Yer altı kanalıyla ilgili ilk bilginin ulaşmasının ardından olası gaz riskine karşı bölgede güvenlik önlemleri alındı. AFAD ekiplerinin desteğiyle tünel içerisinde gaz ölçümleri gerçekleştirildi. Risk bulunmadığının anlaşılması üzerine Trabzon Müze Müdürlüğü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) akademisyenlerinden oluşan bir heyet alanda inceleme yaptı.
Yapılan değerlendirmelerde su kanalının yüzeyden yaklaşık 1,5–2 metre derinlikte bulunduğu belirlendi. Kanalın Arafiboyu mevkisinden başlayarak sahil yoluna ve eski Trabzon Limanı sahasına kadar uzandığı ifade ediliyor. Uzmanlara göre yaklaşık 300–400 metre uzunluğundaki yapının yaklaşık 2 metre genişliğinde ve 2 metre yüksekliğinde inşa edildiği tahmin ediliyor.
İncelemelerde kanalın ortasında yaklaşık 1,20 metre genişliğinde suyun aktığı bir ana hat bulunduğu, her iki yanında ise yaklaşık 50–60 santimetre genişliğinde yürüyüş sekileri yer aldığı tespit edildi. Bu sekilerin, kanalın bakım ve kontrolü için kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.
Araştırmalar, yapının ilk inşa edildiği dönemde su taşıma amacıyla kullanılmış olabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, ilerleyen dönemlerde özellikle Osmanlı ya da erken Cumhuriyet döneminde yan duvarlara açılan ek deliklerle kanalın kanalizasyon amacıyla da kullanılmaya başlandığını belirtiyor. Günümüzde ise atık suyun hâlâ bu hat üzerinden aktığı ifade ediliyor.
Trabzon’un Antik Geçmişi
Tarihi yaklaşık 2 bin 600 yıl öncesine uzanan Trabzon, Karadeniz’in en eski yerleşimlerinden biri olarak biliniyor. Antik kaynaklara göre kent, MÖ 7. yüzyılda Karadeniz’e açılan ticaret kolonileri kuran Yunanlılar tarafından “Trapezus” adıyla kuruldu. Daha sonra Roma İmparatorluğu’nun hâkimiyetine giren şehir, özellikle Doğu Karadeniz’in en önemli liman kentlerinden biri haline geldi.
Roma döneminde Trabzon, Karadeniz ile Anadolu iç bölgeleri arasında önemli bir ticaret ve askeri üs olarak kullanıldı. Bu dönemde şehirde yollar, su sistemleri, liman yapıları ve savunma tesisleri inşa edildi. Uzmanlar, Çömlekçi’de ortaya çıkan su kanalının da bu altyapı sisteminin bir parçası olabileceğini değerlendiriyor.
Roma döneminin ardından Bizans egemenliğine giren Trabzon, 1204 yılında kurulan Trabzon İmparatorluğu’na başkentlik yaptı. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı topraklarına katılan şehir, tarih boyunca ticaret ve kültür merkezi olma özelliğini sürdürdü.
Uzmanlara göre ortaya çıkarılan su kanalı, Trabzon’un antik kent altyapısını anlamak açısından önemli bir keşif olabilir. Yapılacak ayrıntılı arkeolojik çalışmaların kanalın kesin yaşı ve kullanım dönemleri hakkında daha net bilgiler ortaya koyması bekleniyor.
