Özbal, kimya ile arkeolojiyi buluşturan çalışmaları ve yetiştirdiği bilim insanlarıyla Türkiye’de arkeometrinin gelişmesine önemli katkılar sağladı.
Boğaziçi Üniversitesi camiasının önemli bilim insanlarından Prof. Dr. Hadi Özbal’ın vefat ettiği bildirildi.
Boğaziçi Üniversitesi Kimya Bölümü’nde uzun yıllar görev yapan Özbal, özellikle arkeometri ve arkeometalürji alanındaki çalışmalarıyla tanınıyordu. Üniversitenin resmi kayıtlarında Özbal, Kimya Bölümü emeritus profesörü olarak yer alıyor. Araştırma alanları arasında enstrümantal analiz, arkeometalürji, antik Anadolu metalürjisi ve antik çömleklerde organik kalıntı analizleri bulunuyordu.
Paylaşılan vefat duyurusunda Prof. Dr. Hadi Özbal’ın cenazesinin 20 Eylül 2026 Pazar günü ikindi namazının ardından Etiler Camii’nden kaldırılacağı belirtildi. Cenaze bilgisi söz konusu duyuruya dayanıyor.
Prof. Dr. Hadi Özbal kimdir?
Prof. Dr. Hadi Özbal, 1967 yılında Robert Kolej Yüksek Okulu Kimya Bölümü’nden mezun oldu. Ardından ABD’de Villanova Üniversitesi’nde organik kimya alanında doktora eğitimini tamamladı ve 1971 yılında doktorasını aldı. Aynı yıl Boğaziçi Üniversitesi Kimya Bölümü’nde akademik çalışmalarına başladı. 1988 yılında profesörlüğe yükseldi.
1989-1990 yıllarında Massachusetts Üniversitesi’nde misafir profesör olarak bulunan Özbal, Boğaziçi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde de 1999-2002 yılları arasında müdürlük yaptı.
Ancak Hadi Özbal’ın bilim tarihindeki en dikkat çekici çalışmalarından biri, kimya ile arkeolojiyi aynı laboratuvarda buluşturması oldu.
Türkiye’de arkeometri eğitiminin öncülerindendi
Boğaziçi Üniversitesi, Özbal’ı Türkiye’de arkeometri denildiğinde öne çıkan isimlerden biri olarak tanımlıyor. Üniversitenin yayımladığı kapsamlı biyografiye göre Özbal, Türkiye’de ilk kez Boğaziçi Üniversitesi’nde arkeometriyi bir ders programı haline getirdi.
Arkeometri; arkeolojik buluntuların kimya, fizik, biyoloji ve diğer fen bilimlerinin yöntemleri kullanılarak incelenmesine dayanıyor. Bir metal parçanın hangi alaşımdan yapıldığı, seramik kaplarda hangi organik maddelerin bulunduğu veya eski toplumların üretim teknolojilerinin nasıl geliştiği bu yöntemlerle araştırılabiliyor.
Özbal’ın çalışmaları da bu disiplinlerarası yaklaşımın Türkiye’deki önemli örneklerinden biri oldu.
Boğaziçi Üniversitesi Arkeometri Laboratuvarı’nı kurdu
Prof. Dr. Hadi Özbal, 1991 yılında Boğaziçi Üniversitesi Arkeometri Laboratuvarı’nın kurulmasına öncülük etti.
Laboratuvarda Anadolu’nun farklı bölgelerindeki arkeolojik kazılardan çıkarılan buluntular bilimsel yöntemlerle incelendi. Çalışmalar zaman içinde Anadolu metalleri, tarih öncesi madencilik ve metalürjinin yanı sıra antik seramiklerdeki organik kalıntıların analizine kadar genişledi.
Özbal ve çalışma arkadaşlarının araştırmaları; Anadolu’daki eski metal üretim teknolojilerinin anlaşılmasından tarih öncesi toplumların beslenme alışkanlıklarının araştırılmasına kadar uzanan geniş bir bilimsel alanı kapsadı.
Emekliliğinden sonra da çalışmalarını sürdürdü
Prof. Dr. Özbal 2010 yılında, 63 yaşında emekliye ayrıldı. Ancak üniversiteden ve bilimsel çalışmalardan kopmadı.
Boğaziçi Üniversitesi’nin 2020 yılında yayımladığı biyografiye göre emekliliğinin ardından yaklaşık 10 yıl daha üniversitede gönüllü olarak çalışmalarını sürdürdü; laboratuvar araştırmalarına ve genç bilim insanlarının yetişmesine katkı verdi.
Bilimsel çalışmalarında kızı, arkeolog Doç. Dr. Rana Özbal ile de ortak araştırmalar gerçekleştirdi.
Prof. Dr. Hadi Özbal, kimyanın analitik gücünü arkeolojik buluntulara uygulayan çalışmalarıyla Türkiye’de arkeometri alanının gelişmesine katkı sağlayan akademisyenlerden biri olarak bilim dünyasında iz bıraktı.
