Magnezyum L-treonat takviyesinin hafıza, bilişsel performans ve uyku kalitesi üzerindeki etkilerini inceleyen klinik araştırmada dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı. Altı hafta boyunca magnezyum L-treonat kullanan yetişkinlerde, plasebo grubuna kıyasla genel bilişsel performans ve tepki süresi testlerinde daha fazla iyileşme saptandı. Araştırmada hesaplanan yaklaşık 7,5 yıllık bilişsel yaş farkı ise beyin sağlığı ve yaşlanma biyolojisi açısından yeni bir tartışmayı gündeme taşıdı.
Frontiers in Nutrition dergisinde 12 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan çalışmayı Tıbbiye Bülteni için değerlendiren Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, sonuçların umut verici olmakla birlikte beynin biyolojik olarak gençleştiği şeklinde yorumlanamayacağını belirtti. Moleküler biyoloji ve genetik alanındaki çalışmalarıyla tanınan Yılancıoğlu, bilişsel performans göstergeleri ile yaşlanmanın biyolojik mekanizmaları arasındaki farkın doğru anlaşılması gerektiğine dikkat çekti.
100 Yetişkin Altı Hafta Boyunca Takip Edildi
Adrian L. Lopresti ve Stephen J. Smith tarafından yürütülen randomize, çift kör ve plasebo kontrollü araştırmaya, 18-45 yaşları arasında, uyku kalitesinden memnun olmadığını bildiren 100 yetişkin katıldı.
Katılımcıların yarısına günlük 2 gram Magtein markalı magnezyum L-treonat, diğer yarısına ise plasebo verildi.
Altı haftalık takip döneminde hafıza, dikkat, bilişsel performans, tepki süresi, uyku kalitesi ve bazı fizyolojik göstergeler incelendi.
Bilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından geliştirilen NIH Toolbox test bataryasından yararlanıldı. Soyut akıl yürütme becerileri Raven testiyle, uyku özellikleri ise katılımcıların doldurduğu ölçekler ve Oura Ring adlı giyilebilir cihaz aracılığıyla değerlendirildi.
Hafıza ve Bilişsel Performansta Anlamlı İyileşme
Araştırmada magnezyum L-treonat kullanan grupta, genel bilişsel performansı ölçen NIH Toolbox toplam puanında plaseboya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptandı (p=0,043).
Özellikle çalışma belleğinde olumlu sonuçlar elde edildi. Epizodik bellek alanında da magnezyum grubunun lehine bir eğilim görüldü; ancak bu alandaki bireysel test sonucunun istatistiksel anlamlılık sınırını karşılamadığı dikkate alınmalı.
Çalışma belleği, bilgilerin kısa süreli olarak zihinde tutulmasını ve kullanılmasını sağlayan bilişsel işlevdir. Epizodik bellek ise geçmişte yaşanan olayların ve deneyimlerin hatırlanmasıyla ilişkilidir.
Katılımcıların tepki süresini değerlendiren testte de magnezyum L-treonat grubunun lehine anlamlı bir sonuç elde edildi (p=0,031).
Bununla birlikte, soyut akıl yürütme ve problem çözme becerilerini değerlendiren Raven testinde iki grup arasında anlamlı farklılık görülmedi.
Bu bulgular, magnezyum L-treonatın bütün bilişsel işlevleri aynı düzeyde geliştirdiğini söylemek için yeterli değil.
Beynin Bilişsel Yaşında 7,5 Yıllık Fark Ne Anlama Geliyor?
Araştırmanın en çok dikkat çeken sonucu, bilişsel performans puanlarının yaş eşdeğeri üzerinden değerlendirilmesiyle elde edilen yaklaşık 7,5 yıllık fark oldu.
Altıncı haftada iki grup arasında bilişsel performansı değerlendiren ölçekte 2,24 puanlık fark hesaplandı. Araştırmacılar, yaşa bağlı bilişsel performans değişimini temel alan referans verilerden hareketle bu sonucu yaklaşık 7,5 yıllık bilişsel yaş farkına karşılık gelecek şekilde yorumladı.
Ancak bilişsel yaş ile biyolojik beyin yaşı aynı kavramı ifade etmiyor.
Bilişsel yaş, belirli zihinsel testlerde elde edilen performansın yaş gruplarına ait referans değerlerle karşılaştırılmasına dayanan tahmini bir göstergedir.
Bu nedenle araştırmadaki sonuç, beyin dokusunun gençleştiği, yaşlanmanın tersine döndüğü veya nörodejeneratif hastalık riskinin azaldığı anlamına gelmiyor.
Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu: “Bilişsel Yaş Farkını Doğru Yorumlamak Gerekiyor”
Araştırmanın bulgularını değerlendiren Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, magnezyum L-treonatın bilişsel performans üzerindeki olası etkilerinin daha kapsamlı araştırılması gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Magnezyum L-treonat üzerine yapılan bu araştırmayı, bilişsel performansın beslenme ve metabolik süreçlerle ilişkisini anlamak açısından değerli buluyorum. Özellikle çalışma belleği, epizodik bellek ve tepki süresinde gözlenen olumlu sonuçlar, bu bileşiğin sinir sistemi üzerindeki olası etkilerinin daha kapsamlı araştırılması gerektiğine işaret ediyor.
