Uyku Apnesinde Yeni Dönem mi?
Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst hava yolunun tekrarlayan şekilde daralması veya kapanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir sağlık sorunu. Horlama, gündüz yorgunluğu, sabah baş ağrısı ve dikkat dağınıklığıyla kendini gösterebilen bu tablo, uzun vadede kalp-damar sistemi ve metabolik sağlık açısından da önem taşıyor.
Bugün uyku apnesinde en bilinen tedavi yöntemlerinden biri pozitif hava yolu basıncı, yani CPAP/PAP cihazları. Ancak birçok hasta bu cihazları uzun süre kullanmakta zorlanıyor. İşte bu nedenle ağızdan alınabilecek bir tedavi seçeneği, tıp dünyasında “uyku apnesi hapla tedavi edilebilir mi?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
AD109 Nedir?
American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine’da yayımlanan SynAIRgy adlı Faz 3 çalışmada, aroxybutynin 2.5 mg ve atomoxetine 75 mg içeren AD109 adlı deneysel ilaç kombinasyonu değerlendirildi. İlaç, uyku sırasında üst hava yolu kas tonusunu artırarak solunum yolunun kapanmasını azaltmayı hedefliyor.
Çalışma Nasıl Yapıldı?
Araştırmaya CPAP/PAP tedavisini tolere edemeyen veya kullanmayı reddeden hafif, orta ve ağır düzeyde obstrüktif uyku apnesi bulunan 646 yetişkin dahil edildi. Çalışma, ABD ve Kanada’daki 69 merkezde, çift kör, plasebo kontrollü ve 26 haftalık Faz 3 klinik araştırma olarak yürütüldü.
Sonuçlar Ne Gösterdi?
26 haftanın sonunda AD109 kullanan grupta apne-hipopne indeksi, yani uykuda solunum durması/azalması ölçütü, plaseboya göre anlamlı şekilde azaldı. Araştırmada AD109 grubunda model tahminine göre AHI’de yüzde 44,1 azalma, plasebo grubunda ise yüzde 17,6 azalma bildirildi.
İlaç ayrıca oksijen düşüşüyle ilişkili ölçütlerde de iyileşme sağladı. Ancak yorgunluk skorunda plaseboya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
Yan Etkiler Dikkat Çekti
Çalışmada AD109 kullananların yüzde 21,2’si yan etkiler nedeniyle tedaviyi bıraktı. Plasebo grubunda bu oran yüzde 3,1 oldu. En sık bildirilen yan etkiler ağız kuruluğu, uykusuzluk, bulantı ve idrar yapmada zorlanma olarak açıklandı. Ciddi yan etkilerin araştırmacılar tarafından tedaviyle ilişkili olmadığı bildirildi.
Ne Anlama Geliyor?
Bu çalışma, CPAP cihazını kullanamayan uyku apnesi hastaları için ağızdan alınan bir ilaç seçeneğinin mümkün olabileceğini gösteren önemli bir adım. Ancak AD109 henüz rutin kullanıma girmiş bir tedavi değil. İlacın onay süreçleri, uzun dönem güvenlilik verileri ve gerçek yaşam sonuçları yakından izlenmek zorunda.
Çalışmanın Apnimed tarafından desteklenmiş olması da değerlendirmede dikkate alınması gereken bir nokta.
Kaynak
Çalışma: Aroxybutynin and atomoxetine (AD109) for obstructive sleep apnea: a randomized phase 3 trial (SynAIRgy)
Dergi: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine
Yayın tarihi: 18 Mayıs 2026
Çalışma türü: Randomize, çift kör, plasebo kontrollü Faz 3 klinik araştırma