Rapora göre en büyük risk, düşük ve orta gelirli ülkelerde sağlık hizmetlerine erişim ve bakım kalitesinde yaşanabilecek aksaklıklar.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sağlık sistemlerinin geleceğine ilişkin dikkat çeken bir uyarı yayımladı. Kuruluşun 2025 tarihli State of the World’s Nursing raporu ve güncellenen hemşirelik bilgi notuna göre, mevcut eğilimler devam ederse 2030 yılında dünya genelinde yaklaşık 4,5 milyon hemşire ve 310 bin ebe açığı oluşacak. Bu da toplam sağlık iş gücü açığını yaklaşık 4,8 milyon kişiye çıkaracak.
En büyük yük düşük ve orta gelirli ülkelerde
DSÖ, küresel hemşire sayısının son yıllarda arttığını, ancak bu artışın ülkeler arasında dengeli dağılmadığını belirtiyor. Rapora göre dünyadaki hemşirelerin yaklaşık yüzde 78’i, dünya nüfusunun yalnızca yüzde 49’unun yaşadığı ülkelerde görev yapıyor. Bu dengesizlik nedeniyle özellikle Afrika, Güneydoğu Asya ve Doğu Akdeniz bölgelerinde sağlık hizmetlerine erişimde ciddi sorunlar yaşanabileceği ifade ediliyor.
Yaşlanan nüfus yeni baskı oluşturuyor
Raporda yalnızca personel eksikliğine değil, yaşlanan hemşire nüfusuna da dikkat çekiliyor. Birçok yüksek gelirli ülkede önümüzdeki yıllarda emekliliklerin hızlanması beklenirken, bu açığın önemli ölçüde uluslararası hemşire göçüyle kapatılmaya çalışıldığı belirtiliyor. DSÖ, bunun uzun vadede düşük gelirli ülkelerdeki personel kaybını daha da artırabileceği uyarısını yapıyor.
Sorun sadece mezun sayısı değil
Uzmanlara göre kriz yalnızca yeni hemşire yetiştirmekle çözülemeyecek. Eğitim kapasitesinin artırılması, mezunların istihdam edilmesi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, ücret politikalarının güçlendirilmesi ve deneyimli personelin sistemde tutulması kritik önem taşıyor.
DSÖ, hemşirelik mesleğine yapılacak yatırımların yalnızca sağlık hizmetlerini güçlendirmeyeceğini; aynı zamanda ekonomik büyümeye, kadın istihdamına ve evrensel sağlık kapsamına da katkı sağlayacağını vurguluyor.
Sağlık hizmetleri nasıl etkilenebilir?
Uzmanlar, yeterli sayıda hemşire ve ebenin bulunmamasının şu sonuçlara yol açabileceğini belirtiyor:
- Hastaların sağlık hizmetine erişim süresinin uzaması
- Acil servis ve yoğun bakım ünitelerinde iş yükünün artması
- Koruyucu sağlık hizmetlerinin zayıflaması
- Anne ve bebek sağlığı hizmetlerinde aksamalar
- Kronik hastalıkların takibinde gecikmeler
- Sağlık çalışanlarında tükenmişlik riskinin yükselmesi
DSÖ, ülkelerin 2030 hedeflerine ulaşabilmesi için hem eğitim kontenjanlarının artırılmasını hem de mezun hemşirelerin sağlık sistemine etkin biçimde kazandırılmasını öneriyor. Kuruluş, sağlık iş gücüne yapılacak yatırımların gelecekte yaşanabilecek daha büyük krizlerin önlenmesinde kritik rol oynayacağını belirtiyor.