Ancak çalışmada bildirilen 7,5 yıllık bilişsel yaş farkını doğru yorumlamak gerekiyor. Burada beynin biyolojik olarak 7,5 yıl gençleşmesinden değil, bilişsel testlerdeki performans değişiminin yaş eşdeğerinden söz ediyoruz. Yaşlanma biyolojisi ve longevity açısından bu ayrım son derece önemli. Çünkü bir biyolojik göstergenin veya performans testinin iyileşmesi, yaşlanma sürecinin tersine çevrildiğini tek başına kanıtlamaz.
Beyin sağlığını yalnızca tek bir mineral veya takviye üzerinden değerlendiremeyiz. Genetik yapı, epigenetik düzenleme, uyku, fiziksel aktivite, beslenme ve metabolik sağlık birbiriyle etkileşim hâlinde çalışan süreçlerdir. Bu araştırma umut verici bir başlangıç olmakla birlikte, magnezyum L-treonatın uzun vadeli bilişsel sağlık üzerindeki gerçek etkisini ortaya koymak için daha geniş katılımlı, bağımsız ve uzun süreli klinik çalışmalara ihtiyaç var. Bilimsel açıdan önemli olan, umut verici bir bulguyu kesin bir gençleşme vaadine dönüştürmeden değerlendirebilmektir.”
Magnezyum L-Treonat Uyku Kalitesini Artırıyor mu?
Araştırmanın uykuya ilişkin sonuçları, bilişsel performans bulgularına kıyasla daha sınırlı kaldı.
Magnezyum L-treonat kullanan katılımcılarda, uyku sorunlarının gündüz yaşamını olumsuz etkilemesini değerlendiren ölçekte plasebo grubuna göre daha fazla iyileşme saptandı (p=0,043).
Ancak uyku bozuklukları, dinlendirici uyku ve genel iyilik hâli gibi diğer değerlendirmelerde gruplar arasında anlamlı fark görülmedi.
Başlangıçta daha belirgin uyku sorunları bildiren katılımcılardan oluşan bir alt grupta uyku bozukluğu puanlarında olumlu değişiklikler saptandı. Bununla birlikte, bu sonuç alt grup analizine dayandığı için bütün katılımcılara genellenemiyor.
Araştırmada kullanılan Oura Ring cihazından elde edilen nesnel uyku ölçümlerinde de magnezyum L-treonatın plaseboya karşı anlamlı üstünlüğü gösterilemedi.
Bu nedenle çalışmanın magnezyum L-treonatın uyku süresini uzattığını veya uyku kalitesini kesin olarak artırdığını kanıtladığı söylenemez.
Gece Kalp Atım Hızı ve Stres Göstergeleri de İncelendi
Araştırmacılar, uyku sırasında kalp atım hızı ve kalp hızı değişkenliği gibi fizyolojik göstergeleri de değerlendirdi.
Magnezyum L-treonat kullanan grupta gece kalp atım hızında plaseboya kıyasla daha fazla azalma görüldü (p=0,030).
Kalp atımları arasındaki zaman farklılıklarını ifade eden kalp hızı değişkenliğinde ise artış saptandı (p=0,036).
Kalp hızı değişkenliği, otonom sinir sisteminin işleyişine ilişkin bilgi veren fizyolojik göstergelerden biridir.
Araştırmacılar bu değişimlerin otonom sinir sistemi dengesiyle ilişkili olabileceğini değerlendirdi. Ancak söz konusu bulgular, doğrudan stresin azaldığını veya uzun vadeli kalp sağlığının iyileştiğini kanıtlamıyor.
Magnezyum L-Treonat Diğer Magnezyum Türlerinden Farklı mı?
Magnezyum L-treonat, magnezyumun L-treonik asitle oluşturduğu bir bileşiktir. Özellikle bilişsel işlevler üzerindeki olası etkileri nedeniyle araştırılmaktadır.
Magnezyum sitrat, magnezyum glisinat ve magnezyum oksit gibi formlardan kimyasal yapısı bakımından ayrılır.
Deneysel araştırmalarda magnezyum L-treonatın beyin dokusundaki magnezyum düzeylerini etkileyebileceğine ilişkin bulgular elde edilmiştir.
Ancak bu tür mekanistik bulguların insanlarda doğrudan hafıza artışı veya nörolojik hastalıklardan korunma anlamına geldiği söylenemez.
Ayrıca söz konusu klinik araştırmada magnezyum L-treonat diğer magnezyum formlarıyla karşılaştırılmadı.
Dolayısıyla mevcut sonuçlar, magnezyum L-treonatın bütün magnezyum takviyelerinden daha etkili olduğunu göstermiyor.
