Akondroplazili çocuklarda ağızdan ilaç adayı Faz 3’te büyüme hızını artırdı
Akondroplazili çocuklarda ağızdan ilaç adayı Faz 3’te büyüme hızını artırdı
İçeriği Görüntüle

Tıpta son 48 saatin üç yeni araştırması
Bilimsel dergilerde 25 Eylül 2026'da yayımlanan üç araştırma, kanser biyolojisinden robotik cerrahiye ve ileri karaciğer hastalıklarına kadar farklı alanlarda yeni veriler ortaya koydu.
Scientific Reports'ta yayımlanan araştırmada prostat kanserinde RNA düzenlenmesinde görev alan ADAR1 enzimi incelendi. Surgical Endoscopy'deki çalışma, büyük ve karmaşık distal kolorektal lezyonlarda endorobotik ve klasik endoskopik yöntemleri karşılaştırdı. Hepatology International'da yayımlanan prospektif araştırmada ise ileri kronik karaciğer hastalarında kandaki fibronektin düzeyleri değerlendirildi.
Çalışmaların araştırma tasarımları ve sundukları kanıt düzeyleri birbirinden farklı. Bu nedenle sonuçların her biri kendi bilimsel sınırları içinde değerlendiriliyor.
Prostat kanserinde ADAR1 mercek altında
Prostat kanseri araştırması, hücrelerin genetik bilgiyi kullanma süreçlerinden biri olan RNA düzenlemesine odaklandı.
Araştırmanın klinik bölümünde radikal prostatektomi uygulanmış 230 lokalize prostat kanseri hastasına ait dokular incelendi. ADAR1 düzeylerinin malign prostat dokusunda benign dokuya göre daha yüksek olduğu ve daha yüksek tümör derecesiyle ilişkili olduğu belirlendi. Metastatik ve kastrasyona dirençli prostat kanserine ait moleküler verilerde de ADAR1 ekspresyonunun arttığı görüldü.
ADAR1, RNA'daki bazı yapı taşlarının kimyasal olarak değiştirilmesini sağlayan bir enzim. Araştırmacılar bu enzimin prostat kanseri hücrelerindeki faaliyetini siRNA adı verilen ve belirli genlerin çalışmasını azaltabilen bir yöntemle baskıladı.
ADAR1 baskılandığında A-to-I olarak adlandırılan RNA düzenlemesi ve kanser hücrelerinin çoğalması azaldı. Programlanmış hücre ölümü olarak bilinen apoptoz ve hücreler arasındaki yapışma ise arttı.
Sonuçlar, ADAR1'in prostat kanseri biyolojisinde araştırılabilecek moleküler hedeflerden biri olabileceğini gösteriyor. Ancak deneysel müdahale hastalarda uygulanmadı. Bu nedenle çalışma, ADAR1'i hedefleyen yeni bir prostat kanseri tedavisinin etkili olduğunu göstermiyor.
Endorobotik yöntemde işlem süresi daha kısa bulundu
Surgical Endoscopy'de yayımlanan araştırmada, büyük ve karmaşık distal kolorektal lezyonların çıkarılmasında endorobotik submukozal diseksiyon (ERSD) ile klasik endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) karşılaştırıldı.
Araştırmada 164 hastanın verileri değerlendirildi. Hastaların 79'una endorobotik yöntem, 85'ine klasik endoskopik submukozal diseksiyon uygulanmıştı.
Her iki yöntemde de lezyonun tek parça hâlinde çıkarılmasını ifade eden en-blok rezeksiyon oranları birbirine yakındı. Bu oran endorobotik yöntemde yüzde 97,5, klasik yöntemde yüzde 96,5 olarak bildirildi.
Farklardan biri büyük lezyonların işlem süresinde görüldü.
25 santimetrekare ve üzerindeki lezyonlarda medyan işlem süresi endorobotik yöntemde 87 dakika, klasik yöntemde 142 dakika olarak kaydedildi. 10–25 santimetrekare büyüklüğündeki lezyonlarda ise süreler sırasıyla 65 ve 119 dakika oldu.
Bu veriler, endorobotik yöntemin özellikle daha büyük lezyonlarda daha kısa işlem süresiyle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Ancak araştırma randomize bir klinik çalışma değildi.
