Kanser ve MS Tedavisi Alanlar İçin Batı Nil Virüsü Uyarısı
Kanser, multipl skleroz ve bazı romatizmal hastalıklar nedeniyle bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlara önemli bir uyarı geldi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sivrisinek ve kenelerle bulaşan bazı virüslerin bu hastalarda daha ağır hastalığa yol açabileceğini bildirdi.
Uyarıda özellikle sivrisineklerle bulaşan Batı Nil virüsüne dikkat çekildi. Batı Nil virüsü Türkiye’de de daha önce görüldüğü için açıklama, ülkemizde benzer tedavileri alan hastaları da yakından ilgilendiriyor.
Ancak bu açıklama, Türkiye’de yeni bir salgın başladığı anlamına gelmiyor. Verilmek istenen temel mesaj, bağışıklığı baskılanan hastaların sivrisinek ve kene ısırıklarına karşı daha dikkatli olması.
Hangi hastalar daha fazla risk altında?
Uyarı özellikle B hücrelerini azaltan “anti-CD20” grubu ilaçları kullanan hastaları kapsıyor. Bu ilaçlar bazı kanser türlerinin yanı sıra multipl skleroz, romatoid artrit ve farklı bağışıklık sistemi hastalıklarının tedavisinde kullanılabiliyor.
Rituksimab, okrelizumab, ofatumumab ve obinutuzumab bu grupta yer alan ilaçlardan bazıları.
Bu tedaviler hastalıkların kontrol altına alınmasında önemli rol oynuyor. Ancak aynı zamanda vücudun enfeksiyonlara karşı antikor üretme gücünü azaltabiliyor. Bu nedenle sağlıklı bir kişinin hafif geçirebileceği bir enfeksiyon, bağışıklığı baskılanmış hastada daha ağır seyredebilir.
Hastaların bu uyarı nedeniyle ilaçlarını kendi kararlarıyla bırakmaması gerekiyor. Tedaviyle ilgili bütün kararların hastayı takip eden hekim tarafından verilmesi büyük önem taşıyor.
Ağır vakalarda beyin ve sinir sistemi etkilenebilir
Batı Nil virüsünü taşıyan her sivrisinek insana hastalık bulaştırmıyor. Virüsü alan kişilerin önemli bir bölümünde de herhangi bir belirti ortaya çıkmıyor.
Belirti gelişenlerde genellikle şu şikâyetler görülüyor:
- Ateş
- Baş ağrısı
- Halsizlik
- Kas ve eklem ağrıları
- Bulantı ve kusma
- Deride döküntü
Bağışıklık sistemi baskılanmış bazı hastalarda ise virüs beyin ve sinir sistemini etkileyebiliyor. Bu durumda menenjit, beyin iltihabı, kas güçsüzlüğü, denge kaybı ve bilinç bulanıklığı gibi ağır tablolar gelişebiliyor.
Yüzde 40 oranı ne anlama geliyor?
CDC’nin değerlendirdiği yayımlanmış ağır vaka bildirimlerinde ölüm oranının yaklaşık yüzde 40 olduğu belirtildi. Hayatta kalan hastaların çoğunda da uzun süreli sinir sistemi sorunları görüldü.
Ancak bu oran yanlış anlaşılmamalı. Anti-CD20 ilacı kullanan her hastanın yüzde 40 ölüm riski taşıdığı anlamına gelmiyor. Bu rakam yalnızca virüsün beyin ve sinir sistemini etkilediği, hastanede takip edilen sınırlı sayıdaki ağır vaka bildirimlerinden elde edildi.
Yani oran, bütün hastaların karşı karşıya olduğu genel riski göstermiyor.
Türkiye’de Batı Nil virüsü görülüyor mu?
Batı Nil virüsü Türkiye’de ilk kez görülen bir hastalık değil. Sağlık Bakanlığı, ülkede 2010 yılından itibaren vakalar tespit edildiğini bildirmişti. Bakanlığın açıklamasına göre 2024 yılında altı kişide Batı Nil virüsü enfeksiyonu belirlendi.
