsel açıdan belirleyici gelişme, yalnızca ameliyatın gerçekleştirilmiş olması değil; hastada kalıcı ve ölçülebilir nörolojik iyileşmenin bağımsız verilerle gösterilmesi olacak.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Omurilik nakli deneysel bir uygulamadır ve yerleşik bir felç tedavisi değildir. Tanı ve tedavi seçenekleri için ilgili uzman hekime başvurulmalıdır.
KAYNAKLAR
1. Thomson H. The world's first spinal cord transplant has been performed in Russia. New Scientist, 21 Ekim 2026.
2. Lebenstein-Gumovski M. ve arkadaşları. Fusogen-induced recovery of spinal cord function and morphology after complete transection. PLOS ONE, 10 Haziran 2026; 21(6): e0349579. DOI: 10.1371/journal.pone.0349579.
3. Spinal Surgery News. Neurosurgeon in focus Q&A with Dr Michael Lebenstein-Gumovski. 30 Temmuz 2026.
