KÜLTÜR-SANAT

Müzik beynimizi nasıl etkiliyor? Bilim İnsanları “Ödül Devreleri”ne İşaret Ediyor

Müzik dinlediğimizde yalnız kulaklarımız değil, beynimizin büyük bölümü çalışıyor. Araştırmalar, ritim ve melodinin hafıza, duygu ve ödül merkezlerini birlikte harekete geçirdiğini gösteriyor. Beklenti ve çözülme anlarında dopamin salınımının artması, “tüyleri diken diken eden” hissin biyolojik temelini oluşturabiliyor. Ancak uzmanlar, müziğin tek başına mucize tedavi olmadığı, tedavilere destekleyici olarak kullanılması gerektiği konusunda uyarıyor.

Müziğin insan beyninde bu kadar güçlü bir etki bırakması uzun süredir araştırılan bir konu. Görüntüleme çalışmalarına göre müzik dinlerken işitsel merkezlerin yanı sıra hafıza, duygu ve ödül sistemleri de aynı anda aktifleşiyor. Özellikle ritimdeki beklenti, gerilim ve çözülme döngüsü sırasında dopamin salınımının arttığı ve bunun haz duygusunu güçlendirdiği bildiriliyor.

Uzmanlara göre beynin bu tepkisi, temelde “tahmin ve sürpriz” mekanizmasıyla ilişkili. Beyin ritimde ne olacağını tahmin ediyor, gerçekleştiğinde ise ödül sistemi devreye giriyor. Bu nedenle bazı melodiler insanda güçlü duygusal yanıtlar oluşturabiliyor.

Müzik terapisi bugün Parkinson hastalarında yürüyüşü düzenlemek, demans hastalarında anıları tetiklemek ve depresyonda ruh halini desteklemek amacıyla kullanılabiliyor. Ancak uzmanlar, müziğin tek başına tedavi olmadığı, mevcut tıbbi tedavileri destekleyici bir yöntem olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bilim insanları ayrıca her kişide aynı etkinin görülmediğini, müzik türü, kişisel geçmiş ve duygusal bağların beyindeki yanıtları değiştirdiğini belirtiyor.