Virüs insanlara çoğunlukla enfekte sivrisineklerin sokmasıyla bulaşıyor. Hastalık kişiden kişiye sarılma, tokalaşma veya aynı ortamda bulunma yoluyla geçmiyor.
Vakalar genellikle sivrisineklerin daha aktif olduğu yaz ayları ile sonbaharın ilk dönemlerinde ortaya çıkıyor.
Hangi belirtiler önemsenmeli?
Bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan kişilerin sivrisinek veya kene temasından sonra gelişen bazı belirtileri hafife almaması gerekiyor.
Özellikle şu durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor:
- Geçmeyen veya yükselen ateş
- Şiddetli baş ağrısı
- Belirgin kas güçsüzlüğü
- Denge kaybı
- Bilinç bulanıklığı
- Konuşma veya hareket güçlüğü
- Davranışlarda beklenmedik değişiklik
Hekime başvururken kullanılan ilaçların, yakın zamanda yapılan seyahatlerin ve olası sivrisinek ya da kene temasının mutlaka anlatılması gerekiyor.
Testler neden yanıltıcı olabilir?
Batı Nil virüsünün tanısında antikor testlerinden yararlanılabiliyor. Fakat anti-CD20 tedavisi alan kişiler yeterli antikor üretemeyebilir. Bu nedenle kişi enfekte olduğu hâlde antikor testi negatif çıkabilir.
CDC, hastalıktan şüphelenilen bağışıklığı baskılanmış kişilerde gerektiğinde virüsü doğrudan araştıran PCR gibi moleküler testlerin değerlendirilmesini öneriyor.
Hangi testin yapılacağına hastanın belirtileri, kullandığı ilaçlar ve genel sağlık durumu dikkate alınarak hekim tarafından karar veriliyor.
Bu haber yalnızca kenelerle ilgili değil
CDC açıklamasında hem sivrisineklerin hem de kenelerin taşıyabildiği virüslerden söz ediliyor. Ancak bildirilen ağır vakalarda en sık karşılaşılan etken, sivrisineklerle bulaşan Batı Nil virüsü oldu.
Türkiye’de keneler denildiğinde akla gelen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi ise farklı bir hastalık. Bu nedenle CDC’nin açıklamasını doğrudan “Kırım Kongo alarmı” veya yalnızca “kene uyarısı” şeklinde değerlendirmek doğru değil.
Sivrisinek ve kenelerden nasıl korunabiliriz?
Bağışıklığı baskılanmış hastaların açık havada daha dikkatli olması öneriliyor. Alınabilecek temel önlemler şöyle:
- Açık alanlarda uygun böcek kovucular kullanılmalı.
- Uzun kollu ve açık renkli kıyafetler tercih edilmeli.
- Kapı ve pencerelerde sineklik bulundurulmalı.
- Ev ve bahçe çevresindeki su birikintileri temizlenmeli.
- Çalılık ve yüksek otların bulunduğu alanlarda kapalı kıyafet giyilmeli.
- Doğa dönüşünde vücut ve kıyafetler kene yönünden kontrol edilmeli.
- Vücuda tutunan kene çıplak elle ezilmemeli.
Batı Nil virüsüne karşı insanlar için onaylanmış özel bir aşı bulunmuyor. Bu nedenle en etkili korunma yolu, sivrisinek ve kene ısırıklarını mümkün olduğunca önlemek.
CDC’nin uyarısı tedavilerin bırakılması gerektiğini değil, riskli hastaların daha dikkatli korunması ve şüpheli belirtilerde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini ortaya koyuyor.
Kaynaklar
- ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri Sağlık Uyarı Ağı
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü
- T.C. Sağlık Bakanlığı Batı Nil Virüsü Enfeksiyonu Vaka Yönetim Rehberi
- Medscape Medical News
