Bölgesel ve sektörel asgari ücret formülü hayata geçirilirse çalışanların maaşları görev yaptıkları şehir ve iş koluna göre değişebilecek.
Türkiye’de milyonlarca çalışanı doğrudan ilgilendiren asgari ücret sisteminde kapsamlı bir değişiklik gündeme geldi. Üzerinde çalışıldığı belirtilen modele göre ülke genelinde tek bir asgari ücret uygulanması yerine şehirlerin yaşam maliyetleri, sektörlerin ekonomik gücü ve iş gücü ihtiyacı dikkate alınabilecek.
Yeni sistemin hayata geçirilmesi durumunda İstanbul, Ankara ve İzmir gibi kira, ulaşım ve temel tüketim giderlerinin yüksek olduğu şehirlerde daha yüksek asgari ücret belirlenmesi gündeme gelebilecek. Yaşam maliyetinin daha düşük olduğu bölgelerde ise farklı ücret seviyeleri uygulanabilecek.
Bölgesel asgari ücret nedir?
Bölgesel asgari ücret, çalışanlara ödenecek en düşük maaşın Türkiye’nin tamamında aynı olması yerine şehir veya bölgelere göre belirlenmesini öngören bir model olarak tanımlanıyor.
Sistemin temelinde, aynı maaşı alan çalışanların farklı şehirlerde aynı satın alma gücüne sahip olmaması bulunuyor. Büyükşehirlerde kira ve ulaşım giderlerinin hızla yükselmesi, mevcut ücretin çalışanların temel ihtiyaçlarını karşılamasında şehirler arasında önemli farklar oluşturuyor.
Olası düzenlemede şehirlerin tek tek değerlendirilmesi yerine benzer ekonomik özelliklere sahip illerin aynı ücret bölgesinde toplanması da seçenekler arasında yer alıyor.
Maaşlar sektöre göre de değişebilir
Yeni modelde yalnızca şehirlerin değil, çalışılan sektörün de dikkate alınması bekleniyor. Tarım, tekstil, turizm, madencilik, inşaat, sağlık, bilişim ve otomotiv gibi sektörler için farklı asgari ücret seviyeleri belirlenebilecek.
Nitelikli çalışan bulmakta zorlanan, ağır çalışma koşullarına sahip veya uzmanlık gerektiren sektörlerde daha yüksek ücret tabanı uygulanması değerlendirilebilecek.
Böylece sektörlerin iş gücü ihtiyacına göre ücretlerin farklılaştırılması ve çalışanların belirli alanlara yönlendirilmesi amaçlanabilecek.
Her şehirde farklı maaş mı ödenecek?
Bölgesel asgari ücret modelinin uygulanması, aynı işi yapan bütün çalışanların doğrudan farklı maaş alacağı anlamına gelmiyor. Asgari ücret, bir çalışana ödenebilecek en düşük tutarı ifade ediyor.
İşverenler çalışanların deneyimi, mesleği, sorumluluğu ve performansına göre belirlenen sınırın üzerinde maaş ödemeye devam edebilecek.
Yeni sistemde kira seviyeleri, tüketici fiyatları, işsizlik oranı, iş gücü açığı ve işletmelerin mali yapısı gibi göstergelerin dikkate alınabileceği belirtiliyor.
Saatlik ücret sistemi de gündemde
Çalışma hayatına ilişkin olası değişiklikler arasında saatlik ücret sisteminin daha yaygın hale getirilmesi de bulunuyor.
Uzaktan çalışma, kısmi süreli istihdam, dijital platform çalışanları ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte ücretlerin çalışılan saat üzerinden hesaplanmasına yönelik yeni düzenlemeler yapılabileceği ifade ediliyor.
Saatlik ücret sisteminin özellikle yarı zamanlı çalışanlar, öğrenciler ve kısa süreli işlerde görev yapan kişiler açısından daha açık bir ücret hesabı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Yeni asgari ücret sistemi ne zaman uygulanacak?
Bölgesel ve sektörel asgari ücret modeline ilişkin henüz açıklanmış resmî bir uygulama tarihi bulunmuyor.
Yeni sistemin hayata geçirilebilmesi için hukuki altyapının hazırlanması, işçi ve işveren temsilcilerinin görüşlerinin alınması ve ücret belirleme yönteminin netleştirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle tek asgari ücret sisteminin sona erdiği yönündeki ifadeler şu aşamada kesinlik taşımıyor. Ancak şehir ve sektöre göre değişen ücret modeli, önümüzdeki dönemin en önemli çalışma hayatı başlıklarından biri olmaya hazırlanıyor.
