Dar gelirli ailelere yönelik yeni destek modelinde pilot uygulamanın başladığı, başvuru şartları ve ödeme takviminin ise mevzuat çalışmalarının ardından netleşeceği belirtildi.
Türkiye’de sosyal yardımların kapsamını değiştirmesi beklenen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için süreç hız kazandı. Kamuoyunda sıkça “vatandaşlık maaşı” adıyla araştırılan yeni model, özellikle “vatandaşlık maaşı kimlere verilecek”, “vatandaşlık maaşı başvurusu ne zaman başlayacak”, “gelir tamamlayıcı aile destek sistemi nedir” ve “dar gelirli aile desteği nasıl alınır” sorularını yeniden öne çıkardı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın açıklamalarına göre sistemde pilot çalışmalar 2026 itibarıyla başladı. Yeni sosyal yardım modelinin, mevzuat altyapısının tamamlanmasının ardından 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Vatandaşlık maaşı nedir?
Vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane gelirinin belirli bir eşik seviyenin altında kalması durumunda devlet desteğiyle bu farkın tamamlanmasını amaçlayan yeni nesil bir sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.
Sistem, yalnızca düzenli para yardımı yapılması üzerine kurulmayacak. Ailenin toplam geliri, çocuk sayısı, engelli birey bulunup bulunmadığı, yaşlılık durumu ve çalışabilir bireylerin istihdam imkânları birlikte değerlendirilecek.
Bu nedenle yeni model, klasik sosyal yardım anlayışından farklı olarak “hane bazlı gelir testi”, “aile destek ödemesi”, “gelir tamamlayıcı destek” ve “istihdam odaklı sosyal yardım” başlıklarını aynı çatı altında toplayacak.
Vatandaşlık maaşı kimlere verilecek?
Vatandaşlık maaşından, hane geliri belirlenen refah sınırının veya gelir eşiğinin altında kalan dar gelirli vatandaşların yararlanması bekleniyor. Değerlendirme bireysel gelir üzerinden değil, aile ve hane yapısı dikkate alınarak yapılacak.
Bu kapsamda özellikle düşük gelirli aileler, çocuklu haneler, engelli veya yaşlı birey bulunan aileler ve sosyal yardıma ihtiyaç duyan vatandaşlar sistemin öncelikli hedef kitlesi içinde yer alacak.
Ancak “vatandaşlık maaşı şartları nelerdir”, “vatandaşlık maaşı ne kadar olacak” ve “kimler başvuru yapabilecek” sorularının kesin yanıtı, yönetmelik ve başvuru kılavuzu yayımlandıktan sonra netleşecek.
Vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılacak?
Vatandaşlık maaşı başvurusu için henüz resmi başvuru ekranı açılmış değil. Başvuruların, mevcut sosyal yardım mekanizmalarına benzer şekilde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ve e-Devlet üzerinden alınması bekleniyor.
Mevzuat tamamlandıktan sonra vatandaşların en çok merak ettiği “vatandaşlık maaşı e-Devlet başvuru ekranı açıldı mı”, “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi başvurusu nereden yapılır” ve “Aile destek ödemesi ile vatandaşlık maaşı aynı mı” sorularının da yanıt bulması bekleniyor.
Başvuru takvimi belli oldu mu?
Vatandaşlık maaşı başvuru tarihi için henüz kesin bir takvim açıklanmadı. Bakan Göktaş’ın verdiği bilgilere göre pilot uygulama 2026’da başladı. Sistemin hukuki altyapısı ve yönetmeliği üzerinde çalışmaların sürdüğü, genel uygulamanın ise 2027 yılında Türkiye geneline yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi.
Bu nedenle başvuru tarihleri, pilot iller, ödeme miktarı, gelir sınırı ve başvuru şartları için resmi açıklamaların takip edilmesi gerekiyor.
Sistem nasıl işleyecek?
Yeni sistemde ailenin ekonomik durumu yalnızca maaş ya da gelir beyanı üzerinden değerlendirilmeyecek. Hane içindeki kişi sayısı, çocuk sayısı, bağımlı bireyler, engelli veya yaşlı fertler, çalışabilir durumdaki yetişkinler ve mevcut sosyal destekler birlikte incelenecek.
Gelir belirlenen sınırın altında kalıyorsa, aradaki farkın sosyal destek ödemesiyle tamamlanması planlanıyor. Çalışabilir durumdaki vatandaşların ise İŞKUR ve ilgili kurumlar aracılığıyla uygun iş imkânlarına yönlendirilmesi hedefleniyor.
Bu yönüyle vatandaşlık maaşı modeli, sadece nakdi yardım değil; gelir desteği, sosyal yardım, istihdam ve aile refahını birlikte ele alan hibrit bir sistem olarak öne çıkıyor.
Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?
Vatandaşlık maaşı ödeme tutarı henüz açıklanmadı. Ödenecek miktarın sabit bir rakam yerine hane geliri ile belirlenecek eşik arasındaki farka göre hesaplanması bekleniyor.
Bu nedenle her aileye aynı tutarda ödeme yapılması yerine, hanenin ihtiyacına göre değişen bir destek modeli üzerinde duruluyor. Böylece sistemin, gerçekten ihtiyaç sahibi aileleri önceleyen daha hedefli bir sosyal yardım uygulaması olması amaçlanıyor.
Aile destek ödemesi ile vatandaşlık maaşı aynı mı?
Vatandaşlık maaşı, mevcut aile destek ödemelerinden farklı ve daha kapsamlı bir model olarak değerlendiriliyor. Aile destek ödemeleri belirli dönemlerde uygulanan sosyal yardım programları arasında yer alırken, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin hane gelirini düzenli biçimde izleyen, destek miktarını aile yapısına göre belirleyen ve istihdam bağlantısı kuran daha geniş bir sisteme dönüşmesi bekleniyor.
Ancak mevcut desteklerin yeni sistemle nasıl ilişkilendirileceği, aynı anda ödeme alınıp alınamayacağı ve önceki sosyal yardımların devam edip etmeyeceği resmi yönetmelik sonrasında netleşecek.
Gözler resmi başvuru kılavuzunda
Vatandaşlık maaşı olarak bilinen yeni destek sistemi, dar gelirli aileler için sosyal yardım alanında önemli bir dönüşüm başlığı olarak görülüyor. Ancak başvuru şartları, gelir sınırı, ödeme miktarı ve başvuru ekranı henüz kesinleşmedi.
Pilot uygulamanın ardından yayımlanacak mevzuat ve resmi kılavuzla birlikte “vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılır”, “kimler vatandaşlık maaşı alabilir”, “e-Devlet başvuru ekranı açıldı mı” ve “ödemeler ne zaman başlayacak” sorularının netleşmesi bekleniyor.