Her iki gözünde katarakt bulunan hastalar için ameliyatların mutlaka farklı günlerde yapılması gerekmiyor. Bilimsel araştırmalar, uygun hastalarda iki gözün aynı gün ameliyat edilmesinin, farklı tarihlerde gerçekleştirilen ameliyatlarla genel olarak benzer görme sonuçları sağlayabildiğini gösteriyor. Ancak bu yaklaşımın güvenliği, hastanın göz sağlığına, cerrahi koşullara ve enfeksiyondan korunma önlemlerine bağlı.
Amerikan Oftalmoloji Akademisinin (AAO) 2026 toplantısı kapsamında gündeme gelen yeni bulgular da aynı gün iki gözden katarakt ameliyatının uygulanabilirliğine ilişkin tartışmalara katkı sağladı.
Medscape'in 26 Ekim 2026 tarihli haberinde aktarılan çok merkezli bir olgu serisi, seçilmiş hastalarda anestezi uzmanı eşliği olmadan gerçekleştirilen aynı gün iki göz katarakt cerrahisinin güvenli biçimde uygulanabileceğine işaret etti.
Bununla birlikte olgu serilerinde elde edilen sonuçlar, yöntemin bütün hastalarda aynı güvenliği sağlayacağını veya anestezi uzmanı desteğinin her koşulda gereksiz olduğunu kanıtlamıyor. Ameliyatın hangi anestezi yöntemiyle ve hangi sağlık ekibiyle gerçekleştirileceği, hastanın tıbbi durumuna göre belirleniyor.
Milyonlarca gözün incelendiği araştırmada ne bulundu?
Aynı gün iki gözden katarakt ameliyatının güvenliğine ilişkin kanıtlar yalnızca yeni bildirilen olgu serileriyle sınırlı değil.
Journal of Cataract & Refractive Surgery dergisinde 2023 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizde, toplam 11 milyon 68 bin 622 katılımcıyı ve 18 milyon 802 bin 43 gözü kapsayan 13 araştırmanın sonuçları değerlendirildi.
Araştırmacılar, aynı gün yapılan iki göz ameliyatlarıyla farklı günlerde gerçekleştirilen ameliyatları karşılaştırdı.
Analizde ameliyat sonrası görme keskinliği, göz içi enfeksiyonu, kornea ödemi ve makula ödemi gibi sonuçlar açısından iki yaklaşım arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı.
Ancak randomize olmayan araştırmaların birleştirilmiş sonuçlarında, ameliyat sırasında gelişebilen arka kapsül yırtılması riskinin aynı gün cerrahi grubunda göreli olarak yüzde 34 daha yüksek olduğu belirlendi.
Bu bulgu, aynı gün ameliyatın bütün komplikasyonlar bakımından risksiz olmadığını gösteriyor. Ayrıca gözlemsel araştırmalardan elde edilen risk farklılıklarının hasta özellikleri ve cerrahi koşullardan etkilenebileceği dikkate alınıyor.
Avrupa katarakt cerrahisi önerileri ne söylüyor?
Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneğinin (ESCRS) 2024 tarihli klinik önerileri, aynı gün iki gözden katarakt ameliyatını uygun hastalarda değerlendirilebilecek güvenli ve etkili bir seçenek olarak tanımlıyor.
Önerilere göre aynı gün ameliyatla farklı günlerde yapılan ameliyatların klinik sonuçları genel olarak karşılaştırılabilir düzeyde.
Aynı gün cerrahi, hastanın iki gözle daha erken işlevsel görmeye kavuşmasına ve ikinci ameliyatı beklerken yaşayabileceği görme dengesizliğinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Bununla birlikte uzun vadede hastaların kendi değerlendirdikleri görme işlevi açısından aynı gün ameliyatın ek bir üstünlüğü gösterilmiş değil.
Dolayısıyla yöntemin temel avantajı, herkes için daha iyi bir nihai görme sonucu sağlamasından çok, uygun kişilerde tedavi sürecini kısaltabilmesi.
İki gözün aynı gün ameliyat edilmesi nasıl gerçekleşiyor?
Tıpta bu yaklaşım, hemen ardışık iki taraflı katarakt cerrahisi olarak adlandırılıyor.
Uygulamada iki göz aynı anda ameliyat edilmiyor. Önce bir gözün ameliyatı tamamlanıyor, ardından ikinci göz için ayrı bir cerrahi hazırlık yapılıyor.
Güvenlik açısından her gözün bağımsız bir ameliyat olarak ele alınması gerekiyor.
ESCRS önerilerinde, iki göz için kullanılan cerrahi aletlerin ayrı sterilizasyon süreçlerinden geçirilmesi ve ilk gözde ortaya çıkan komplikasyonların ikinci ameliyata geçilmeden önce değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
İlk gözün ameliyatında ciddi bir sorun gelişmesi durumunda ikinci gözün ameliyatının ertelenmesi gündeme gelebiliyor.
