Prostat kanserinde haftalar sürebilen radyoterapiyi yalnızca beş seansta tamamlamak mümkün olabilir. Ancak JAMA’da yayımlanan Faz III araştırmanın sonuçları, kısa tedavinin her açıdan daha iyi olduğu anlamına gelmiyor.
Yaklaşık 700 hastanın katıldığı çalışmada beş seanslık stereotaktik vücut radyoterapisi, 20 veya 28 seansta uygulanan yoğunluk ayarlı radyoterapiyle karşılaştırıldı. Kısa tedavi bazı yaşam kalitesi sonuçlarında avantaj sağlarken üç yıllık hastalıksız sağkalımda üstün bulunmadı.
Radyoterapi beş seansta tamamlandı
Uluslararası NRG-GU005 araştırmasına lokalize ve olumlu özelliklere sahip orta riskli prostat kanseri bulunan 698 hasta alındı.
Hastaların 353’üne toplam 36,25 Gy dozunda beş seans stereotaktik vücut radyoterapisi uygulandı. Diğer 345 hasta ise 20 veya 28 seansta tamamlanan yoğunluk ayarlı radyoterapi aldı.
Stereotaktik vücut radyoterapisi, yüksek radyasyon dozunu tümöre hassas biçimde yönlendirirken çevredeki sağlıklı dokuların mümkün olduğunca korunmasını amaçlıyor. Bu yöntem genellikle bir ila beş seansta uygulanabiliyor.
İdrar şikâyetlerinde belirgin üstünlük görülmedi
İki yıllık takipte idrar yollarıyla ilişkili yaşam kalitesinde klinik açıdan anlamlı kötüleşme yaşayanların oranı, beş seanslık tedavi grubunda yüzde 35,4 oldu. Uzun tedavi grubunda bu oran yüzde 33,7 olarak hesaplandı.
İki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Bu sonuç, beş seanslık tedavinin idrar şikâyetleri bakımından standart programa üstün olmadığını gösterdi.
Bununla birlikte idrar kaçırma ve cinsel işlevle ilgili bazı ikincil değerlendirmeler kısa tedavi lehine sonuçlandı.
Bağırsakla ilişkili yaşam kalitesinde avantaj sağladı
Beş seanslık radyoterapinin dikkat çeken avantajı bağırsakla ilişkili sonuçlarda görüldü.
Bağırsak yaşam kalitesinde klinik açıdan anlamlı kötüleşme yaşayanların oranı kısa tedavi grubunda yüzde 34,9, standart tedavi grubunda ise yüzde 43,8 olarak belirlendi.
Ciddi üriner yan etkiler de beş seanslık tedavide daha az görüldü. Üçüncü ve dördüncü derece genitoüriner yan etki oranı kısa tedavide yüzde 0,6, standart tedavide yüzde 2,5 oldu.
Kanser kontrolünde üstünlük gösterilemedi
Araştırmada yalnızca yan etkiler ve yaşam kalitesi değil, hastalığın kontrol altında tutulup tutulmadığı da değerlendirildi.
Üç yıllık hastalıksız sağkalım oranı beş seanslık tedavide yüzde 88,6, 20–28 seanslık tedavide yüzde 92,1 olarak hesaplandı.
Araştırmacılar, beş seanslık stereotaktik radyoterapinin hastalıksız sağkalım bakımından standart tedaviye üstün olmadığını bildirdi. Bu çalışma kısa tedavinin eşdeğer olduğunu kanıtlamak üzere tasarlanmadığı için sonuçlar “iki yöntem tamamen aynı etkiye sahip” şeklinde yorumlanmamalı.
Hastalar açısından neden önemli?
Radyoterapinin beş seansta tamamlanması; hastaneye geliş sayısını, ulaşım yükünü ve tedavi için ayrılan zamanı önemli ölçüde azaltabilir. Özellikle radyoterapi merkezinden uzakta yaşayan hastalar açısından bu fark önem taşıyor.
Bununla birlikte tedavi seçimi yalnızca seans sayısına göre yapılamaz. Tümörün risk grubu, prostatın büyüklüğü, idrar şikâyetleri, eşlik eden hastalıklar ve merkezin stereotaktik radyoterapi deneyimi birlikte değerlendirilmeli.
Araştırma sonuçları ayrıca yüksek riskli, metastatik veya daha farklı biyolojik özellikler taşıyan prostat kanserlerine doğrudan uygulanamaz.
Kısa tedavi umut veriyor ancak herkese uygun değil
Çalışma, uygun hastalarda beş seanslık radyoterapinin uygulanabilir bir seçenek olduğunu destekliyor. Tedavi süresini belirgin biçimde kısaltması ve bazı yaşam kalitesi ölçümlerinde avantaj sağlaması önemli.
Ancak kanser kontrolünde üstünlük gösterilememesi, tedavinin kişiye özel planlanması gerektiğini ortaya koyuyor. Nihai karar, hasta ile radyasyon onkolojisi uzmanının yararları ve olası riskleri birlikte değerlendirmesiyle verilmeli.
Tıbbi uyarı
Bu haber genel bilgilendirme amacı taşır. Prostat kanserinin tedavisi; hastalığın evresi, risk grubu, patoloji sonuçları ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanmalıdır. Tedavi değişikliği için üroloji ve radyasyon onkolojisi uzmanına başvurulmalıdır.
Kaynaklar
JAMA — Stereotactic Body Radiotherapy vs Moderately Hypofractionated IMRT for Localized Intermediate-Risk Prostate Cancer: A Randomized Clinical Trial
Mayo Clinic — Stereotactic Body Radiotherapy
