Bacak ağrısı, günlük yaşamda en sık karşılaşılan sağlık yakınmalarından biri. Uzun süre ayakta kalmak, yoğun egzersiz yapmak veya ters bir hareket sonucunda ortaya çıkan ağrılar çoğu zaman kısa sürede geçiyor. Ancak dinlenmeye rağmen devam eden, tekrarlayan ya da şişlik, uyuşma ve renk değişikliğiyle birlikte görülen bacak ağrısı önemli bir hastalığın işareti olabiliyor.
Kas krampları ve zorlanmalar
Bacak ağrısının en yaygın nedenleri arasında kas krampları, kas zorlanmaları ve küçük lif yırtıkları bulunuyor. Yoğun egzersiz, yetersiz sıvı tüketimi, uzun süre aynı pozisyonda kalmak veya kasların aşırı kullanılması özellikle baldır bölgesinde ani ve keskin ağrıya neden olabiliyor.
Kramplar genellikle birkaç saniye veya dakika içinde geçse de sık tekrarlaması durumunda kullanılan ilaçların, sıvı-elektrolit dengesinin ve altta yatan hastalıkların değerlendirilmesi gerekebiliyor.
Siyatik ağrısı bacağa yayılabilir
Bel bölgesindeki sinirlerin baskı altında kalması, kalçadan başlayarak bacağın arka kısmına doğru yayılan ağrıya yol açabiliyor. Siyatik olarak bilinen bu durumda ağrıya yanma, karıncalanma, uyuşma veya kas güçsüzlüğü eşlik edebiliyor.
Uzun süre oturmak, ağır kaldırmak veya ani hareketler şikâyetleri artırabiliyor. İdrar veya dışkı kontrolünde değişiklik, iki bacakta birden güç kaybı ya da genital bölgede uyuşma gelişmesi ise acil değerlendirme gerektiriyor.
Damar daralması yürürken ağrı yapabilir
Bacak damarlarında yağlı birikintiler nedeniyle daralma gelişmesi, kaslara yeterli kan ulaşmasını engelleyebiliyor. Periferik arter hastalığı adı verilen bu durumda ağrı çoğunlukla yürürken ortaya çıkıyor ve dinlenince azalıyor.
Özellikle sigara kullanan, diyabeti, yüksek tansiyonu veya yüksek kolesterolü bulunan kişilerde risk artıyor. Ayakta soğukluk, solukluk, iyileşmeyen yaralar ve nabzın zayıflaması da dolaşım bozukluğuna işaret edebiliyor.
Tek taraflı şişlik ve ağrı pıhtı belirtisi olabilir
Bacağın derin toplardamarlarında pıhtı oluşması, derin ven trombozu olarak tanımlanıyor. Genellikle tek bacakta görülen ani şişlik, baldır ağrısı, sıcaklık artışı ve ciltte kızarıklık veya morarma önemli belirtiler arasında yer alıyor.
Uzun yolculuklar, uzun süre hareketsiz kalmak, yakın zamanda ameliyat geçirmek, gebelik, bazı kanser türleri ve pıhtılaşma eğilimini artıran hastalıklar riski yükseltebiliyor. Pıhtının akciğere ulaşması nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya kanlı öksürük gibi hayati tehlike taşıyan belirtilere neden olabiliyor.
Varis ve toplardamar yetmezliği
Toplardamar kapakçıklarının yeterince çalışmaması kanın bacaklarda göllenmesine yol açabiliyor. Bu durumda özellikle günün ilerleyen saatlerinde ağırlık hissi, zonklama, kaşıntı, şişlik ve gece krampları görülebiliyor.
Uzun süre oturmak veya ayakta durmak yakınmaları artırırken bacakları yukarı kaldırmak geçici rahatlama sağlayabiliyor. İlerlemiş vakalarda cilt renginde koyulaşma ve ayak bileği çevresinde yaralar gelişebiliyor.
Eklem ve tendon sorunları
Diz veya kalça kireçlenmesi, menisküs yaralanmaları, tendon iltihabı ve bağ hasarları da bacağın farklı bölgelerinde ağrı oluşturabiliyor. Ağrının hareketle artması, eklemde şişlik, sertlik, takılma veya hareket kısıtlılığı görülmesi ortopedik değerlendirme gerektirebiliyor.
Diz arkasında oluşan Baker kisti ise gerginlik, şişlik ve baldır bölgesine yayılan ağrıya neden olabiliyor. Kistin yırtılması durumunda belirtiler damar pıhtısıyla karışabileceğinden kesin tanı için muayene gerekiyor.
Sinir hasarı ve vitamin eksiklikleri
Diyabet başta olmak üzere bazı hastalıklar çevresel sinirlerde hasara yol açabiliyor. Periferik nöropati olarak adlandırılan bu tabloda yanma, batma, elektriklenme, uyuşma ve gece artan ağrı görülebiliyor.
B12 vitamini eksikliği, bazı ilaçlar, aşırı alkol tüketimi ve kimi metabolik hastalıklar da sinir kaynaklı yakınmalara neden olabiliyor. Belirtilerin yalnızca ağrı kesiciyle bastırılması yerine altta yatan nedenin belirlenmesi önem taşıyor.
Bacak ağrısında ne zaman doktora başvurulmalı?
Ağrının birkaç gün içinde azalmaması, giderek şiddetlenmesi, yürüme sırasında sürekli tekrarlaması veya günlük hareketleri engellemesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
Tek bacakta aniden gelişen şişlik ve sıcaklık artışı, travma sonrası üzerine basamama, ayağın soğuması veya soluklaşması, belirgin kas güçsüzlüğü ve iyileşmeyen yaralar gecikmeden değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Bacak ağrısıyla birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma hissi veya kanlı öksürük ortaya çıkması halinde ise acil yardım çağrılması gerekiyor.
Kaynak:
* Mayo Clinic (Periferik arter hastalığı, varis, meralgia parestetika)
* Cleveland Clinic (Siyatik)
* National Heart, Lung, and Blood Institute (Derin ven trombozu)
* American Academy of Orthopaedic Surgeons (Kas zorlanmaları, stres kırıkları, shin splints)
* Arthritis Foundation (Artrit)
