Obezite tedavisi için geliştirilen üçlü hormon reseptörü agonisti retatrutide, Faz 3 TRIUMPH-1 çalışmasında 80 haftalık tedavi sonunda vücut ağırlığında ortalama yüzde 28,3’e varan azalma sağladı. 29 Eylül 2026’da The New England Journal of Medicine’de yayımlanan çalışma, ilacın bugüne kadarki en kapsamlı obezite verilerinden birini ortaya koydu.
Sonuçlar yalnızca kilo kaybıyla sınırlı değildi. TRIUMPH-1 kapsamında yürütülen ayrı alt çalışmalarda diz osteoartriti ağrısında ve orta-ağır obstrüktif uyku apnesinde de belirgin iyileşmeler gözlendi. Bununla birlikte retatrutide halen araştırma aşamasında olan bir ilaç ve yayımlanan sonuçlar ilacın rutin klinik kullanım için onaylandığı anlamına gelmiyor.
Retatrutide nedir, neden “üçlü agonist” olarak adlandırılıyor?
Retatrutide, tek bir molekülle üç farklı hormon reseptörünü hedefliyor: GIP, GLP-1 ve glukagon reseptörleri.
GLP-1 ve GIP yolları iştah, tokluk, glukoz metabolizması ve insülin yanıtıyla ilişkiliyken, glukagon reseptörü üzerinden oluşan etkinin enerji harcaması ve metabolizma üzerinde ek rol oynayabileceği düşünülüyor.
Bu üçlü mekanizma retatrutideyi semaglutid gibi yalnızca GLP-1 reseptörünü ve tirzepatid gibi GIP ile GLP-1 reseptörlerini hedefleyen ilaçlardan farmakolojik olarak ayırıyor.
Ancak farklı ilaçların farklı çalışmalarındaki kilo kaybı yüzdelerini yan yana koyarak doğrudan “hangisi daha etkili?” sonucuna ulaşmak doğru değil. Bunun için aynı hasta grubunda yapılan doğrudan karşılaştırmalı çalışmalar gerekiyor.
TRIUMPH-1 nasıl yapıldı?
TRIUMPH-1; Faz 3, randomize, çift kör ve plasebo kontrollü bir çalışma olarak tasarlandı.
Çalışmada obezitesi bulunan ya da fazla kilolu olup en az bir kilo ilişkili sağlık sorunu bulunan ve diyabeti olmayan 2 bin 339 yetişkin değerlendirildi.
Katılımcılar dört gruba ayrılarak haftada bir kez retatrutide 4 mg, 9 mg, 12 mg veya plasebo aldı. Retatrutide verilen gruplarda tedavi düşük dozdan başlatıldı ve hedef doza kademeli biçimde yükseltildi.
Ana değerlendirme noktası, başlangıçtan 80. haftaya kadar vücut ağırlığındaki yüzdesel değişimdi.
80 haftada ne kadar kilo kaybı görüldü?
Çalışmanın etkinlik analizinde başlangıçtaki ortalama vücut ağırlığı 112,7 kilogramdı.
80 haftanın sonunda ortalama vücut ağırlığı değişimi şöyleydi:
Retatrutide 4 mg: yüzde 19,0 azalma
Retatrutide 9 mg: yüzde 25,9 azalma
Retatrutide 12 mg: yüzde 28,3 azalma
Plasebo: yüzde 2,2 azalma
En yüksek doz olan 12 mg grubundaki yüzde 28,3’lük ortalama azalma, başlangıç ağırlığı üzerinden yaklaşık 31,9 kilogramlık ortalama kayba karşılık geliyor.
Burada önemli bir istatistiksel ayrım bulunuyor. Çalışmanın tedavi rejimini dikkate alan diğer analizinde kilo kaybı daha düşük hesaplandı. Bu yaklaşımda 80. haftada ortalama ağırlık değişimi 4 mg grubunda yüzde 17,6, 9 mg grubunda yüzde 23,7 ve 12 mg grubunda yüzde 25,0 oldu. Plasebo grubundaki azalma ise yüzde 3,9 olarak hesaplandı.
Bu fark, klinik araştırma sonuçlarında hangi istatistiksel yaklaşımın kullanıldığının neden önemli olduğunu gösteriyor. Bu nedenle retatrutide için yalnızca “yüzde 28,3 kilo verdiriyor” şeklinde bağlamdan kopuk bir ifade kullanmak çalışmanın tamamını yansıtmıyor.
Katılımcıların önemli bölümünde obezite sınırının altına inildi
12 mg retatrutide alan katılımcıların yüzde 65,3’ünde 80. haftada beden kitle indeksi 30’un altına indi.
Aynı gruptaki katılımcıların yüzde 33,3’ünde ise beden kitle indeksi 25’in altına düştü.
Bu sonuçlar yüksek doz grubunda ortalama kilo kaybının yanı sıra katılımcıların önemli bir bölümünde BMI kategorisinin de değiştiğini gösteriyor.
Bununla birlikte BMI tek başına kişinin metabolik sağlığını, vücut kompozisyonunu veya bireysel sağlık riskini tam olarak gösteren bir ölçüt değil. Çalışmanın sonuçları bu nedenle yalnızca BMI değişimine indirgenmemeli.
Diz osteoartriti ağrısında da azalma görüldü
TRIUMPH-1’in dikkat çeken özelliklerinden biri, obezitenin bazı önemli komplikasyonlarını aynı araştırma programı içinde ayrıca incelemesiydi.
