KÜLTÜR-SANAT

14 Mart’ın Hüzünlü Hikâyesi: Tıbbiyelilerin İşgal Altında Başlattığı Sessiz Direniş

14 Mart Tıp Bayramı, aslında bir kutlamadan çok daha fazlası… İşgal altındaki İstanbul’da pijamalarıyla bile boyun eğmeyen tıbbiyelilerin başlattığı bir millet direnişinin adıdır.

  • Öğrencilerin yatakhaneleri boşaltıldı, karyolalar askerler için alındı.
  • Tıbbiyeliler yer döşeklerinde yatmaya zorlandı.
  • Üniforma giymek yasaklandı.
  • Üç kişinin bir araya gelmesi bile yasaklandı.
Ama tıbbiyeliler geri adım atmadı. Bu kez pijamalarıyla, fesleriyle derslere girerek tarihe geçecek bir protesto başlattılar. 14 Mart 1919: Kutlama Görünümlü Milli Direniş Toplantısı Baskılara dayanamayan öğrenciler, o güne kadar hiç kutlanmamış olan Tıbbiyenin kuruluş yıl dönümünü bahane ederek İşgale rağmen bir toplantı düzenlemek için izin istedi. İşgal kuvvetleri, gözetim altında olmak şartıyla izin verdi. Toplantıda Dr. Memduh Necdet, tarihe kazınan o konuşmayı yaptı: “İtiraf ediyoruz ki vatan, bilhassa onun kalbi olan İstanbul bugün korkunç bir buhran geçiriyor. Ama korkmuyoruz… Çünkü İstanbul bizimdir.” Bu sözler salonda alkışlarla yükselirken işgalciler toplantıyı zorla dağıttı, birçok öğrenciyi gözaltına aldı. Aynı Anda Bir Başka Direniş: İki Kule Arasına Asılan Dev Türk Bayrağı Toplantı dağıtılırken diğer tıbbiyeliler okulun iki saat kulesinin arasına dev bir Türk bayrağı astı. Bu öyle güçlü bir eylemdi ki Kurtuluş Savaşı’nın ilk işaret fişeği olarak kabul edildi. Bugün kutladığımız 14 Mart Tıp Bayramı’nın gerçek çıkış noktası işte bu eylemdir: Bir avuç öğrencinin işgal ordularına karşı attığı tarihî meydan okuma. Sivas Kongresi’nde Bir Tıbbiyeli: Bağımsızlığın En Gür Sesi Sivas Kongresi’nde Tıbbiyeli Hikmet’in şu sözleri, tarihte bir dönüm noktasıdır: “Paşam, manda ve himayeyi kabul edemeyiz! Bunu kabul eden her kim olursa olsun reddeder, lanetleriz!” Bu cümle, tıbbiyelilerin yalnızca hekim yetiştiren bir okul olmadığını; bağımsızlık iradesinin köklerinden biri olduğunu gösterdi. Çanakkale’de Şehit Olan Bir Nesil: 1921’de Hiç Mezun Verilemedi Tıbbiyeliler sadece işgalde değil; cephede de en ağır bedeli ödeyen gruplardan biri oldu.
  • 1915’te Tıbbiye 1. sınıfa kaydolan öğrencilerin tamamı Çanakkale’de şehit oldu.
  • Bu nedenle 1921 yılında Tıbbiye hiç mezun veremedi.
  • Savaşta kimi kurşunla, kimi kolera, tifüs, frengi ve dizanteri gibi hastalıklarla can verdi.
  1. Dünya Savaşı boyunca binlerce hekim ve sağlık çalışanı yaralıların başında şehadete yürüdü; kimi seyyar hastanelerde, kimi cephe hattında hayatını kaybetti ama hiçbir yaralıyı yalnız bırakmadı.
Bugün 14 Mart Neyi Anlatıyor? 14 Mart Tıp Bayramı bugün sadece bir meslek günü değildir. Bu topraklar için ter döken, kan döken, can veren tıbbiyeli ruhunun bayramıdır. Çanakkale’de, İstanbul’un işgalinde, Balkanlarda, Galiçya’da, 15 Temmuz’da… Nerede bir yara varsa orada olanların hikâyesidir.