Bu ayrım özellikle önem taşıyor. Çünkü katarakt ameliyatından sonra nadiren gelişebilen endoftalmi adı verilen göz içi enfeksiyonu, görmeyi tehdit edebilen ciddi bir komplikasyon.
Enfeksiyonun her iki gözü birden etkilemesi olasılığı, aynı gün cerrahide üzerinde durulan başlıca güvenlik konularından biri.
Bu nedenle ameliyatların aynı gün yapılması, sterilizasyon veya enfeksiyondan korunma önlemlerinin birleştirilmesi anlamına gelmiyor.
Aynı gün katarakt ameliyatı kimler için uygun?
İki gözünde de ameliyat gerektiren kataraktı bulunan ve ek komplikasyon riski düşük olan hastalar, aynı gün cerrahi açısından değerlendirilebiliyor.
Ancak hastanın gözünde başka hastalıkların bulunması, ameliyatın teknik açıdan güç olması veya ameliyat sonrası komplikasyon olasılığının yüksek görülmesi durumunda farklı günlerde cerrahi tercih edilebiliyor.
ESCRS, özellikle ameliyat sırasında veya sonrasında komplikasyon gelişme riskini artıran eşlikçi göz hastalıklarının değerlendirilmesini öneriyor.
Karar verilirken yalnızca kataraktın derecesi değil, her iki gözün ayrıntılı muayenesi, göz içi mercek ölçümleri, hastanın genel sağlık durumu ve beklenen görme sonucu birlikte ele alınıyor.
Farklı günlerde yapılan ameliyatların önemli avantajlarından biri de ilk gözün iyileşmesinin ve görme sonucunun değerlendirilmesine zaman tanıması.
Bu bilgiler, gerektiğinde ikinci göz için planlanan göz içi mercek gücünün yeniden değerlendirilmesine yardımcı olabiliyor.
Anestezi uzmanı olmadan ameliyat yapılması ne anlama geliyor?
Katarakt ameliyatlarında uygun hastalar için en yaygın yöntemlerden biri, göz yüzeyinin damlalarla uyuşturulduğu topikal anestezi.
Bu yöntemde hastanın genel anestezi altında uyutulması gerekmeyebiliyor.
Ancak anestezi uzmanının ameliyat sırasında bulunmaması ile ameliyatın anestezi uygulanmadan yapılması aynı şey değil.
ESCRS önerilerine göre anestezi yöntemi belirlenirken hastanın tıbbi geçmişi, kaygı düzeyi, konforu ve cerrahinin gereksinimleri değerlendirilmeli.
Bazı hastalarda yalnızca lokal anestezi yeterli olabilirken bazılarında ek sedasyon veya farklı anestezi yöntemleri gerekebiliyor.
Bu nedenle anestezi ekibinin gerekliliği hakkında bütün hastaları kapsayan tek bir karar verilmesi uygun değil.
Ameliyat sonrası ilk gün için destek planı önemli
İki gözün aynı gün ameliyat edilmesi, hastane ziyaretlerini ve iki ayrı ameliyat için yapılan hazırlıkları azaltabilse de ameliyat sonrasındaki ihtiyaçları ortadan kaldırmıyor.
Özellikle ilk saatlerde bulanık görme, ışığa hassasiyet veya göz damlalarının uygulanmasında yardıma ihtiyaç duyulması mümkün.
Bu nedenle hastanın eve dönüşü, ameliyat sonrası göz bakımı ve kontrol randevuları önceden planlanmalı.
Ameliyat sonrasında giderek artan göz ağrısı, belirgin kızarıklık veya görmede ani azalma gelişmesi durumunda gecikmeden göz hekimine başvurulmalı.
Sonuç olarak mevcut bilimsel kanıtlar, aynı gün iki gözden katarakt ameliyatının uygun hastalarda makul bir seçenek olduğunu destekliyor. Ancak en doğru ameliyat zamanlaması, iki gözün birlikte değerlendirilmesi ve cerrahi risklerin kişiye özel olarak belirlenmesiyle kararlaştırılıyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Katarakt ameliyatının zamanlaması, anestezi yöntemi ve cerrahi planı hakkında karar vermek için göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
KAYNAKLAR
1. Medscape Medical News. Same-Day Cataract Surgery in Both Eyes: Safe, With Caveats. 26 Ekim 2026.
2. Aiello F. ve arkadaşları. Immediate sequential vs delayed sequential bilateral cataract surgery: systematic review and meta-analysis. Journal of Cataract & Refractive Surgery. 2023;49(11):1168-1179. DOI: 10.1097/j.jcrs.0000000000001230.
3. European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS). ESCRS Recommendations for Cataract Surgery. 2024.