Diz osteoartriti bulunan katılımcılardan oluşan alt çalışmada ağrı, WOMAC ağrı ölçeği kullanılarak değerlendirildi.
Retatrutide ile WOMAC ağrı puanında başlangıçtaki 6 puanlık düzeyden 4,3 puana kadar azalma görüldü. Bu değişim başlangıca göre yüzde 73,1’e varan azalmaya karşılık geldi.
Bu sonuç “retatrutide osteoartriti tedavi ediyor” şeklinde yorumlanmamalı. Çalışmada ölçülen sonuç diz osteoartritine bağlı ağrı ve işlevle ilgili klinik göstergelerdeki değişimdi.
Kilo kaybının eklem üzerine binen mekanik yükü azaltması önemli bir açıklama olabilir. Bunun dışında tedavinin metabolik ve inflamatuvar yollar üzerinden ek etkilerinin bulunup bulunmadığı ayrı araştırmalar gerektiriyor.
Uyku apnesinde saatte 36,1 olaya kadar azalma
Orta-ağır obstrüktif uyku apnesi bulunan katılımcılarda ise apne-hipopne indeksi değerlendirildi.
Apne-hipopne indeksi, kişinin uyku sırasında bir saat içinde yaşadığı tam veya kısmi solunum durması olaylarının sayısını ifade ediyor.
Başlangıçta saatte ortalama 58,6 olay bulunan ilgili hasta grubunda retatrutide ile saatte 36,1 olaya kadar azalma bildirildi. Bu, başlangıca göre yüzde 60,6’ya varan düşüş anlamına geliyor.
Bu bulgu özellikle önemli çünkü obezite, obstrüktif uyku apnesinin önemli risk faktörlerinden biri. Ancak sonuçların uyku apnesi olan tüm hastalara otomatik olarak genellenmesi doğru değil ve mevcut standart tedavilerin bırakılması gerektiği anlamına gelmiyor.
Yan etkiler nelerdi?
TRIUMPH-1’de en sık bildirilen yan etkiler, diğer inkretin temelli tedavilerde de görülebilen gastrointestinal şikâyetlerdi.
Bulantı, ishal, kabızlık ve kusma öne çıkan yan etkiler arasında yer aldı. Genel olarak yan etkilerin sıklığı doz yükseldikçe arttı.
Duyu değişiklikleri olarak tanımlanan disestezi ve idrar yolu enfeksiyonları da retatrutide gruplarında plaseboya kıyasla daha sık bildirilen olaylar arasındaydı.
Yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma oranlarının da yüksek dozlarda arttığı görüldü. Bu bulgu, bir obezite ilacının değerlendirilmesinde yalnızca sağlanan kilo kaybının değil, tedavinin tolere edilebilirliğinin de dikkate alınması gerektiğini gösteriyor.
Sonuçlar neden önemli?
TRIUMPH-1’in dikkat çekici yönü yalnızca vücut ağırlığında elde edilen azalma değil.
Aynı araştırma programında kilo kaybı ile birlikte obeziteyle ilişkili iki önemli sağlık sorununun, diz osteoartriti ağrısı ve obstrüktif uyku apnesinin de değerlendirilmiş olması obezite tedavisinin yalnızca tartıdaki rakama indirgenmemesi gerektiğini gösteriyor.
Bununla birlikte çalışma bazı önemli soruları henüz yanıtlamıyor.
Retatrutide bırakıldığında verilen kilonun ne kadarının geri alınacağı, uzun yıllar devam eden kullanımda güvenlilik profilinin nasıl olacağı, kardiyovasküler olaylar üzerindeki etkisi ve gerçek yaşam koşullarında hastaların tedaviyi ne ölçüde sürdürebileceği daha uzun izlem gerektiriyor.
Çalışma ayrıca retatrutideyi semaglutid, tirzepatid veya bariatrik cerrahiyle doğrudan karşılaştırmadı. Bu nedenle farklı araştırmalardan elde edilen kilo kaybı oranları kullanılarak tedaviler arasında kesin üstünlük sonucu çıkarılamaz.
Retatrutide kullanıma çıktı mı?
Hayır. NEJM’de Faz 3 sonuçlarının yayımlanması, retatrutidenin eczanelerde kullanılabilen onaylı bir obezite ilacı olduğu anlamına gelmiyor.
Retatrutide 29 Eylül 2026 itibarıyla klinik geliştirme süreci devam eden araştırma amaçlı bir molekül olarak değerlendirilmelidir. İlacın gelecekte kullanım onayı alıp almayacağı ve hangi hasta grupları için hangi koşullarda ruhsatlandırılacağı düzenleyici kurumların değerlendirmesine bağlı olacak.
TIBBİ UYARI
Retatrutide halen araştırma aşamasındaki bir ilaçtır. İnternette veya yetkisiz kaynaklarda retatrutide adıyla satılan ürünler klinik araştırmalarda kullanılan ürünle aynı kabul edilmemelidir. Bu haber kişisel tedavi önerisi değildir; obezite tedavisi hekim değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
KAYNAKLAR
1. The New England Journal of Medicine — Retatrutide, a Triple Hormone Receptor Agonist, for Treatment of Obesity (TRIUMPH-1) — 29 Eylül 2026
2. Eli Lilly and Company — TRIUMPH-1 Faz 3 retatrutide sonuçları ve obezite komplikasyonu analizleri — 6 Haziran 2026
