Prof. Dr. Siyami Ersek kimdir? Göğüs ve kalp cerrahisine adanan bir yaşam
Prof. Dr. Siyami Ersek, 6 Haziran 1920’de Uşak’ta doğdu. Göğüs ve kalp cerrahisi alanlarında çalışan Ersek, Türkiye’de bu alanlara yönelik kliniklerin kurulmasında, cerrahi uygulamaların geliştirilmesinde ve uzman hekimlerin yetiştirilmesinde görev aldı.
Meslek yaşamı, sanatoryumlarda yürüttüğü akciğer ameliyatlarından Haydarpaşa’da kurduğu cerrahi merkezindeki açık kalp ameliyatlarına uzandı. Başhekimlik ve cerrahi direktörlük görevlerini üstlendiği merkez, daha sonra onun adıyla anıldı.
İzmir ve İstanbul’daki öğreniminden cerrahi uzmanlığına
İlk ve orta öğrenimini İzmir’de tamamlayan Ersek, İstanbul Erkek Lisesinden 1938’de mezun oldu. Aynı yıl başladığı İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesindeki eğitimini 1944’te bitirdi.
Öğrencilik döneminde, 1942–1944 yılları arasında Anatomi Enstitüsünde yardımcı asistan olarak çalıştı. Mezuniyetinin ardından anatomi alanındaki görevini kısa süre sürdürdü ve daha sonra Birinci Cerrahi Kliniğine geçti. 1947’de genel cerrahi uzmanı oldu.
1948–1949 yıllarında İngiltere’de göğüs cerrahisi ve anestezi üzerine çalıştı. Türkiye’ye döndükten sonra askerlik hizmetini Gölcük Hastanesinin cerrahi servisinde yaptı.
Sanatoryumlarda akciğer cerrahisinin geliştirilmesi
Ersek, 1951’de Heybeliada Sanatoryumunda çalışmaya başladı. 1956’da Uludağ Sanatoryumunun başhekimliğini üstlendi; Süreyyapaşa Sanatoryumunda da göğüs cerrahisi çalışmalarını yürüttü.
Bu dönemde cerrahi çalışmalarının önemli bölümünü tüberküloz ve diğer akciğer hastalıkları oluşturdu. Akciğerin tamamının veya hastalıklı bir bölümünün çıkarıldığı ameliyatlar gerçekleştirdi; akciğer kanserinin cerrahi tedavisiyle de ilgilendi.
Süreyyapaşa’da 1958–1963 döneminde, onun görev yaptığı cerrahi klinikte 915 göğüs cerrahisi girişimi gerçekleştirildi. Buradaki akciğer kanseri ameliyatlarının bir bölümü, asistanı İlhan Akkuş’un “Bronş Kanserlerinin Operabilite Hudutları” başlıklı uzmanlık tezinde incelendi. Böylece klinik uygulamalar, uzmanlık eğitimi ve bilimsel araştırmalarla birlikte yürütüldü.
Haydarpaşa’da göğüs ve kalp cerrahisi merkezinin kuruluşu
1961’de Haydarpaşa Göğüs Hastalıkları Hastanesine geçen Ersek, aynı yıl hastanenin başhekimliğine getirildi. Kasım 1961’de genel cerrahi doçenti oldu.
Yönetiminde yeniden düzenlenen hastane, 12 Mayıs 1962’de İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezi adıyla açıldı. Ersek, merkezin kuruluşunda ve cerrahi hizmetlerinin geliştirilmesinde sorumluluk üstlendi.
Merkezde başlangıçta akciğer hastalıklarına yönelik ameliyatlar yapılırken kalp cerrahisi uygulamaları da programa alındı. 26 Eylül 1962’de, daralmış mitral kapağın açılmasına yönelik kapalı kalp ameliyatı gerçekleştirildi.
Açık kalp ve kalp kapağı ameliyatları
Ersek ve ekibi, 15 Nisan 1963’te merkezin ilk açık kalp ameliyatını gerçekleştirdi. Bu girişimde kalbin kulakçıkları arasındaki açıklık kapatıldı ve akciğer atardamarına açılan kapaktaki darlığa müdahale edildi.
10 Aralık 1963’te merkezde ilk yapay mitral kapak takıldı. Bunu 1964’te aort kapağının değiştirilmesi ve aynı hastada aort ile mitral kapakların birlikte değiştirildiği ameliyat izledi.
20 Nisan 1966’da Ersek ve ekibi, aynı hastanın üç kalp kapağını değiştirdi. Avrupa’da bu kapsamda gerçekleştirilen ilk ameliyat olan girişim, onun kalp kapağı cerrahisi çalışmalarının belirgin örneklerinden biri oldu. Ersek, Kasım 1968’de Türkiye’deki ikinci kalp nakli ameliyatını da gerçekleştirdi.
Cerrahi direktörlükten uzmanlık eğitimine
Profesör unvanını alan Ersek, cerrahi çalışmalarının yanında hastane yönetimi ve hekim eğitimiyle ilgilendi. 1977–1979 yıllarında Alman Hastanesinde başhekimlik yaptı ve burada göğüs, kalp ve damar cerrahisi servisini kurdu. 1979’da Haydarpaşa’daki merkeze başhekim olarak döndü.
Sağlık Bakanlığı Yüksek Sağlık Şurasında görev aldı. 1981–1983 yıllarında Danışma Meclisi üyeliği yaptı; Sağlık ve Sosyal İşler Komisyonunda çalıştı. Türkçe ve yabancı dillerde mesleki yayınlar hazırladı.
Prof. Dr. Siyami Ersek, 26 Ekim 1993’te İstanbul’da vefat etti. Kuruluşuna öncülük ettiği merkez, ölümünün ardından onun adını aldı. Mesleki mirası, yetiştirdiği cerrahların çalışmaları ve adını taşıyan Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin hizmetleriyle sürdü.
