Uzmanlara göre bugün için kıkırdağı tamamen eski hâline döndüren kesin bir yöntem yok; ancak modern tedaviler kıkırdak hasarını belirgin şekilde yavaşlatabiliyor ve bazı hastalarda kısmi yenilenme sağlayabiliyor.
Kök hücre tedavisi umut veriyor
Eklem bölgesine uygulanan mezenkimal kök hücre tedavisi, son yıllarda en çok ilgi çeken yöntemlerin başında geliyor.
Kök hücreler, eklemdeki iltihabı azaltarak ağrıyı hafifletiyor ve kıkırdak yüzeyinin daha iyi korunmasına yardımcı oluyor.
Uzman görüşü – ABD
ABD’de Cleveland Clinic Ortopedi Cerrahı Dr. Kurt Spindler, kök hücre tedavileri hakkında şunları söylüyor:
“Kök hücre uygulamaları kıkırdağın tamamen yenilenmesini sağlamıyor, ancak bazı hastalarda eklem yüzeyinin kalitesini artırıyor. En önemli etkisi ağrı azalması ve günlük hareket kapasitesinin artmasıdır.”
Dr. Spindler’e göre tedavinin başarısı hasarın boyutu, hastanın yaşı ve eklem yüküne göre değişiyor.
PRP tedavisi kıkırdak yıkımını yavaşlatabiliyor
Hastanın kendi kanından elde edilen PRP (Platelet Rich Plasma), büyüme faktörleri sayesinde iyileşme sürecini hızlandırıyor.
Kıkırdak üretimi sağlamasa da, kıkırdak dokusunun korunmasına ve iltihabın azalmasına yardımcı oluyor.
Mikrokırık ve mozaikplasti ameliyatları genç hastalara avantajlı
Ortopedi cerrahları, sınırlı kıkırdak hasarı olan genç hastalarda mikrofraktür (mikrokırık) ve mozaikplasti gibi cerrahi tekniklerin iyi sonuç verdiğini belirtiyor.
Bu yöntemlerde vücut kendi iyileştirici hücrelerini hasarlı bölgeye yönlendiriyor.
Uzman görüşü – İngiltere
Londra University College Hospital’dan ortopedi uzmanı Prof. Sarah Goldberg, bu teknikleri şöyle özetliyor:
“Mozaikplasti genç ve aktif hastalarda başarılı sonuçlar veriyor. Ancak geniş kıkırdak kayıplarında tek başına yeterli değil. Küçük alanlarda gerçek kıkırdağı bölgeye taşımamız, eklem hareketliliğini belirgin şekilde artırabiliyor.”
Kıkırdak hücresi nakli (ACI/MACI): En ileri biyolojik yöntem
Bu yöntemde hastadan alınan kıkırdak hücreleri laboratuvarda çoğaltılarak dizin hasarlı bölgesine geri naklediliyor.
Bazı spesifik vakalarda gerçeğe yakın kıkırdak oluşumu sağlanabiliyor.
Ancak:
- Oldukça pahalıdır
- Her hastanede uygulanmaz
- Geniş ameliyat gerektirir
Bilim dünyası geleceğe umutla bakıyor
Son yıllarda dünyada 3D biyoyazıcı kıkırdak, doku mühendisliği ve kök hücre + biyomateryal kombinasyonları üzerine yoğun çalışmalar devam ediyor.
Michigan Üniversitesi Biyomedikal Mühendislik Profesörü Dr. Jeremy Mao, bu alandaki gelişmeleri şöyle yorumluyor:
“3D baskı teknolojisi ile hastaya özel kıkırdak üretme fikri artık teoriden çıkıp laboratuvar aşamasına geldi. Klinik uygulamaya geçmesi için birkaç yıl daha araştırma gerekiyor.”
Sonuç: Tam yenilenme yok, ama tedaviler gelişiyor
Bugün için hiçbir yöntem kıkırdağı tamamen eski hâline döndüremiyor.
Ancak modern biyolojik tedaviler sayesinde:
- ağrı azalıyor
- yıkım yavaşlıyor
- eklem hareketliliği artıyor
- genç hastalarda kısmi yenilenme sağlanabiliyor
- protez ameliyatı yıllarca ertelenebiliyor
Uzmanlar “erken başvuru + düzenli egzersiz + kilo kontrolü”nün tedavinin en önemli parçaları olduğunu vurguluyor.