Çalışmanın tek merkezde yapılması ve işlemlerin aynı deneyimli uzman tarafından gerçekleştirilmesi de sonuçların başka hastanelere ve farklı cerrahlara doğrudan genellenmesini sınırlıyor. Yöntem seçiminde lezyon özellikleri, hasta ve cerrah tercihleri ile robotik sistemin kullanılabilirliği gibi unsurların etkili olabilmesi de karşılaştırmanın değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken faktörler arasında.
Bu nedenle sonuçlar, endorobotik yöntemin klasik endoskopik yönteme kesin olarak üstün olduğunu kanıtlamıyor.
Fibronektin ileri karaciğer hastalarında araştırıldı
Hepatology International'da yayımlanan prospektif araştırmada, ileri kronik karaciğer hastalarında kandaki fibronektin düzeylerinin karaciğer fonksiyonları ve bazı komplikasyonlarla ilişkisi incelendi.
Fibronektin, hücrelerin çevresindeki yapısal ortamın önemli bileşenlerinden biri olan ve kan dolaşımında da bulunan bir protein.
Çalışmaya 298 ileri kronik karaciğer hastası dahil edildi. Hastaların 108'inde hastalık kompanse, 190'ında ise dekompanse durumdaydı.
Dekompanse hastalarda kandaki fibronektin düzeylerinin kompanse hastalara göre daha düşük olduğu belirlendi. Fibronektin düzeylerinin karaciğerin protein üretme kapasitesini yansıtan bazı göstergelerle de ilişkili olduğu görüldü.
Takip sırasında daha yüksek fibronektin düzeyleri varis kanamasıyla, daha düşük düzeyler ise portal ven trombozuyla ilişkili bulundu.
Bu bulgular neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor. Araştırmacılar kanama ve tromboza ilişkin analizleri keşifsel olarak değerlendiriyor. Olay sayılarının sınırlı olması da bu sonuçların daha geniş hasta gruplarında doğrulanmasını gerekli kılıyor.
Fibronektin düzeyleri genel karaciğer dekompansasyonu, hepatoselüler karsinom veya karaciğerle ilişkili ölümle bağımsız olarak ilişkili bulunmadı.
Dolayısıyla araştırma, fibronektinin bugün ileri kronik karaciğer hastalarında rutin olarak kullanılabilecek yeni bir risk testi olduğunu göstermiyor.
Araştırmalar aynı kanıt düzeyinde değil
Üç çalışma aynı zaman diliminde yayımlanmış olsa da klinik anlamları birbirinden farklı.
Prostat kanseri çalışmasında insan tümör dokuları incelendi ancak ADAR1'in baskılanmasına ilişkin deneyler laboratuvar ortamında gerçekleştirildi. Dolayısıyla burada söz konusu olan, hastalarda kanıtlanmış yeni bir tedaviden çok prostat kanseri biyolojisine ilişkin yeni bir araştırma hedefi.
Kolorektal çalışmada doğrudan hastalara uygulanmış iki yöntemin sonuçları karşılaştırıldı. Buna karşın randomizasyonun bulunmaması, hangi yöntemin daha iyi olduğuna ilişkin kesin bir nedensel sonuç çıkarılmasını engelliyor.
Fibronektin araştırması ise hastaların ileriye dönük izlendiği prospektif bir çalışma. Burada bulunan ilişkiler yeni araştırmalara zemin sağlayabilir; ancak fibronektinin klinikte yeni bir biyobelirteç olarak kullanılabilmesi için bağımsız hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor.
Son 48 saatte yayımlanan bu çalışmalar, farklı tıp alanlarında araştırmaların hangi yönde ilerlediğine ilişkin yeni veriler sağlıyor. Bulguların klinik uygulamaya taşınıp taşınamayacağını ise daha geniş, bağımsız ve gerektiğinde kontrollü araştırmalar belirleyecek.
KAYNAKLAR
• Scientific Reports – ADAR1'in prostat kanseri ilerlemesi ve RNA düzenlenmesindeki rolünü inceleyen araştırma
• Surgical Endoscopy – Distal kolorektal lezyonlarda endorobotik ve endoskopik submukozal diseksiyon karşılaştırması
• Hepatology International – İleri kronik karaciğer hastalığında dolaşımdaki fibronektin düzeylerini inceleyen araştırma