Kimlik; uzun bir içsel yolculuğun ve anlam arayışının sonucu olmaktan çıkıp satın alınan, gösterilen ve sürekli güncellenmesi beklenen bir proje haline geliyor. İnsan artık kim olduğu ile değil, nasıl göründüğü ve nasıl algılandığı ile tanımlanıyor.
Görselliğin merkezde olduğu bir kültür içindeyiz. Görünenin değer kazandığı, görünmeyenin ise gölgede kaldığı bu dünyada kimlik, ahlaki derinlik ya da karakter bütünlüğünden çok estetik kalıplar ve beden temsilleri üzerinden kuruluyor. Sanki sessiz bir mutabakat yürürlükte: “İyi olan görünür, görünen iyidir.” Bu anlayış bireyi sürekli fark edilme kaygısına sürüklüyor ve bedeni, varlığının başlıca kanıtı haline getiriyor.
Tam da burada, sağlık ve tıp alanını yakından ilgilendiren önemli bir dönüşümle karşı karşıyayız. Beden yalnızca biyolojik bir yapı değil; estetik müdahalelerin, performans beklentilerinin ve toplumsal onayın kesiştiği bir gösteri alanına dönüşmüş durumda. Ruhunu beslemek yerine bedenini “tasarlama” telaşıyla yaşayan birey, spor salonlarından estetik kliniklerine, kozmetik raflarından sosyal medya platformlarına kadar aynı çağrı ile karşılaşıyor: “Kendin olma, kendini yarat.” Fakat bu çağrı, çoğu zaman iyileştirici olmaktan çok kişiyi bitmeyen bir eksiklik duygusuna mahkum ediyor.
Kadınlara dar estetik kalıplar, erkeklere “güçlü ve kaslı olma” normu dayatılırken, bu kalıpların dışında kalan bedenler sorunlu ve düzeltilmesi gereken nesneler gibi gösteriliyor. Beden çeşitliliği insan doğasının olağan gerçeği olmaktan uzaklaştırılıp sapma olarak etiketleniyor. Sonuç olarak birey, ruhsal denge arayışından çok, bedenini sürekli düzeltme ve yeniden inşa etme çabasına yöneliyor. Bu süreç yeme bozukluklarından beden algısı bozukluğuna, kronik kaygıdan özgüven zedelenmesine kadar pek çok psikososyal sorunu beraberinde getiriyor.
Burada sorunun kaynağı çoğu zaman tıbbi müdahalenin kendisi değil, o müdahalenin kültürel anlamıdır. Yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan uygulamalar, tüketim kültürünün baskısıyla “daha iyi görünme” vaadiyle birleştiğinde hekimlik pratiği bile istemeden bu vitrinleşmenin parçası haline gelebiliyor. Sağlık; iyilik halinden çok, estetik normlara uyum derecesi üzerinden değerlendirilir hale geliyor.
Markalar artık yalnızca ürün değil; aidiyet, statü ve değer duygusu satıyor. Geleneksel bağların zayıfladığı bir dünyada modern insan, aidiyetsizlik korkusunu marka topluluklarına sığınarak bastırmaya çalışıyor. Markasız bir ayakkabının ya da “ideal” bedene sahip olmamanın özellikle gençlerde eksiklik ve utanç duygusu oluşturabilmesi, bu zihinsel kuşatmanın derinliğini gösteriyor. Ürünler fabrikalarda üretiliyor, ama markalar arzularımızın içinde inşa ediliyor.
Bu noktada temel soru şu: Kendini sürekli gözetleyen, bedenini performansa zorlayan ve hiçbir zaman yeterli hissetmeyen biri gerçekten sağlıklı sayılabilir mi? Sağlık yalnızca laboratuvar sonuçları ile ölçülemez. Bedenle kurulan ilişkinin niteliği, kişinin kendine yönelttiği şefkat ve benlik saygısıyla birlikte düşünülmelidir. Oysa tüketim kültürü bedeni bir yarış pistine çevirerek bu bütüncül iyilik halini zedeliyor.
Bu yüzden, bitmeyen “daha fazlası” çağrısına karşı yeni bir reçeteye ihtiyaç var. Bu reçete daha fazla müdahalede ya da daha pahalı estetik çözümlerde değil, gönüllü sadelikte saklı olabilir. Görünmek yerine olmak, sergilemek yerine derinleşmek, tüketmek yerine anlam katmak bu yaklaşımın temel taşlarıdır.
Unutmamak gerekir: İnsanın gerçek iyilik hali, omuzlarına yüklenen marka ağırlıkları altında değil; kendi potansiyelini, sınırlarını ve kırılganlıklarını tanımasında gizlidir. Beden bir vitrin değil, yaşamın taşıyıcısıdır. Onu korumanın en etkili yolu da sürekli değiştirmek değil, anlam ve şefkatle yaklaşabilmektir.