Çünkü β-2 transferrin, neredeyse yalnızca beyin omurilik sıvısında bulunan ve kanda, burun akıntısında ya da gözyaşında normalde yer almayan bir proteindir.
Bu yönüyle test, seçici ve özgül kabul edilir. Ancak bu özellikleri, testin her hastada, her durumda ve rutin olarak uygulanması gerektiği anlamına gelmez.
Ne zaman istenir?
β-2 transferrin testi, genellikle şu_slice_ durumlarda gündeme gelir:
-
Burundan veya kulaktan sürekli ve berrak sıvı gelmesi
-
Travma, kafa tabanı kırığı veya geçirilmiş cerrahi sonrası BOS kaçağı şüphesi
-
Klinik muayene ve görüntüleme bulgularının BOS kaçağını düşündürmesi
Yani test, klinik şüphe varsa istenir. Öncesinde hastanın öyküsü, fizik muayenesi ve gerekirse görüntüleme yöntemleri değerlendirilir.
Ne değildir?
β-2 transferrin testi:
-
Tarama testi değildir.
-
Alerjik rinit, burun polibi gibi sık görülen KBB hastalıklarında rutin olarak istenmez.
-
Her baş ağrısı, her burun akıntısı ya da her sinüzit tablosunda yapılması gereken standart bir test değildir.
-
Kılavuzlarda, tüm hastalara otomatik olarak uygulanması gereken bir zorunluluk şeklinde tanımlanmaz.
Bu nedenle testin istenmemesi tek başına “ihmal” ya da “kusur” anlamına gelmez. Tıbbi değerlendirme, olasılık değil klinik gereklilik üzerinden yapılır.
Türkiye’de neden tartışmalı?
Testin tartışmalı hâle gelmesinin birkaç temel nedeni bulunuyor:
-
Türkiye’de her merkezde yapılmıyor
-
Çoğu zaman özel ve sınırlı sayıda laboratuvarda çalışılabiliyor
-
Sonuç süresi, lojistik ve maliyet açısından her hastaya uygulanabilir değil
-
Klinik şüphe olmadan istenmesi, gereksiz tetkik ve “defansif tıp” riskini artırıyor
Bu durum, testin tıbbi değerini ortadan kaldırmıyor; ancak her hasta için zorunlu bir standart hâline getirilmesini bilimsel açıdan tartışmalı kılıyor.
Asıl mesele ne?
Sağlık çevrelerinin dikkat çektiği temel nokta şu:
Bir testin rutin olmaması, kılavuzlarda açık yeri bulunmaması ve her merkezde uygulanmaması, o testin istenmemesini otomatik olarak kusur saymayı güçleştirir.
Hekimlik pratiği, “en kötü ihtimali her hastada varsaymak” üzerine değil; klinik akıl yürütme, olasılık değerlendirmesi ve bilimsel rehberler üzerine kurulur. Aksi yaklaşım, hekimleri tıbbi gereklilikten çok hukuki korkularla hareket etmeye zorlar.
Bu nedenle β-2 transferrin testi tartışması, tek bir laboratuvar incelemesinin ötesinde; Türkiye’de hekimlerin hangi ölçütlerle sorumlu tutulacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.