Araştırmanın Sınırlamaları ve Finansman Bilgisi
Çalışmanın randomize, çift kör ve plasebo kontrollü olarak gerçekleştirilmesi, araştırma tasarımının güçlü yönleri arasında bulunuyor.
Buna karşılık katılımcı sayısının 100 kişiyle ve takip süresinin altı haftayla sınırlı kalması, bulguların uzun vadeli etkiler hakkında kesin sonuç vermesini engelliyor.
Araştırmaya yalnızca 18-45 yaşları arasındaki yetişkinlerin katılması nedeniyle sonuçlar ileri yaştaki bireylere, demans hastalarına veya belirgin bilişsel bozukluğu bulunan kişilere doğrudan uygulanamıyor.
Bilişsel yaş hesabının dolaylı bir performans göstergesine dayanması da önemli bir sınırlama oluşturuyor.
Birden fazla test ve sonucun incelendiği çalışmada, bazı olumlu bulgular istatistiksel anlamlılık sınırına yakın olduğundan bağımsız araştırmalarla doğrulanmaları gerekiyor.
Makalenin finansman bildirimine göre araştırma Threotech Inc. tarafından desteklendi. Şirket, çalışmada kullanılan ürünü sağladı ve araştırma tasarımının oluşturulmasında rol aldı.
Bu durum bulguları kendiliğinden geçersiz kılmıyor. Ancak bağımsız finansmanla yürütülecek klinik araştırmaların önemini artırıyor.
Dergide Ekim 2026'da yayımlanan düzeltme bildiriminde ise makalenin istatistiksel analiz bölümünde tek yönlü test ifadesinin yanlışlıkla kullanıldığı, analizlerin gerçekte çift yönlü testlerle gerçekleştirildiği açıklandı. Düzeltmenin bildirilen sonuçları ve yorumları değiştirmediği belirtildi.
Magnezyum Takviyesi Herkes İçin Gerekli mi?
Magnezyum, sinir sistemi işlevleri, kas kasılması, enerji üretimi ve çok sayıda metabolik süreç için gerekli bir mineraldir.
Vücudun magnezyuma ihtiyaç duyması, her bireyin ek magnezyum takviyesi kullanması gerektiği anlamına gelmez.
Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, kuruyemişler, tohumlar ve tam tahıllar magnezyumun doğal besin kaynakları arasında bulunur.
Araştırmada kullanılan günlük 2 gramlık doz, magnezyum L-treonat bileşiğinin toplam miktarını ifade ediyor. Bu miktar 2 gram elemental magnezyuma karşılık gelmiyor.
Ayrıca magnezyum takviyeleri bazı antibiyotiklerin ve osteoporoz tedavisinde kullanılan ilaçların emilimini etkileyebilir.
Böbrek fonksiyonları bozulmuş kişilerde yüksek miktarda magnezyum alınması daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Araştırmada ciddi advers reaksiyon bildirilmemiş olması, uzun süreli kullanımın bütün bireylerde güvenli olduğuna ilişkin yeterli kanıt oluşturmuyor.
Magnezyum ve Beyin Sağlığında Yeni Araştırmalara İhtiyaç Var
Magnezyum L-treonat üzerine yapılan bu klinik çalışma, bazı bilişsel performans testlerinde olumlu sonuçlar elde edilebileceğini gösteriyor.
Bununla birlikte kısa süreli hafıza testi iyileşmesi ile Alzheimer hastalığının önlenmesi, demans riskinin azaltılması veya biyolojik yaşlanmanın yavaşlatılması birbirinden farklı bilimsel sonuçlardır.
Araştırma bu uzun vadeli sağlık sonuçlarını değerlendirmedi.
Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu'nun da dikkat çektiği gibi beyin sağlığı; genetik, epigenetik, metabolik ve çevresel faktörlerin birlikte etkili olduğu karmaşık bir süreçtir.
Magnezyum L-treonatın hangi bireylerde yarar sağlayabileceği, olası etkilerinin ne kadar sürdüğü ve diğer magnezyum formlarına kıyasla klinik üstünlüğü bulunup bulunmadığı, daha geniş katılımlı ve bağımsız çalışmalarla açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.
TIBBİ UYARI
Magnezyum L-treonat, unutkanlık, demans, Alzheimer hastalığı veya uykusuzluk için kanıtlanmış bir tedavi değildir. Düzenli ilaç kullananların, böbrek hastalığı bulunanların ve takviye kullanmayı düşünenlerin hekim veya eczacı görüşü alması önemlidir. Süreklilik gösteren hafıza ve uyku sorunlarının nedenleri tıbbi olarak değerlendirilmelidir.
KAYNAKLAR
1. Frontiers in Nutrition — Lopresti AL, Smith SJ. The effects of magnesium L-threonate (Magtein®) on cognitive performance and sleep quality in adults: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial — 12 Ocak 2026.
2. Frontiers in Nutrition — Correction: The effects of magnesium L-threonate (Magtein®) on cognitive performance and sleep quality in adults: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial — Ekim 2026.
3. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, Office of Dietary Supplements — Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals.
