Metformin Yaşamı Uzatıyor mu? Milyonlarca Kişinin Verisi Umut Veriyor, Bilim Dünyası Temkinli
Diyabet ilacı metformin, yaşlanmayı yavaşlatabilir mi?
Yarım asrı aşkın süredir tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan metformin, son yıllarda yalnızca kan şekerini düzenleyen bir ilaç olarak değil, yaşlanmayı yavaşlatabilecek potansiyel bir “uzun yaşam ilacı” olarak da bilim dünyasının gündeminde yer alıyor.
Bugüne kadar bir milyondan fazla hastanın verilerini içeren gözlemsel çalışmalar, metformin kullanan diyabet hastalarının yalnızca diyabet komplikasyonlarından değil, yaşlanmayla ilişkili birçok hastalıktan da daha iyi korunabileceğini ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar, bu bulguların umut verici olmasına rağmen metforminin sağlıklı bireylerde yaşam süresini uzattığının henüz kanıtlanmadığını vurguluyor.
Şaşırtan sonuç: Diyabet hastaları bazen sağlıklı kişilerden daha uzun yaşayabiliyor
Bilim insanlarının dikkatini en çok çeken bulgulardan biri, metformin kullanan bazı diyabet hastalarının yaşam sürelerinin diyabeti olmayan bireylerden bile daha uzun görünmesi oldu.
İlk bakışta bu sonuç, metforminin yaşlanmayı yavaşlattığını düşündürüyor. Ancak araştırmacılar bunun doğrudan bir neden sonuç ilişkisi anlamına gelmediğini belirtiyor.
Çünkü karşılaştırılan gruplar yaşam tarzı, sağlık durumu, tedaviye erişim ve diğer birçok faktör açısından birbirinden farklı olabiliyor. Bu nedenle yalnızca gözlemsel verilerle “metformin ömrü uzatıyor” sonucuna ulaşmak bilimsel olarak doğru kabul edilmiyor.
Yaşlanmayla ilişkili hastalıklarda dikkat çeken tablo
Araştırmalarda metformin kullanan kişilerde;
* kırık riskinin,
* ciddi enfeksiyonların,
* bilişsel gerilemenin,
* bazı göz hastalıklarının,
* kardiyometabolik komplikasyonların
daha düşük görülebildiğine ilişkin veriler bulunuyor.
Bilim insanları, ilacın hücresel enerji metabolizmasını düzenleyen AMPK adlı biyolojik yolu aktive etmesinin bu etkilerde rol oynayabileceğini düşünüyor. Bu mekanizma, yaşlanma araştırmalarında üzerinde en çok çalışılan biyolojik süreçlerden biri olarak kabul ediliyor.
En büyük soru hâlâ cevap bekliyor
Bugüne kadar elde edilen verilerin büyük bölümü gözlemsel çalışmalardan oluşuyor.
Bu nedenle araştırmacılar, metforminin gerçekten yaşlanmayı geciktirip geciktirmediğini anlamanın tek yolunun sağlıklı bireylerde yapılacak uzun süreli randomize klinik araştırmalar olduğunu belirtiyor.
Bu amaçla planlanan en önemli projelerden biri, yaşlanmaya bağlı hastalıkların başlangıcını geciktirip geciktirmeyeceğini incelemeyi hedefleyen TAME (Targeting Aging with Metformin) çalışması olarak gösteriliyor.
Herkes metformin kullanmalı mı?
Uzmanların yanıtı net: Hayır.
Metformin bugün yalnızca onay aldığı hastalıklarda kullanılan bir ilaç. Sağlıklı bireylerin yalnızca daha uzun yaşamak amacıyla metformin kullanmasını destekleyen yeterli klinik kanıt bulunmuyor.
Ayrıca ilaç;
* mide bağırsak şikayetlerine,
* ishal ve bulantıya,
* uzun süreli kullanımda B12 vitamini eksikliğine,
* bazı kişilerde kas gelişimini olumsuz etkileyebilecek metabolik değişikliklere
neden olabiliyor. Bu nedenle hekim önerisi olmadan kullanılmaması gerekiyor.
Bilim ne söylüyor?
Metformin, yaşlanma biyolojisi araştırmalarının en dikkat çekici ilaç adaylarından biri olmayı sürdürüyor.
Ancak mevcut bilimsel veriler, ilacın tip 2 diyabet tedavisindeki etkinliğini güçlü biçimde desteklese de, sağlıklı insanlarda yaşam süresini uzattığını kesin olarak kanıtlamıyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda tamamlanacak büyük klinik çalışmalar, metforminin gerçekten ilk “yaşlanma karşıtı ilaç” olup olamayacağını ortaya koyacak.
Kaynaklar
* NutritionFacts
* American Diabetes Association (ADA)
* National Institute on Aging (NIA)
* PubMed
* Current Pharmaceutical Design
* Diabetologia
* The Journal of the Royal Society Interface
* The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism
* TAME (Targeting Aging with Metformin) Araştırması